زنگ خطر در کمین مراکز دفن زباله؛ وزارت بهداشت برای مقابله با هانتاویروس وارد عمل شد

سایت‌های دفن زباله سال‌هاست یکی از نقاط کمتر دیده‌شده اما پرخطر در چرخه سلامت شهری محسوب می‌شوند؛ مکان‌هایی که انباشت پسماند، شرایط مناسبی برای رشد و تکثیر جوندگان فراهم می‌کند و می‌تواند به بستری برای انتقال بیماری‌های مشترک میان انسان و حیوان تبدیل شود. حالا وزارت بهداشت با هشدار نسبت به تهدید «هانتاویروس» و سایر بیماری‌های مرتبط با جوندگان، پروتکل‌های ویژه‌ای را برای ارتقای ایمنی این مراکز و حفاظت از سلامت کارکنان ابلاغ کرده است.

معاون بهداشت وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی با صدور ابلاغیه‌ای خطاب به رؤسای دانشگاه‌ها و دانشکده‌های علوم پزشکی سراسر کشور، بر ضرورت تشدید نظارت‌های بهداشتی و اجرای دقیق دستورالعمل‌های ایمنی در سایت‌های دفن پسماند تأکید کرد.

این ابلاغیه در شرایطی صادر شده که کارشناسان حوزه سلامت، مراکز دفن زباله را از جمله محیط‌های پرریسک برای انتشار عوامل بیماری‌زا می‌دانند؛ محیط‌هایی که به دلیل تجمع پسماند، حضور جوندگان و تماس مستمر نیروهای خدماتی و اجرایی با مواد آلوده، نیازمند مراقبت‌های ویژه بهداشتی هستند.

بر اساس این دستورالعمل، سایت‌های دفن پسماند به‌عنوان یکی از کانون‌های بالقوه انتقال بیماری‌های ویروسی، به‌ویژه هانتاویروس، شناسایی شده‌اند. هانتاویروس از جمله عوامل بیماری‌زایی است که می‌تواند موجب بروز سندرم ریوی و برخی تب‌های خونریزی‌دهنده شود و از طریق استنشاق ذرات و گرد و غبار آلوده به ترشحات جوندگان، تماس با سطوح آلوده یا گزش حیوانات ناقل به انسان منتقل شود.

وزارت بهداشت با هدف کاهش این مخاطرات، مجموعه‌ای از اقدامات پیشگیرانه را برای اجرا در مراکز دفن پسماند الزامی اعلام کرده است. نخستین محور این برنامه به کنترل جمعیت جوندگان اختصاص دارد؛ جایی که اجرای مستمر عملیات طعمه‌گذاری، لانه‌کوبی و حذف کانون‌های تکثیر جوندگان به‌عنوان یکی از اصلی‌ترین راهکارهای پیشگیری مورد تأکید قرار گرفته است.

در بخش دیگری از این دستورالعمل، حفاظت از کارکنان شاغل در این مراکز مورد توجه قرار گرفته است. بر این اساس استفاده از تجهیزات حفاظت فردی استاندارد شامل ماسک‌های تنفسی N95، دستکش‌های مقاوم، لباس‌های کار پوشیده و تجهیزات محافظ چشم برای کارکنانی که در محیط‌های پرخطر فعالیت می‌کنند، الزامی شده است.

مدیریت صحیح پسماند و کنترل گرد و غبار نیز از دیگر محورهای مهم این ابلاغیه است. وزارت بهداشت خواستار استفاده از روش‌های نوین پوشش‌دهی روزانه زباله‌ها، پرهیز از خشک‌روبی و مرطوب‌سازی محیط پیش از جابه‌جایی پسماندها شده تا از انتشار ذرات آلوده در هوا و افزایش احتمال انتقال بیماری جلوگیری شود.

همچنین گندزدایی مستمر سطوح، استفاده از مواد ضدعفونی‌کننده مناسب و رعایت دقیق بهداشت فردی، به‌ویژه شست‌وشوی اصولی دست‌ها، از دیگر الزاماتی است که برای کارکنان و پیمانکاران این مراکز در نظر گرفته شده است.

وزارت بهداشت در کنار اقدامات فنی، بر آموزش مستمر نیروهای شاغل نیز تأکید کرده است. برگزاری دوره‌های آموزشی برای آشنایی کارکنان با علائم بیماری، راه‌های انتقال هانتاویروس و شیوه‌های صحیح مواجهه با تهدیدات زیستی، بخشی از برنامه پیشگیرانه‌ای است که باید در مراکز دفن پسماند اجرایی شود.

معاون بهداشت وزارت بهداشت با تأکید بر اهمیت اجرای این دستورالعمل‌ها، از دانشگاه‌های علوم پزشکی خواسته است ضمن نظارت مستمر بر عملکرد واحدهای تابعه، گزارش اقدامات انجام‌شده برای ارتقای ایمنی و کنترل مخاطرات بهداشتی در سایت‌های دفن پسماند را به‌صورت منظم ارائه کنند.