پدیده کودکان کار اگرچه تک‌عاملی نیست اما اکثر تحقیقات، فقر را یکی از مهمترین عوامل شکل‌گیری و تداوم آن می‌دانند. آسیب‌های اجتماعی از آن جهت که برآمده از رفتارهای ضداجتماعی فردی یا جمعی هستند به‌صورت عمدی یا غیرعمدی و با تبعات اجتماعی، اقتصادی، روانی و محیطی بروز پیدا می‌کنند به همین سبب مقابله و حذف آنها نیازمند همراهی مردم با سیاست‌ها و برنامه‌های اجتماعی دولت است.
درباره عوامل ایجادکننده کودک کار، آموزش و نحوه رفتار با این قشر از جامعه با مهدی میرزازاده فعال اجتماعی این حوزه گفتگویی انجام دادیم که در ادامه می‌خوانید:
مهدی میرزازاده فعال اجتماعی حوزه کودکان کار با بیان اینکه معضل کودکان کار در ایران مسئله تازه‌ای نیست میگوید: «تورم و فشار اقتصادی روزافزون قطعاً به افزایش کودکان کار منجر خواهد شد و به تبع آن آمار بزه در کشور نیز صعودی میشود بنابراین لازمه حذف کامل مسئله کار کودک ریشه‌کنی فقر است.»
او ادامه می‌دهد: «تاکنون ده‌ها بار طرح‌هایی برای جمع‌آوری کودکان از خیابان‌ها اجرا شده و هر بار به دلیل عدم هماهنگی بین نهادهای ذی‌ربط و رویکرد نادرست در ریشه‌یابی، این مسئله همچنان ادامه یافته است. این رویه رایج که به‌صورت ناگهانی کودکان از سطح خیابان جمع‌آوری و سپس در مراکزی موقت مستقر شده و بدون توانمندسازی دوباره رها می‌شوند آسیب‌زاست؛ چراکه بسیاری از این کودکان دوباره وارد چرخه کار می‌شوند. بنابراین به‌جای اجرای طرح‌های نادرست و فاقد اثرگذاری لازم، بایستی آیین‌نامه ساماندهی حمایت از کودکان کار اجرایی شود.»
میرزازاده با بیان اینکه کار کودکان در برخی خانواده‌ها به دلیل فقر مسئله‌ای جدایی‌ناپذیر است میگوید: «اگر امکان مهارت‌آموزی و توانمندسازی برای این کودکان فراهم نشود ناگزیر به ساده‌ترین کارها از جمله اسپند دود کردن، جمع‌آوری ضایعات و زباله‌گردی روی می‌آورند. با توانمندسازی خانواده‌های آنها و حمایت‌های مختلف از این کودکان می‌توان از روند صعودی این آسیب اجتماعی جلوگیری کرد.»
او با اشاره بر اینکه توانمندسازی کودکان کار نیازمند همکاری همه‌جانبه دولت، سازمان‌های مردم‌نهاد، کسب‌وکارها و جامعه است، می‌‌افزاید: «سوادآموزی کودکان بی‌سواد برای خودکفا شدن ضروریست و ماندگاری‌شان در فرایند آموزش می‌بایست با رویکردی انعطاف‌پذیر، خلاق و سازگار با محدودیت‌ها، نیازها و سبک زندگی‌شان باشد. چنین رویکردی می‌تواند تسهیلگر شکستن چرخه معیوب آسیب باشد. چرخه‌ای که از والد آسیب آغاز و موجب رشد و شکل‌گیری شخصیت کودک در بستر نامناسب تربیتی میشود»
میرزازاده ادامه می‌دهد: «افزایش نرخ سواد و کاهش فقر در جامعه، کاهش آسیب‌های اجتماعی مانند اعتیاد و جرم، ایجاد نیروی کار ماهر و کارآمد در آینده و بهبود سلامت جسمی و روانی این کودکان، از نتایج توانمندسازی این قشر از افراد جامعه است. بنابراین باید به این نکته توجه داشت که سرمایه‌گذاری در آموزش، حمایت اقتصادی و روانی و اجرای قوانین می‌تواند این کودکان را به سوی آینده روشن هدایت کند.»
این فعال حوزه کودکان کار با تاکید بر اینکه بایستی تلاش شود شخصیت و اعتماد‌به‌نفس کودکان و خانواده‌های‌شان حفظ شود، میگوید: «تمام کودکان کار به‌خاطر رنج‌هایی که دیده‌اند پر از انگیزه برای تغییر، رشد و مستعد یادگیری هستند فقط به آنها باید فرصت بروز استعدادهای‌شان داده شود. تغییر وضعیت کودکان کار نه‌تنها حق انسانی آنهاست بلکه سرمایه‌گذاری برای پیشرفت جامعه است و باید تلاش شود هیچ کودکی از چرخه حمایت‌های آموزشی و حفاظتی محروم نشود.»
او در پایان با بیان اینکه تقویت قوانین منع کودکان کار و نظارت دقیق بر اجرای آنها، ایجاد سیستم‌های حمایتی برای گزارش و رسیدگی به تخلفات، ترویج فرهنگ حمایتی از کودکان کار از طریق کمپین‌های عمومی، تشویق کسب‌وکارها به مسئولیت اجتماعی و آگاهی‌بخشی جامعه از جمله موارد مهم در کاهش معضلات کودکان کار است.»
