گزارش جهانی سل ۲۰۲۶؛ کاهش شمار مبتلایان و جان‌باختگان

بر اساس گزارش جهانی سل ۲۰۲۶ سازمان جهانی بهداشت که اخیرا منتشر شده است، تلاش‌های جهانی برای پایان دادن به بیماری سل همچنان در حال پیشرفت است و شمار افرادی که به این بیماری مبتلا می‌شوند یا بر اثر آن جان می‌بازند، کاهش یافته است.

این پیشرفت در شرایطی حاصل شده که بودجه داخلی اختصاص‌یافته به مبارزه با سل، از سال ۲۰۲۴ تا ۲۰۲۵، با افزایشی ۱۴ درصدی به ۵.۶ میلیارد دلار آمریکا رسیده است. این افزایش تا حدی کاهش تقریبا مشابهی را در تامین مالی بین‌المللی جبران کرده است. چنین افزایشی بر اهمیت سرمایه‌گذاری داخلی برای تداوم خدمات مقابله با سل و حفاظت از دستاوردهای دشوار حوزه سلامت، در شرایط کمبود منابع مالی جهانی، تاکید می‌کند.

برآوردها نشان می‌دهد در سال ۲۰۲۵، حدود ۱۰.۶ میلیون نفر به سل مبتلا شده‌اند و ۱.۱ میلیون نفر بر اثر این بیماری جان باخته‌اند. شمار مرگ‌ومیر ناشی از سل از سال ۲۰۱۵ تاکنون ۳۵ درصد کاهش یافته و درمان این بیماری از سال ۲۰۰۰ تاکنون جان حدود ۸۶ میلیون نفر را نجات داده است. به این ترتیب، جهان به نخستین هدف تعیین‌شده برای کاهش مرگ‌ومیر در راهبرد سازمان جهانی بهداشت با عنوان «پایان دادن به سل» دست یافته است؛ هرچند این هدف پنج سال دیرتر از برنامه‌ریزی اولیه محقق شده است.

با این حال، روند پیشرفت همچنان بسیار کند بوده است. از سال ۲۰۱۵، نرخ بروز سل در جهان، یعنی شمار موارد جدید به ازای هر ۱۰۰ هزار نفر جمعیت، تنها ۱۴ درصد کاهش یافته است؛ رقمی که فاصله زیادی با هدف کاهش ۵۰ درصدی تا سال ۲۰۲۵ دارد. سل همچنان عامل اصلی مرگ‌ومیر ناشی از یک عامل بیماری‌زای عفونی واحد در جهان است.

دکتر تدروس آدهانوم گبریسوس، مدیرکل سازمان جهانی بهداشت در این باره گفت: «کاهش مداوم موارد ابتلا و مرگ‌ومیر ناشی از سل بسیار امیدوارکننده است؛ به‌ویژه با توجه به چالش‌هایی که بسیاری از کشورها در پی کاهش بودجه‌ها با آن روبه‌رو بوده‌اند. دولت‌های بسیاری منابع بیشتری از بودجه‌های داخلی خود اختصاص داده‌اند تا دستاوردهای به‌دست‌آمده را حفظ کنند. با این حال، هنوز هم سالانه بیش از یک میلیون نفر بر اثر بیماری‌ای جان می‌بازند که هم قابل پیشگیری و هم قابل درمان است. از کشورها و شرکای خود می‌خواهیم دسترسی به خدمات مقابله با سل را فورا گسترش دهند، منابع مالی ضروری را حفظ کنند و توسعه ابزارهای جدید برای پایان دادن به این همه‌گیری را سرعت ببخشند.»

تمرکز بار بیماری در ۳۰ کشور و تفاوت روند پیشرفت در مناطق مختلف

بار جهانی بیماری سل همچنان به‌شدت در ۳۰ کشور متمرکز است. این کشورها در سال ۲۰۲۵، ۸۸ درصد از کل مبتلایان جدید به سل را در خود جای داده‌اند.

