بحران دسترسی به تجهیزات و خدمات توانبخشی، این روزها تیغ دولبهای شده که هم زمان طلایی درمان معلولان و توانخواهان را میبلعد و هم مراکز کاردرمانی و ارتوپدی فنی را به ورطه ورشکستگی میکشاند. در شرایطی که قیمت اندامهای مصنوعی از ۷۰۰ میلیون تومان آغاز میشود و به دو میلیارد تومان میرسد، کمکهزینههای اندک سازمان بهزیستی عملاً تأثیر خود را از دست داده است. از سوی دیگر، مراکز تولیدی با رشد سرسامآور قیمت مواد اولیه دستوپنجه نرم میکنند و این چرخه معیوب، فشار را بر آسیبپذیرترین گروههای جامعه مضاعف کرده است. آمارها نیز از تعطیلی ۱۵ درصدی مراکز کاردرمانی در فاصله میان دو جنگ تحمیلی حکایت دارد و بیم آن میرود که تبعات جنگ ۴۰ روزه، این روند را شتاب بیشتری بخشد.
براساس گفتوگوی ایلنا با محمدرضا اسدی، قائممقام معاونت فنی سازمان نظام پزشکی تهران بزرگ و کاردرمانگر، او درباره افزایش نیازمندیها همزمان با آغاز جنگ گفت: سال گذشته سازمان بهزیستی مبلغ یک همت را به ۱۴۰ هزار نفر از افراد نیازمند به وسایل توانبخشی تخصیص داد، اما در طول جنگ ۴۰ روزه نیازمندی رشد وسیعی پیدا کرد؛ به نحوی که حدود ۳۰۰ میلیارد تومان تنها برای خدماتدهی به تقریباً ۳۷ هزار نفر از افراد دارای معلولیت تخصیص یافت.
او تصریح کرد: تعرفههای جدید و هزینههای سنگین ناشی از آن، شرایط سختی را به افراد دارای معلولیت و توانخواهانی که نیازمند وسایل کمک توانبخشی هستند تحمیل کرده است. از یک طرف قیمت تجهیزات وارداتی گران است و از طرف دیگر تولید این لوازم در داخل هم هزینهبر است. بالا بودن هزینه تولید، تولیدکنندگان را با مشکلات بسیاری مواجه کرده و باعث کاهش تولید و کاهش دسترسی افراد دارای معلولیت به این تجهیزات شده است.
اسدی با اشاره به تعطیلی مراکز توانبخشی گفت: در سال ۱۴۰۳ تقریباً ۷۴۰ مرکز کاردرمانی داشتیم، اما در سال ۱۴۰۴ این عدد به ۶۹۰ رسید؛ یعنی حدود ۱۴ تا ۱۵ درصد از مراکز ما بسته شدند.
او توضیح داد: در گذشته خدمات ارتوپدی فنی مانند ساخت تجهیزات ارتوپدی در مراکز دولتی یعنی هلال احمر و بهزیستی انجام میشد، اما در حال حاضر تنها هلال احمر خدمات دولتی ارائه میدهد و خدماتدهی به بخش خصوصی واگذار شده است. سازمان بهزیستی هم تنها بخشی از هزینهها را براساس قانون پرداخت میکند.
این کاردرمانگر با اشاره به قیمتهای نجومی تجهیزات گفت: قیمت پای مصنوعی بالای زانو ۷۰۰ تا ۸۰۰ میلیون تومان هزینه میبرد. قیمت یک دست مصنوعی که آنچنان هم الکترونیکی نباشد ۱.۵ تا ۲ میلیارد تومان است. این درحالی است که کمکهزینههای پرداختی کفاف این هزینهها را نمیدهد. از سوی دیگر، با توجه به مشکلات معیشتی، بسیاری از افراد کمکهزینه دریافتی از بهزیستی را صرف تأمین تجهیزات نمیکنند.
اسدی با تشریح رابطه علت و معلولی میان مشکلات اقتصادی توانخواهان و ورشکستگی مراکز گفت: آمارهای سازمان نظام پزشکی نشان میدهد که از جنگ ۱۲ روزه تاکنون شاهد رشد ۱۵ درصدی بسته شدن مراکز کاردرمانی و گفتاردرمانی نسبت به سالهای گذشته بودهایم. علت این معضل، گرانی خدمات این مراکز از یک سو و کاهش مراجعه توانخواهان به دلیل مشکلات اقتصادی از سوی دیگر است.
او در پایان هشدار داد: هنوز آماری از وضعیت این مراکز در سال ۱۴۰۵ نداریم، اما قطعاً تبعات جنگ تحمیلی ۴۰ روزه بیشتر از جنگ تحمیلی ۱۲ روزه بوده و میتواند اثرات مخربتری بر اقتصاد وارد کند.
