آب‌گرفتگی برخی معابر تهران در روزهای بارانی، به یکی از پرسش‌های اصلی از سخنگوی شهرداری تهران در نشست خبری روز دوشنبه تبدیل شد. اما شهرداری مانند همیشه از آمادگی بالای نیروهایش گفت و آمار لایروبی کانال‌ها و اقدامات پیشگیرانه را ارائه کرد.
عبدالمطهر محمدخانی معتقد است این اقدامات مانع وقوع سیلاب شدید در تهران شده و بخشی از انتقادهای مطرح‌شده نیز حاصل فضاسازی رسانه‌ای است.
محمدخانی در نشست خبری دوشنبه ۱۸ آبان، از آماده‌باش ۱۰ هزار نیروی خدمات شهری، لایروبی صدها کیلومتر کانال و جلوگیری از وقوع سیلاب شدید در غرب پایتخت خبر داد. او معتقد است اقدامات پیشگیرانه شهرداری مانع بروز حوادث گسترده شده است، اما در توضیح مشکلاتی که شهروندان هنگام بارندگی با آن روبه‌رو شدند، بیشتر بر شدت بارش‌ها، حجم زباله‌های موجود در کانال‌ها و تلاش کارگران تأکید کرد.
محمدخانی گفت از مهرماه احتمال بارش‌های شدید در اواخر آبان و آذر پیش‌بینی شده بود و شهرداری نیز بر همین اساس، لایروبی کانال‌ها و آماده‌سازی نیروهای خدمات شهری را آغاز کرده است.
به گفته اودر دو روز بارندگی ۱۰ هزار نفر از نیروهای خدمات شهری مشغول فعالیت بودند و هر ۱۳۸ ایستگاه آتش‌نشانی تهران نیز در آماده‌باش قرار داشتند.
سخنگوی شهرداری از لایروبی کانال شهید باکری در منطقه پنج به‌عنوان یکی از مهم‌ترین اقدامات پیشگیرانه نام برد؛ کانالی که به گفته او، ۱۵ سال لایروبی نشده بود و پاک‌سازی آن در یک ماه گذشته از وقوع سیلاب شدید در غرب تهران جلوگیری کرد.
اما همین توضیح، موضوع دیگری را نیز مطرح می‌کند؛ چرا یکی از کانال‌های مهم هدایت آب‌های سطحی غرب تهران باید ۱۵ سال بدون لایروبی باقی بماند؟ محمدخانی پیچیدگی‌های اجرایی را دلیل این تأخیر دانست، اما توضیح نداد چه مشکلاتی مانع انجام این کار در سال‌های گذشته شده بود.
او همچنین از لایروبی ۵۵۰ کیلومتر از انهار شهر، پاک‌سازی ۱۶۰ کیلومتر شبکه روباز جمع‌آوری آب‌های سطحی و شناسایی و بهسازی ۴۲ نقطه مستعد آب‌گرفتگی شدید خبر داد.
به گفته محمدخانی، برخی کانال‌های زیرسطحی تهران در عمق ۲۵ متری زمین قرار دارند و نیروهای خدمات شهری برای پاک‌سازی آنها وارد این مسیرها شده‌اند.
سخنگوی شهرداری همچنین از خارج کردن اقلامی مانند تکه‌های مبل، پتو و پارچه از کانال‌ها خبر داد و گفت این زباله‌های حجیم از عوامل اصلی گرفتگی مسیر آب هستند.
با وجود ارائه این آمار، مشخص نشد ۴۲ نقطه اصلاح‌شده در کدام مناطق قرار دارند و آیا نقاطی که در بارندگی اخیر دچار آب‌گرفتگی شدند، پیش‌تر شناسایی شده بودند یا نه.
محمدخانی در توصیف شدت بارندگی گفت تهران طی دو روز به اندازه یک‌چهارم بارندگی سالانه خود باران دریافت کرده است. او در بخش دیگری از نشست نیز میزان بارش را معادل شش ماه عادی سال دانست.
با این حال، آمار دقیقی از حجم بارش برحسب میلی‌متر و مبنای این مقایسه‌ها ارائه نکرد.
سخنگوی شهرداری تأکید کرد که تهران در جریان بارندگی‌های اخیر با حادثه جدی روبه‌رو نشده است. اما در پاسخ به پرسشی درباره تلفات انسانی و خسارت‌های احتمالی، اعلام آمار را به نهادهایی مانند اورژانس واگذار کرد.
