کارگران صنعت پوشاک بنگلادش میگویند دستمزدشان دیگر هزینههای اولیه زندگی را پوشش نمیدهد. یکی از کارگران ۳۷ ساله به نام «لیلی بیگم» در مصاحبه با الجزیره گفت ماهانه حدود ۱۵ هزار تاکا (۱۲۱ دلار) و با اضافهکاری گاهی ۱۸ تا ۲۰ هزار تاکا (۱۴۵ تا ۱۶۱ دلار) درآمد دارد؛ اما نتوانسته دو فرزندش را در مدرسه نگه دارد و برخی روزها فقط یک وعده غذایی درست دارند. او ادامه میدهد: «ما گرسنه ماندهایم.»
در بنگلادش حدود چهار میلیون کارگر کارخانه پوشاک وجود دارد که نیمی از آنها زن هستند. صنعت پوشاک در بنگلادش تامینکننده برندهایی همچون «اچاندام»، «زارا» و «یونیکلو» است و ۸۰ درصد از کل درآمد صادراتی این کشور را تشکیل میدهد که سال مالی گذشته به ۳۹ میلیارد دلار رسید. این صنعت برای بیش از چهار میلیون نفر اشتغالزایی کرده که بیش از نیمی از آنها را زنان تشکیل میدهند.
حداقل دستمزد فعلی کارگران پوشاک ۱۲ هزار و ۵۰۰ تاکا (۱۰۲ دلار) است و معترضان خواستار ۳۰ هزار تاکا (۲۴۱ دلار) شدند. آخرین بازنگری حداقل دستمزد در دسامبر ۲۰۲۳ انجام شده و از آن زمان تورم ادامه داشته است. دادههای رسمی تورم سالانه در سپتامبر را ۸.۳۴ درصد، تورم مواد غذایی را ۷.۲۲ درصد و تورم هزینههای غیرغذایی را ۹.۳۰ درصد اعلام کردهاند. یک کارگر ۳۰ ساله دیگر گفت با درآمد ۱۸ تا ۲۰ هزار تاکا نمیتواند خانوادهاش را تامین کند و حدود ۱۰۰ هزار تاکا (۸۰۵ دلار) بدهی دارد.
اعتراضات روز شنبه و یکشنبه هفته گذشته در منطقه صنعتی آشولیا و جامگورا برگزار شد و پلیس برای متفرق کردن معترضان از گاز اشکآور و نارنجک صوتی استفاده کرد و دهها نفر را بازداشت کرد. انجمن تولیدکنندگان و صادرکنندگان پوشاک بنگلادش (BGMEA) اعلام کرد اعتراضات روز یکشنبه فعالیت ۵۲۹ کارخانه را مختل کرد و نزدیک به یک میلیون کارگر را تحت تاثیر قرار داد. دولت سپس تشکیل یک هیئت ششنفره دستمزد را برای بررسی مطالبات کارگران اعلام کرد، اما اعتراضها روز دوشنبه برای سومین روز ادامه یافت؛ کارگران در «غازیپور» بزرگراه را بستند، چند خودرو را تخریب و به آتش کشیدند و در منطقه میرپور درگیری با پلیس گزارش شد. پلیس با استفاده از باتوم و ماشینهای آبپاش، برخوردی خشونتآمیز با معترضان داشت. به گفته صلاحالدین احمد، وزیر کشور بنگلادش، برخی از معترضان خودروهای پلیس را به آتش کشیدند.
بنا بر اعلام «پلیس صنعتی»، در درگیریهای پراکنده، دستکم یک معترض جان باخت و دهها نفر زخمی شدند.
مهمترین عاملی که به کاهش تنش کمک کرد، توافق بر سر سازوکار جدید دستمزد بود. دولت برای رسیدگی به مطالبات کارگران و حل بحران، یک هیئت حداقل دستمزد تشکیل داد. سپس نمایندگان کارفرمایان و کارگران هر دو با توصیههای این هیئت درباره افزایش پیشنهادی دستمزد موافقت کردند. بر اساس این توافق، ساختار جدید دستمزد از دسامبر اجرایی میشود و کارگران انتظار دارند حقوق تعدیلشده خود را از ژانویه ۲۰۲۷ دریافت کنند. همین توافق بود که تنشها را کاهش داد و راه را برای از سرگیری فعالیت عادی در مناطق صنعتی هموار کرد.
پس از چند روز ناآرامی، کارگران به تدریج به کار بازگشتند. در ساوار، آشولیا، غازیپور و نارایانگنج، کارگران صبح روز یکشنبه (امروز) در بیشتر کارخانهها حاضر شدند و مقامات از بازگشت نسبی اوضاع به حالت عادی خبر دادند. بازرس کل پلیس صنعتی هم ادعا میکند که اوضاع مناطق صنعتی عادی شده و هیچ گزارش جدیدی از اعتراض، درگیری یا بستن جاده دریافت نشده است؛ فقط یک یا دو کارخانه در آشولیا موقتا فعالیت خود را متوقف کردند.
دلیل دیگر آرامش، تدابیر شدید امنیتی بود. برای نهمین روز متوالی، اقدامات امنیتی برای جلوگیری از ناآرامی بیشتر و تضمین رفتوآمد ایمن کارگران ادامه داشت. نیروهای انتظامی در حالت آمادهباش بودند و ۱2 دسته از گارد مرزی بنگلادش (BGB)، ۲5 قاضی اجرایی و شمار زیادی پلیس و انصار در نقاط کلیدی مستقر شدند.
کارگرانی که به محل کار بازگشتهاند میگویند از مطالبه افزایش دستمزد به دلیل گرانی حمایت میکنند، اما با توقف کار، تخریب و ناآرامی موافق نیستند و میخواهند ضمن کار منظم، مطالبات قانونی خود را به مقامات ارائه کنند. به این ترتیب، ترکیبی از بازگشایی کارخانهها، آغاز پرداخت دستمزدها، استقرار نیروهای امنیتی و تمایل کارگران به ادامه کار بدون خشونت، به آرام شدن تدریجی اوضاع کمک کرد.
