پدیده ثبت دستمزد کمتر از مزد واقعی کارگران در لیستهای بیمه تأمین اجتماعی، به معضلی فراگیر تبدیل شده که بیسر و صدا آینده شغلی میلیونها کارگر و پایداری منابع صندوقهای بیمهای را نشانه گرفته است. بر اساس آمارهای سازمان تأمین اجتماعی، حدود ۶۰ درصد از بیمهشدگان به عنوان حداقلبگیر در سوابق ثبت شدهاند؛ به این معنا که کارفرمایان حقوقی پایینتر از دستمزد واقعی را به سازمان اعلام میکنند. این اقدام که ظاهراً به نفع کارگر برای پرداخت مالیات کمتر است، در حقیقت یک باخت بزرگ درازمدت را برای او رقم میزند و مستمری بازنشستگی، غرامت دستمزد ایام بیماری و مقرری بیمه بیکاری را به شدت کاهش میدهد. از سوی دیگر، این شکاف میان دستمزد واقعی و اعلامی، سازمان تأمین اجتماعی را از بخش قابل توجهی از درآمدهایش محروم کرده و فشار را بر صندوقهای بازنشستگی دوچندان ساخته است.
براساس گزارش تأمین ۲۴، سازمان تأمین اجتماعی در اقدامی برای مقابله با این پدیده، میزان کارکرد، دستمزد و نوع شغل بیمهشدگان را ماهانه در قالب بیش از ۱۰ میلیون پیامک به ذینفعان اطلاعرسانی میکند. همچنین ابزار اعتراض غیرحضوری و محرمانه را در سامانه خدمات غیرحضوری به نشانی es.tamin.ir فعال کرده است تا کارگران بتوانند بدون اطلاع کارفرما، مغایرت دستمزد را گزارش دهند.
غلامحسین عابدیروش، کارشناس حوزه تأمین اجتماعی در این باره گفت: برای تحقق دستمزدهای واقعی در اعلام لیست حق بیمه، باید به سمت گفتوگو با شرکای اجتماعی سازمان تأمین اجتماعی حرکت کنیم.
او افزود: یکی از راهکارهای نجات سازمان تأمین اجتماعی، واقعی کردن حقوق و دستمزد نیروی کار تحت پوشش این نهاد است تا هم منافع این کار برای آینده کارگران را شاهد باشیم و هم بتوانیم از عدم پایداری منابع تأمین اجتماعی جلوگیری کرد.
این کارشناس بیمههای اجتماعی با اشاره به اینکه سازمان تأمین اجتماعی در نشستهای تصمیمگیری مرتبط با اشتغال و دستمزد حضور ندارد، گفت: ذینفعان حوزه کار و تولید و بیمههای اجتماعی باید به گفتوگوهای حقوق و دستمزد ورود پیدا کنند و در چارچوب جلسات مربوطه حضور مؤثر داشته باشند.
عابدیروش همچنین به موضوع ارتقای شغلی کارکنان اشاره کرد و گفت: افراد دارای سابقه کار در مشاغل مختلف، مهارتهایی را کسب میکنند و این مهارتها نباید صرفاً به عنوان سنوات در نظر گرفته شود، بلکه باید در حوزه دستمزدهای واقعی مؤثر باشد.
او با اشاره به قانون برنامه هفتم توسعه گفت: در این قانون، پیشبینی لیست مشترک بین سازمان امور مالیاتی و سازمان تأمین اجتماعی مورد تأکید قرار گرفته است. برخی کارفرمایان برای دریافت معافیت مالیاتی، دستمزد نیروی کار را بالاتر اعلام میکنند و از سوی دیگر برای کاهش پرداخت حق بیمه، دستمزد غیرواقعی و کم در حوزه تأمین اجتماعی در نظر میگیرند که سازمان باید به این حوزه ورود پیدا کند.