او همچنین گفت در شهرهای بزرگ و پیشرفته جهان نیز برای بارندگی‌های استثنایی، هزینه‌های بسیار سنگین انجام نمی‌شود؛ زیرا چنین سرمایه‌گذاری‌هایی صرفه اقتصادی ندارند.
این در حالی است که بخشی از مشکلات تهران به بارندگی‌های استثنایی محدود نیست و آب‌گرفتگی معابر در بارش‌های فصلی نیز سابقه دارد.
محمدخانی البته به وضعیت هفت روددره اصلی پایتخت اشاره کرد و گفت تخریب بستر این روددره‌ها در دهه‌های گذشته، یکی از مشکلات جدی تهران است. به گفته او، دستکاری مسیر طبیعی آب در بالادست شهر، خطر سیلاب و شست‌وشوی خاک در دشت‌های جنوبی تهران را افزایش داده است.
او از ادامه پروژه‌های جمع‌آوری آب‌های سطحی، نقشه‌برداری کانال‌ها و اجرای طرح‌های بازچرخانی آب خبر داد، اما درباره زمان تکمیل شبکه و میزان پیشرفت این پروژه‌ها توضیح دقیقی نداد.
بخش دیگری از نشست خبری به تصاویر منتشرشده از آب‌گرفتگی ایستگاه‌های مترو اختصاص داشت.
محمدخانی با اشاره به انتشار برخی ویدئوها در شبکه‌های اجتماعی گفت: «هیچ‌یک از ۱۶۲ ایستگاه متروی تهران دچار آب‌گرفتگی نشد؛ دوستان زحمت ساخت فیلم با هوش مصنوعی را نکشند.
او معتقد است تلاش یک‌ماهه کارکنان مترو و اقدامات پیشگیرانه باعث شده شبکه مترو برخلاف برخی بارندگی‌های دهه گذشته، بدون مشکل جدی فعالیت کند.
سخنگوی شهرداری در ادامه از رسانه‌هایی که عملکرد مدیریت شهری را نقد کرده‌اند، گلایه کرد. او گفت کارگران شبانه‌روز برای پاک‌سازی کانال‌ها زحمت کشیده‌اند و انتشار گزارش‌های انتقادی می‌تواند بر روحیه آنها تأثیر بگذارد.
اما گزارش مشکلات شهروندان و بررسی عملکرد شهرداری را نمی‌توان با نادیده گرفتن تلاش کارگران یکی دانست. نیروهای خدمات شهری مسئول باز نگه داشتن معابر و کانال‌ها هستند، در حالی که نگهداری زیرساخت‌ها، شناسایی نقاط پرخطر و تأمین اعتبار پروژه‌های پیشگیری از سیلاب بر عهده مدیران شهری است.
سرنوشت ۳۵۰ کارگر خدمات شهری از دیگر موضوعات نشست بود. در هفته‌های گذشته، خبرهایی درباره اخراج یا بلاتکلیفی این کارگران منتشر شده بود.
محمدخانی این موضوع را رد کرد و گفت ماجرا از ابتدا به‌درستی روایت نشده است
به گفته اوشهرداری تصمیم گرفته وضعیت استخدامی این نیروها را تغییر دهد و کارگرانی را که با قراردادهای موقت فعالیت می‌کردند، جذب کند.
او توضیح داد این تصمیم با دستور شهردار تهران و پیگیری معاونت منابع انسانی گرفته شده، اما مراحل اداری آن زمان‌بر است.
سخنگوی شهرداری تأکید کرد: «تمام این افراد در مراحل جذب به سر می‌برند و به صورت خودکار جذب آنها نهایی خواهد شد. در حال حاضر هم در خدمت آنها هستیم و کسی بیکار نشده است.»
با این حال او مشخص نکرد چه تعداد از این کارگران مراحل جذب را پشت سر گذاشته‌اند و چه زمانی قرارداد جدید آنها نهایی می‌شود. همچنین درباره وضعیت حقوق، بیمه و نوع قرارداد فعلی این نیروها توضیحی ارائه نشد.
موضوع وضعیت شغلی کارگران خدمات شهری در ماه‌های گذشته بارها در شورای شهر مطرح شده و تعیین تکلیف قراردادها و پرداخت مطالبات آنها همچنان از مسائل مورد پیگیری اعضای شورا است.
سخنگوی شهرداری در بخش دیگری از نشست به وضعیت بوستان جنگلی چیتگر پرداخت؛ بوستانی که خشکیدگی درختان و کمبود آب آن در ماه‌های گذشته بارها محل انتقاد بوده است.
