نرخ باروری ایران به ۱.۳۴ فرزند رسید؛ کاهش ۴۳ درصدی موالید در یک دهه

به گزارش آتیه آنلاین، معاون بهداشت وزارت بهداشت با اشاره به کاهش نرخ باروری کل کشور به ۱.۳۴ فرزند به ازای هر زن، از کاهش ازدواج‌ها، افت موالید و شتاب گرفتن روند سالمندی به‌عنوان سه چالش هم‌زمان جمعیتی ایران نام برد و بر ضرورت تدوین سیاست‌های متناسب با شرایط هر استان تأکید کرد.

کاهش مستمر نرخ باروری و موالید

به گزارش ایسنا، دکتر علیرضا رئیسی، معاون بهداشت وزارت بهداشت، در بیست‌وچهارمین کنگره بین‌المللی انجمن علمی باروری و ناباروری ایران با محوریت جوانی جمعیت، اظهار کرد: ایران هم‌زمان با سه روند کاهش باروری، ریزش پیوسته موالید و شتاب فزاینده سالمندی مواجه است؛ روندهایی که در صورت تداوم، ساختار جمعیتی کشور را با تغییرات جدی روبه‌رو می‌کند.

او با اشاره به کاهش نرخ باروری کل افزود: این شاخص از ۱.۵۴ فرزند به ازای هر زن در سال ۱۴۰۲ به ۱.۴۴ در سال ۱۴۰۳ و ۱.۳۴ در سال ۱۴۰۴ رسیده است. در حال حاضر ۲۹ استان از ۳۱ استان کشور پایین‌تر از سطح جانشینی جمعیت، یعنی ۲.۱ فرزند به ازای هر زن، قرار دارند.

رئیسی با بیان اینکه تعداد موالید کشور طی یک دهه گذشته حدود ۴۳ درصد کاهش یافته است، گفت: تعداد تولدها از یک میلیون و ۵۷۰ هزار و ۲۱۹ مورد در سال ۱۳۹۴ به حدود ۸۹۲ هزار مورد در سال ۱۴۰۴ رسیده است. آمار شش‌ماهه نخست سال ۱۴۰۵ نیز از ادامه روند کاهشی موالید نسبت به مدت مشابه سال قبل حکایت دارد.

کاهش ازدواج و تأخیر در فرزندآوری

معاون بهداشت وزارت بهداشت با تأکید بر نقش عوامل ساختاری در کاهش باروری تصریح کرد: نرخ باروری نکاحی حدود ۲.۵۴ فرزند است، در حالی که نرخ باروری کل به ۱.۳۴ رسیده است. این اختلاف نشان می‌دهد مسئله اصلی تنها کاهش تمایل زوج‌های متأهل به فرزندآوری نیست و کاهش ازدواج و تأخیر در تشکیل خانواده و تولد فرزند اول نیز در افت باروری نقش مهمی دارد.

به گفته او، ازدواج‌ها از سال ۱۳۹۹ تا ۱۴۰۴ حدود ۲۳ درصد کاهش یافته است. میانگین سن ازدواج زنان در کشور حدود ۲۴ سال و سن مادر شدن در زمان تولد نخستین فرزند حدود ۲۷ سال است. افزایش سن ازدواج و فاصله زمانی تا تولد فرزند اول، فرصت فرزندآوری خانواده‌ها را محدود می‌کند و احتمال تولد فرزندان دوم و سوم را نیز کاهش می‌دهد.

افزایش جمعیت سالمند و کاهش رشد طبیعی

رئیسی با اشاره به تغییر ساختار سنی جمعیت کشور اظهار کرد: سهم جمعیت ۶۰ سال و بیشتر از حدود ۹ درصد در سال ۱۳۹۵ به حدود ۱۲ درصد در سال ۱۴۰۵ رسیده و میانه سنی جمعیت نیز اکنون حدود ۳۵ سال است.

او ادامه داد: رشد طبیعی جمعیت از حدود ۱.۳ درصد در سال ۱۳۹۰ به حدود نیم درصد در سال ۱۴۰۴ کاهش یافته است. همچنین کوچک شدن گروه‌های سنی متولدشده در سال‌های گذشته، به معنای کاهش تعداد مادران بالقوه در دهه‌های آینده است؛ بنابراین حتی ثابت ماندن نرخ باروری نیز به‌تنهایی برای متوقف کردن روند کاهش موالید کافی نخواهد بود.

معاون بهداشت وزارت بهداشت با تأکید بر پیامدهای سالمندی افزود: با افزایش سهم سالمندان، نیاز به خدمات سلامت سالمندی، مراقبت‌های طولانی‌مدت و برنامه‌ریزی متناسب با تغییر ساختار سنی جمعیت نیز افزایش می‌یابد.

ضرورت سیاست‌گذاری متناسب با شرایط استان‌ها

رئیسی با بیان اینکه یک سیاست یکسان برای همه استان‌ها پاسخگوی شرایط جمعیتی کشور نیست، گفت: تفاوت در سطح باروری، سن ازدواج، فاصله ازدواج تا تولد فرزند اول و سرعت سالمندی، ضرورت طراحی و اجرای سیاست‌های متناسب با ویژگی‌های هر منطقه را نشان می‌دهد.

او یکی از اولویت‌های برنامه‌های جوانی جمعیت را تمرکز بر زنجیره ازدواج تا تولد فرزند اول دانست و تأکید کرد که مداخلات نباید صرفاً بر فرزند دوم و سوم متمرکز باشند.

به گفته رئیسی، تقویت نقش نظام سلامت در مشاوره فرزندآوری، شناسایی زوج‌های نیازمند خدمات، تشخیص و درمان ناباروری، مراقبت از بارداری سالم، کاهش سزارین‌های غیرضروری و پیشگیری از سقط نیز از دیگر اولویت‌های مواجهه با چالش‌های جمعیتی کشور است.