
مرضیه جعفری پس از اینکه دو سال پیاپی بهترین مربی فوتبال زنان آسیا شده، هنوز تلاش میکند هر روز خودش را به تمرین بچههای مدرسه فوتبال در بم برساند و دختران بم همچنان دغدغه هرروزهاش هستند. این را از سها، فرزندش، شنیدم. سها میگفت مادرش خود را در قبال بچههای مدرسه فوتبال هم مسئول میداند و تا جایی که بتواند در تمرینهایشان حاضر میشود. او یک بار در زلزله تمام شاگردانش را از دست داده بود.
جعفری در سال ۲۰۲۵ در ریاض نخستین ایرانیای شد که جایزه بهترین مربی سال فوتبال زنان آسیا را گرفت. یک سال بعد در بانکوک دوباره همان عنوان را به دست آورد. در بخشهای بهترین بازیکن و بهترین مربی سال فوتبال بزرگسالان آسیا، هیچ زن یا مرد ایرانی پیش از او دو سال پیاپی برنده نشده بود. در تاریخ جایزه مربیگری فوتبال زنان آسیا هم پیش از جعفری فقط آساکو تاکاکورای ژاپنی توانسته بود این عنوان را در سالهای متوالی به دست بیاورد.
سالها پیش از آنکه نام مرضیه جعفری در مراسم بهترینهای آسیا خوانده شود، کارش در بم با آموزش دخترانی شروع شده بود که تازه پا به زمین میگذاشتند. جعفری آذر ۱۳۶۱ در بم به دنیا آمد. پدرش، عباس جعفری، مربی فوتبال بود و مرضیه و یکی از برادرانش از کودکی به این رشته علاقهمند شدند و آن را دنبال کردند. جعفری هنوز نوجوان بود که با رونق گرفتن فوتسال زنان در تهران، این رشته را در بم راه انداخت. به روایت خودش، اول فقط یک شاگرد داشت. کمکم دختران بیشتری به تمرین آمدند و مدتی بعد در چند رده سنی تیم داشت. خودش هم بازی میکرد و هم مربی بود.
زلزله دیماه ۱۳۸۲ تقریباً همه شاگردانش را از او گرفت. جعفری سالها بعد به یاد آورد که از هجده بازیکنش، شانزده یا هفده نفر زیر آوار جان باختند. او در همان شهر دوباره از اول شروع کرد و تیم تازهای ساخت. بعدها هدایت تیم شهرداری بم و تیمهای دیگری را بر عهده گرفت و با راه افتادن فوتبال زنان، کارش را در فوتبال ادامه داد. تیمی که امروز با نام خاتون بم میشناسیم، با بازیکنان بومی شکل گرفت و بهتدریج به مدعی قهرمانی تبدیل شد. تجربه آن سالها بعدها در کار جعفری به چشم آمد.
دوازده قهرمانی خاتون در لیگ برتر، از جمله پنج قهرمانی پیاپی، نشان میدهد جعفری چطور تیم میسازد و آن را سالها در سطح اول نگه میدارد. خاتون سه دوره پیاپی از دور مقدماتی لیگ قهرمانان زنان آسیا به مرحله گروهی رسید و در نخستین دوره تا یکچهارم نهایی پیش رفت. این فصل هم برای رسیدن به مرحله گروهی، گل خورده برابر الاتحاد اردن را جبران کرد و سه بر یک پیروز شد. مسیر خاتون این بار در مرحله گروهی پایان یافت.

جعفری در بهار ۱۴۰۴، پیش از جنگ دوازدهروزه، هدایت تیم ملی فوتبال زنان ایران را به عهده گرفت. آغاز جنگ برنامه آمادهسازی تیم را به هم زد و به گفته یکی از ملیپوشان، بازیکنان حدود بیست روز از اردو دور ماندند. ایران با آمادگیای که کادر فنی در نظر داشت به مسابقات انتخابی نرسید و کار صعود هم به آخرین بازی کشید. تیم جعفری باید اردنِ میزبان را میبرد.
ایران آن بازی را دو بر یک برد و برای دومین دوره پیاپی به جام ملتهای زنان آسیا رسید. جمع کردن تیم پس از وقفه اردوها و آماده کردن بازیکنان برای مسابقهای که فقط پیروزی در آن کافی بود، از مهمترین کارهای جعفری در نخستین ماههای حضورش روی نیمکت تیم ملی بود.
بعضی از بازیکنان جعفری از سن کم شاگردش بودند، در آن زمان حتی در بم خوابگاهی هم نبود و آنها در خانه خود او بزرگ شدند و سالها کنار او بودهاند. او از ریزترین مشکلات بازیکنانش خبر دارد و آنها میدانند میتوانند درباره آنچه بیرون از زمین برایشان میگذرد هم با مربیشان حرف بزنند. بخشی از شناختی که جعفری امروز از تیمش دارد، حاصل همان سالهایی است که شاگردانش در بم کنارش بزرگ شدند. ولی به گفته خودش در مستطیل سبز شرایط فرق می کند، وقتی آنها به زمین میآیند دیگر صمیمیت تعطیل است و بسیار سختگیرانه با آنها برخورد میکند. این رابطه در شیوه اداره تیمش هم پیداست.
با این همه، بهترین مربی فوتبال زنان آسیا در بم هنوز باید برای تأمین هزینه اردوها و سفرهای خارجی تیمش دوندگی کند و پیدا کردن حامی مالی همچنان یکی از مسائل هر فصل آن است. تابستان امسال، وقتی رقبای خاتون در دور مقدماتی لیگ قهرمانان آسیا مشخص شدند، جعفری بار دیگر از دشواری آمادهسازی تیم بدون اسپانسر گفت: «تا بودجه روشن نشود، برنامهریزی برای اردو و سفر هم دشوار میماند و سرمربی باید در کنار آماده کردن تیم، پیگیر تأمین هزینهها باشد.»
بخشی از این مشکل به پخش زنده برمیگردد. بعضی از بازیهای لیگ زنان اینترنتی پخش میشوند، اما این رقابتها هنوز پوشش زنده و منظم تلویزیونی ندارند. وقتی مسابقات کمتر دیده میشوند، جلب نظر اسپانسر هم دشوارتر است. در این شرایط، باشگاههایی که به یک نهاد دولتی یا مجموعهای با بودجه مشخص متکیاند، دست بازتری برای تأمین هزینههای فصل دارند. برای خاتون، حتی دوازده قهرمانی هم به این معنا نبوده که بتواند از ابتدای فصل با خیال آسوده برای اردوها و سفرهایش برنامه بریزد.
پشت این کارنامه، سالهایی هم هست که بازگشت به زمین برای جعفری سخت بود. بعد از شاگردانی که در زلزله از دست داد، مرگ پسرش ساعد و سپس برادرش افشین، دوباره او را با رنجی روبهرو کرد که ادامه دادن را دشوار میکرد. خودش از روزهایی گفته که خانواده و مردم بم با او حرف زدند تا به تیم برگردد. به او گفته بودند دختران شهر به این تیم دل بستهاند. جعفری برگشت و دوباره کنار همان دختران ایستاد. استواری او را میشود در همین بازگشتها دید. مرضیه جعفری شبیه سروهای ایرانی است که سر خم نمیکنند. همانند درختهای نخل بم که بعد از زلزله استوار ایستادند و حتی بار خرما دادند.