محمدخانی با اشاره به اظهارات سخنگوی قوه قضاییه درباره نبود قصور در ارزیابی وضعیت این بوستان، از ورود دستگاه قضایی قدردانی کرد.
او برای توضیح وضعیت کنونی چیتگر، فهرستی از تصمیمات و مشکلات گذشته ارائه داد؛ از طراحی بوستان در دهه ۴۰ و کاشت گونه‌های غیربومی و تک‌گونه گرفته تا بی‌توجهی به گزارش آفت سوسک چوب‌خوار در بیش از ۲۰ سال گذشته، احداث دریاچه چیتگر و قطع حق‌آبه بوستان در اواخر دهه ۹۰.
به گفته سخنگوی شهرداری، از اواخر سال ۱۴۰۱ اقدامات لازم برای حل ریشه‌ای مشکلات بوستان آغاز شده است.
محمدخانی وعده داد در اواخر آبان یا اوایل آذر، ۳۰ هزار اصله نهال از گونه‌های بومی دامنه جنوبی البرز در چیتگر کاشته شود.
او همچنین گفت با افزایش ظرفیت بازچرخانی آب تا پایان سال، مشکل آبرسانی به فضای سبز تهران برطرف خواهد شد.
با این حال، چیتگر پیش از کاشت درختان جدید به آب پایدار نیاز دارد. وقتی کمبود آب یکی از دلایل اصلی خشکیدگی درختان معرفی می‌شود، هنوز مشخص نیست منابع آبی مورد نیاز برای نگهداری ۳۰ هزار نهال جدید چگونه تأمین خواهد شد.
محمدخانی از منتقدان دعوت کرد به بوستان چیتگر بروند و اقدامات انجام‌شده را از نزدیک بررسی کنند. او شفافیت را بهترین راه پاسخ به انتقادها دانست.
طرح «تورم صفر» نیز از موضوعات پرحاشیه نشست بود. طرحی که شهرداری برای تثبیت قیمت ۱۲ قلم کالای اساسی در برخی غرفه‌های میادین میوه و تره‌بار و فروشگاه شهروند اجرا می‌کند.
محمدخانی افزایش قیمت کالاهای این طرح را تکذیب کرد و گفت هیچ‌یک از ۱۲ قلم کالای اعلام‌شده از زمان آغاز اجرای طرح گران نشده‌اند.
او اختلاف قیمت گزارش‌شده درباره یکی از انواع حبوبات را ناشی از اشتباه در اعلام قیمت اولیه دانست و توضیح داد حبوبات فله و بسته‌بندی‌شده از ابتدا قیمت یکسانی نداشته‌اند.
به گفته او، فروش کالاها تنها در غرفه‌های منتخب و با سهمیه مشخص انجام می‌شود و ممکن است برخی شهروندان به اشتباه به غرفه‌های دیگر مراجعه کنند.
سخنگوی شهرداری در پاسخ به انتقادهایی که اجرای این طرح را خارج از وظایف شهرداری می‌دانند، به مصوبه شورای دوم شهر تهران استناد کرد.
او گفت بر اساس این مصوبه، سازمان میادین می‌تواند در شرایط خاص و اضطراری برای تنظیم بازار اقدام کند و حتی کالاهای ضروری را پایین‌تر از قیمت خرید بفروشد.
محمدخانی شرایط جنگی کشور را از دلایل اجرای این طرح دانست و تأکید کرد شهرداری برنامه تثبیت قیمت‌ها را ادامه خواهد داد.
محمدخانی در پاسخ به پرسشی درباره استفاده از بودجه سال ۱۴۰۴ برای خرید اتوبوس‌های ۱۸ و ۲۶ متری، منتقدان قراردادهای واردات اتوبوس را عامل بخشی از تأخیرها معرفی کرد.
او گفت برخی افراد با مراجعه به دستگاه قضایی و پیگیری ایرادهای مطرح‌شده درباره قراردادها، ورود اتوبوس‌های برقی و دوکابین را چند ماه عقب انداخته‌اند.
سخنگوی شهرداری این پیگیری‌ها را «بهانه‌جویی» دانست و گفت در نهایت نیز نتیجه‌ای نداشته‌اند.
او همچنین از گمرک خواست در ترخیص اتوبوس‌های وارداتی سرعت بیشتری داشته باشد
به گفته محمدخانی، دو اتوبوس ۲۶ متری و پنج اتوبوس دیگر هنوز در گمرک مانده‌اند و مدت توقف آنها در گمرک ایران از زمانی که برای بارگیری و انتقالشان از چین صرف شده، بیشتر است.
