جمعی از سازمانهای مردمنهاد، کنشگران اجتماعی و فعالان حوزه کودک در آستانه ۱۲ ژوئن (روز جهانی مبارزه با کار کودک) با انتشار بیانیهای مشترک تأکید کردند که «کودکی حق هر کودک است»؛ حقی که به گفته آنان امروز برای شمار زیادی از کودکان به دلیل فقر، نابرابری، محرومیت آموزشی، مهاجرت، ناامنی اقتصادی و پیامدهای جنگ و بحرانهای اجتماعی نقض میشود.
امضاکنندگان این بیانیه با اشاره به ماده ۳۲ پیماننامه حقوق کودک و همچنین مقاولهنامه شماره ۱۸۲ سازمان بینالمللی کار یادآور شدند که اسناد بینالمللی و قوانین داخلی بر حمایت از کودکان در برابر بهرهکشی اقتصادی و بدترین اشکال کار کودک تأکید دارند، اما همچنان فاصله قابل توجهی میان تعهدات قانونی و واقعیت زندگی بسیاری از کودکان وجود دارد.
در این بیانیه آمده است که کار کودک، ترک تحصیل و محرومیت از فرصتهای رشد و یادگیری همچنان از مهمترین چالشهای کودکان به شمار میرود. به اعتقاد این نهادها، فشارهای اقتصادی، گسترش فقر و کاهش امنیت معیشتی خانوادهها موجب شده است شمار بیشتری از کودکان از حقوق اولیه خود از جمله آموزش، سلامت، امنیت و رشد مناسب محروم شوند.
فعالان حوزه کودک همچنین نسبت به روند عادیسازی کار کودک هشدار دادهاند و تأکید کردهاند که هیچ بحران اقتصادی یا اجتماعی نباید بهانهای برای پذیرش کار کودک باشد. به باور آنان، نگاه به کار کودک به عنوان راهکاری برای جبران مشکلات معیشتی خانوادهها نه تنها حقوق بنیادین کودکان را نادیده میگیرد، بلکه چرخه فقر و نابرابری را نیز بازتولید میکند.
امضاکنندگان این بیانیه مجموعهای از مطالبات را برای کاهش و حذف کار کودک مطرح کردهاند؛ تضمین دسترسی همه کودکان به آموزش باکیفیت، تقویت حمایتهای اجتماعی و معیشتی از خانوادههای آسیبپذیر، حمایت ویژه از کودکان مهاجر و بازمانده از تحصیل، توسعه خدمات سلامت روان و اجرای مؤثر قوانین منع کار کودک از جمله مهمترین این خواستههاست.
در این بیانیه همچنین بر اصلاح سیاستهای بازار کار، جلوگیری از بهکارگیری کودکان در بخشهای رسمی و غیررسمی اقتصاد، افزایش مسئولیتپذیری کارفرمایان و بنگاههای اقتصادی، گسترش برنامههای آگاهیبخشی عمومی و مشارکت مؤثر نهادهای مدنی در سیاستگذاریهای مرتبط با حقوق کودک تأکید شده است.
بر اساس آخرین آمارهای سازمان ملل متحد، حدود 138 میلیون کودک در جهان درگیر کار هستند که بخش قابل توجهی از آنان در مشاغل سخت و زیانآور فعالیت میکنند. دفتر ژنو سازمان ملل متحد به مناسبت 12 ژوئن «روز جهانی مبارزه با کار کودکان» اعلام کرد: از سال 2000 تعداد کودکان کار تقریباً به نصف کاهش یافته است، از 246میلیون به 138میلیون نفر. با این حال، روند کاهش همچنان بسیار کند است و جهان از دستیابی به هدف خود برای ریشهکنی کار کودکان در سطح جهان تا سال 2025 فاصله زیادی دارد.
نهادهای امضاکننده این بیانیه با اشاره به شعار جهانی امسال روز مبارزه با کار کودک با عنوان «کارت قرمز به کار کودک؛ بازی جوانمردانه برای کودکان و کار شایسته برای بزرگسالان» اعلام کردند که آنان نیز کارت قرمز خود را به هرگونه بهرهکشی از کودکان، محرومیت از آموزش و نقض حق کودکی نشان میدهند.
در پایان این بیانیه تأکید شده است که کودکی یک حق بنیادین است و نباید کودکان به نیروی کار ارزان یا قربانی بحرانهایی تبدیل شوند که منشأ آن در تصمیمها و مشکلات بزرگسالان است.
این بیانیه به امضای ۲۲ سازمان مردمنهاد و گروه فعال در حوزه کودک رسیده است که از جمله آنها میتوان به انجمن حمایت از حقوق کودکان، انجمن حمایت از کودکان کار، انجمن پژوهشهای آموزشی پویا، انجمن یاری کودکان در معرض خطر، مؤسسه توانمندسازی مهر و ماه، مؤسسه توانمندسازی ندای ماندگار دروازه غار، مؤسسه یاریگران کودکان کار پویا و بنیاد نوای مهر تاک اشاره کرد. سایر امضاکنندگان نیز شامل انجمنها و مؤسسات فعال در حوزه حمایت از کودکان، آموزش، توانمندسازی اجتماعی و کاهش آسیبهای اجتماعی در استانهای مختلف کشور هستند.
