نشست سالانه تغییر اقلیم سازمان ملل (COP31) امروز دوشنبه در ترکیه آغاز شد. رهبران این اجلاس در سخنرانی‌های افتتاحیه از دولت‌ها خواستند با وجود بحران‌های بین‌المللی، از جمله جنگ، تورم فزاینده و نگرانی‌های ناشی از گسترش هوش مصنوعی، مبارزه با تغییر اقلیم را در اولویت نگه دارند.
«سایمون استیل»، دبیر اجرایی تغییر اقلیم سازمان ملل، گفت فوریت شرایط کنونی باید کشورها را به اقدام وادارد و پیشرفت‌های انجام‌شده تاکنون «به‌هیچ‌وجه به‌اندازه کافی سریع نبوده است.»
گزارش برنامه محیط‌زیست سازمان ملل که در اکتبر منتشر شد، نشان می‌دهد جهان در مسیر عبور از آستانه افزایش 1.5 درجه‌ای دمای زمین نسبت به دوران پیشاصنعتی قرار دارد؛ همان محدوده‌ای که در توافق پاریس در سال ۲۰۱۵ برای جلوگیری از بدترین پیامدهای گرمایش زمین تعیین شد.
گزارش دیگری از سازمان ملل که روز دوشنبه منتشر شد، نشان می‌دهد سال ۲۰۲۶ احتمالا یکی از چهار سال گرم ثبت‌شده در تاریخ خواهد بود؛ وضعیتی که پدیده قدرتمند ال‌نینو هم در آن نقش داشته است. این سال با موج‌های گرمای شدید در سراسر اروپای غربی و فروریختن یک یخچال طبیعی در نپال همراه بود؛ حادثه‌ای که سیلی فاجعه‌بار به راه انداخت و بیش از هزار و ۴۵۰ کشته بر جای گذاشت و هزاران نفر هم همچنان مفقودند.
ریاست ترکیه بر COP31، تمرکز اجلاس امسال را بر هدف برقی‌سازی بیش از یک‌سوم اقتصاد جهان تا سال ۲۰۳۵ قرار داده است؛ در حالی که اکنون این سهم حدود یک‌پنجم است. ترکیه از کشورها می‌خواهد با امضای تعهدنامه‌ای از تحقق این هدف حمایت کنند.
برقی‌سازی می‌تواند با سرعت‌بخشیدن به گذار جهانی از خودروها، کوره‌ها، دیگ‌های بخار، اجاق‌ها و دیگر تجهیزات متکی به سوخت‌های فسیلی، انتشار گازهای گلخانه‌ای را کاهش دهد. با این حال، فعالان محیط‌زیست از این تعهدنامه انتقاد کرده‌اند؛ زیرا در آن تصریح نشده است که برق مورد نیاز باید از منابع کم‌کربن تامین شود. به همین دلیل، یکی از نخستین مناقشه‌های اجلاس بر سر این خواهد بود که آیا برقی‌سازی به‌تنهایی را می‌توان پیشرفتی اقلیمی دانست یا نه.
«مراد کوروم»، نماینده ترکیه در اجلاس گفت: هدف این است که «مردم نتایج مذاکرات اقلیمی را در زندگی روزمره خود احساس کنند؛ از ساختمان‌هایی با مصرف انرژی کمتر و حمل‌ونقل عمومی پاک گرفته تا انرژی مقرون‌به‌صرفه و فرصت‌های شغلی جدید.»
جنگ ایران و همچنین جنگ اوکراین و تحریم صادرات انرژی مسکو، وابستگی جهان به سوخت‌های فسیلی را بیش از پیش آشکار کرده‌اند؛ هرچند برخی معتقدند این جنگ‌ها مزایای گذار به انرژی‌های تجدیدپذیر را هم نشان داده‌اند.
جنگ ایران که اکنون وارد نهمین ماه خود شده، انتقال نفت از خاورمیانه از مسیر تنگه هرمز را به‌شدت مختل کرده است. این اختلال قیمت سوخت را در سراسر جهان افزایش داده و کشورها را برای یافتن منابع جدید تامین انرژی به تکاپو انداخته است.
دولت دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری آمریکا، که برای دومین سال پیاپی در مذاکرات اقلیمی شرکت نمی‌کند، در واکنش به اختلالات خاورمیانه از سیاست‌هایی حمایت کرده است که تولید نفت، گاز و زغال‌سنگ را به حداکثر می‌رسانند. کره جنوبی، هند، تایلند و برخی کشورهای آسیایی دیگر هم وابستگی خود به زغال‌سنگ را افزایش داده یا اقداماتی برای تقویت تولید برق از نیروگاه‌های زغال‌سنگی انجام داده‌اند.
«جان هولدرن» از دانشگاه هاروارد، که در دوران ریاست‌جمهوری باراک اوباما مشاور علمی او بود، گفت بسیاری از افرادی که پیش‌تر از دفاع علنی از تداوم مصرف بسیار بالای سوخت‌های فسیلی احساس شرمندگی می‌کردند، اکنون برای طرح این موضع جسارت بیشتری پیدا کرده‌اند.
با این حال، استفاده از انرژی‌های تجدیدپذیر هم افزایش یافته است. صادرات فزاینده فناوری‌های پاک و ارزان‌قیمت چین به گسترش این منابع کمک کرده و امیدواری حامیان اقدامات جدی اقلیمی را افزایش داده است.
استیل انرژی‌های تجدیدپذیر را راه‌حل روشن برای بهبود امنیت انرژی دانست و گفت آشفتگی ناشی از هزینه سوخت‌های فسیلی در سال جاری، شوکی جهانی ایجاد کرده، فشار سنگینی بر خانوارها وارد آورده و تورم را مانند سرطان گسترش داده است. او افزود راه‌حل‌ها روشن‌اند و نصب تجهیزات تولید انرژی تجدیدپذیر صدها میلیارد دلار برای اقتصاد جهانی صرفه‌جویی کرده است.
گسترش سریع هوش مصنوعی هم به پیچیدگی مذاکرات افزوده است. توسعه این فناوری تقاضای جهانی برای برق را به‌شدت افزایش می‌دهد و به رشد انتشار گازهای گلخانه‌ای کمک می‌کند. ترکیه قصد دارد در COP31 از دولت‌ها، شرکت‌ها و دیگر نهادها بخواهد تعهدنامه‌ای را امضا کنند که اصول توسعه و به‌کارگیری پایدار هوش مصنوعی را مشخص می‌کند.
«کریس بوئن»، نماینده استرالیا در مذاکرات COP31، ابراز امیدواری کرد این کنفرانس نشان دهد چندجانبه‌گرایی همچنان کارآمد است. او با اشاره به توافق تاریخی پاریس در سال ۲۰۱۵ برای محدودکردن گرمایش زمین گفت: «توافق پاریس در حال اجراست، اما باید سریع‌تر حرکت کنیم.»