محمدخانی گفت هر اتوبوسی که دیرتر وارد ناوگان شود، مدت انتظار مسافران در ایستگاه‌ها را افزایش می‌دهد و از دستگاه‌های مسئول خواست شرایط ترخیص خودروها را تسهیل کنند.
رایگان شدن حمل‌ونقل عمومی و تأثیر آن بر ترافیک تهران، موضوع دیگری بود که سخنگوی شهرداری به آن پرداخت.
مهدی چمران، رئیس شورای شهر تهران پیش‌تر گفته بود رایگان شدن حمل‌ونقل عمومی به کاهش سفرهای شهری با خودروهای شخصی منجر نشده است.
محمدخانی در پاسخ گفت ممکن است شهرداری اطلاعات کافی در اختیار رئیس شورا قرار نداده باشد.
او با استناد به بررسی‌های میدانی سازمان اتوبوسرانی اعلام کرد تعداد مسافران خطوط بی‌آرتی نسبت به دوره پیش از رایگان شدن حمل‌ونقل عمومی، حدود ۷۵ درصد افزایش یافته است.
محمدخانی البته تأکید کرد این رشد تنها نتیجه رایگان شدن خدمات نیست و ورود حدود ۱۰۰ اتوبوس به خطوط بی‌آرتی، افزایش قیمت بنزین و بالا رفتن کرایه تاکسی‌های اینترنتی نیز در آن اثر داشته‌اند.
او همچنین گفت استفاده از مترو در پاییز امسال نسبت به مدت مشابه سال گذشته بیش از ۳۰ درصد افزایش یافته است.
به گفته سخنگوی شهرداری، روز ۱۲ آبان رکورد استفاده از متروی تهران شکسته شد و شمار مسافران به یک میلیون و ۹۸۸ هزار و ۲۸ نفر رسید. در همین روز، سه میلیون و ۱۸۸ هزار سفر با مترو ثبت شد.
اما افزایش مسافران مترو و اتوبوس لزوماً به معنای کاهش سفر با خودروهای شخصی نیست. ممکن است بخشی از این افزایش مربوط به سفرهای جدید یا افرادی باشد که پیش‌تر از تاکسی و دیگر وسایل حمل‌ونقل استفاده می‌کردند.
برای مشخص شدن تأثیر رایگان شدن حمل‌ونقل عمومی بر ترافیک، باید تغییر تعداد خودروهای شخصی در معابر و سهم هر وسیله حمل‌ونقل از سفرهای شهری بررسی شود.
محمدخانی در این نشست آماری از کاهش تردد خودروهای شخصی ارائه نکرد.
او همچنین از دولت خواست با توجه به صرفه‌جویی احتمالی در مصرف بنزین، منابع مالی بیشتری برای توسعه حمل‌ونقل عمومی تهران اختصاص دهد.
سخنگوی شهرداری درباره وعده ساخت چهار مجموعه تفریحی و ورزشی در تهران نیز توضیح داد که تأمین زمین این پروژه‌ها دو سال زمان برده است.
به گفته اواین مجموعه‌ها بیشتر در نیمه جنوبی پایتخت ساخته خواهند شد، اما هنوز در مرحله جذب سرمایه‌گذار بخش خصوصی یا خارجی هستند.
محمدخانی زمان مشخصی برای آغاز عملیات اجرایی یا بهره‌برداری از این مجموعه‌ها اعلام نکرد و گفت اجرای آنها زمان‌بر خواهد بود.
او درباره تاکسی اینترنتی «شهرزاد» نیز از تنوع خدمات این سامانه دفاع کرد و آن را در میان سامانه‌های متعلق به نهادهای عمومی غیردولتی کم‌نظیر دانست.
با این حال پذیرفت که فعالیت تاکسی اینترنتی شهرزاد هنوز نیازمند تکمیل است و علاوه بر تاکسی‌های برقی آیون، باید خودروهای دیگری نیز به این سامانه اضافه شوند.
سخنگوی شهرداری آماری از تعداد خودروهای فعال، سفرهای انجام‌شده یا میزان استقبال شهروندان از تاکسی اینترنتی شهرزاد ارائه نکرد.
موضوع دعوت به یادگاری‌نویسی روی درختان نیز در نشست مطرح شد. محمدخانی گفت بر اساس اطلاعاتی که دریافت کرده، این موضوع بخشی از یک پویش کاشت درخت است و شهرداری از آن حمایت می‌کند. او درباره نحوه اجرای پویش و چگونگی جلوگیری از آسیب به درختان توضیح بیشتری نداد.