میزان پیشرفت در مناطق مختلف جهان یکسان نبوده است. بین سال‌های ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۵، نرخ بروز سل در منطقه اروپایی سازمان جهانی بهداشت ۴۲ درصد و در منطقه آفریقا ۳۰ درصد کاهش یافت. این کاهش در منطقه جنوب‌شرق آسیا ۱۸ درصد و در منطقه مدیترانه شرقی تنها ۶.۶ درصد بود. در منطقه غرب اقیانوس آرام، هیچ تغییر خالصی ثبت نشد و نرخ بروز بیماری بدون تغییر باقی ماند.

در قاره آمریکا، نرخ بروز سل در سال ۲۰۲۵ برای پنجمین سال متوالی افزایش یافت و به سطحی رسید که ۱۳ درصد بالاتر از میزان سال ۲۰۱۵ بود. این تفاوت‌های چشمگیر بازتاب تفاوت میان عوامل خطر ابتلا به سل، توانمندی نظام‌های سلامت، میزان دسترسی به خدمات درمانی و سطح سرمایه‌گذاری مستمر در کشورها و مناطق مختلف است.

شکاف در تشخیص به‌موقع و درمان

دسترسی به تشخیص و درمان به‌موقع همچنان با شکاف‌های بزرگی روبه‌روست. از مجموع ۱۰.۶ میلیون نفری که برآورد می‌شود در سال ۲۰۲۵ به سل مبتلا شده باشند، تنها ۸.۴ میلیون نفر شناسایی و تشخیص داده شدند. بنابراین، حدود ۲.۲ میلیون نفر یا تشخیص داده نشده‌اند یا موارد ابتلای آن‌ها گزارش نشده است.

تنها ۵۹ درصد از بیمارانی که ابتلای آن‌ها به‌تازگی تشخیص داده شده بود، با استفاده از آزمایش تشخیص سریعِ مورد تایید سازمان جهانی بهداشت آزمایش شدند؛ در حالی که هدف تعیین‌شده برای سال ۲۰۲۷، پوشش ۱۰۰ درصدی است.

سل مقاوم به دارو همچنان یکی از چالش‌های مهم سلامت عمومی به شمار می‌رود. از میان ۳۷۰ هزار نفری که برآورد می‌شود در سال ۲۰۲۵ به سل مقاوم به ریفامپیسین مبتلا شده باشند، تنها ۴۲ درصد درمان دریافت کردند.

در میان بیمارانی که تحت درمان قرار گرفتند، استفاده از رژیم درمانی شش‌ماهه توصیه‌شده از سوی سازمان جهانی بهداشت به‌طور چشمگیری افزایش یافت و از ۱۸ درصد در سال ۲۰۲۴ به ۴۲ درصد در سال ۲۰۲۵ رسید.

کمبود شدید سرمایه‌گذاری در پژوهش‌های سل

بودجه اختصاص‌یافته به پژوهش‌های سل به‌شدت ناکافی است. در سال ۲۰۲۳، مجموع منابع مالی این حوزه به ۱.۲ میلیارد دلار آمریکا رسید؛ رقمی که کمتر از یک‌چهارم هدف سالانه پنج میلیارد دلاری موردنیاز برای سال ۲۰۲۷ است.

برای توسعه و عرضه واکسن‌ها، روش‌های تشخیصی و درمان‌های جدید، افزایش فوری سرمایه‌گذاری در پژوهش ضروری است.

سازمان جهانی بهداشت از دولت‌ها و شرکای خود می‌خواهد تعهد سیاسی‌شان را تقویت کنند، منابع مالی پایدار برای مقابله با سل را حفظ و افزایش دهند، دسترسی به خدمات پیشگیری، تشخیص سریع و درمان موثر را به‌سرعت گسترش دهند و سرمایه‌گذاری در توسعه ابزارهای جدید را شتاب ببخشند.

برای بازگرداندن جهان به مسیر تحقق هدف پایان دادن به همه‌گیری سل، سرعت پیشرفت باید به‌مراتب بیشتر شود.

منبع: reliefweb.int