هشدار درباره از دست رفتن زمان طلایی درمان توانخواهان

فشارهای اقتصادی بر توانخواهان و مراکز کاردرمانی، بعد از جنگ زیادتر شده است. شایان علمداری فر، در این باره گفت: در ماه‌های اخیر بخش قابل توجهی از توانخواهان و خانواده‌های آنان با مشکلات جدی در دسترسی به خدمات توانبخشی روبه رو شده‌اند. بسیاری از این افراد دیگر توان پرداخت هزینه‌های درمان یا مراجعه منظم به مراکز کاردرمانی را ندارند و ناچار شده‌اند تعداد جلسات درمانی خود را به حداقل برسانند؛ موضوعی که به طور مستقیم بر اثربخشی روند درمان تأثیر می‌گذارد.

او با اشاره به پیامدهای این وضعیت برای بیماران، توضیح داد: نگرانی اصلی این است که بسیاری از بیماران، به‌ ویژه کودکان، در حال از دست دادن «زمان طلایی توانبخشی» هستند؛ دوره‌ای حیاتی که هرگونه وقفه در آن می‌تواند منجر به آسیب‌های ماندگار جسمی، ذهنی و روانی شود و حتی آینده تحصیلی، شغلی و اجتماعی آنان را تحت تأثیر قرار دهد.

دبیر انجمن علمی کاردرمانی ایران به مهر گفت: در حوزه بزرگسالان و سالمندان نیز عدم دریافت خدمات منظم توانبخشی می‌تواند به تشدید محدودیت‌های حرکتی، تغییر شکل اندام‌ها، افزایش وابستگی و حتی بروز زخم بستر منجر شود. این گروه‌ها بیش از سایر اقشار در معرض آسیب‌های روانی ناشی از انزوا، کاهش کیفیت زندگی و فرسودگی روحی قرار دارند.

علمداری‌فر با اشاره به مشکلات اقتصادی خانواده‌ها تاکید کرد: بسیاری از خانواده‌ها توان تأمین هزینه‌های مراقبت و پرستاری در منزل را ندارند و همین موضوع باعث می‌شود اعضای خانواده برای مراقبت از بیمار ناچار شوند فعالیت شغلی یا حرفه‌ای خود را کنار بگذارند. این روند علاوه بر کاهش کیفیت مراقبت، چرخه‌ای از فشار اقتصادی و فرسودگی خانوادگی ایجاد می‌کند.

چالش‌های موجود در حوزه بیمه یکی دیگر از مشکلات این قشر است که علمداری درباره آن توضیح داد: حمایت بیمه‌ها از خدمات کاردرمانی همچنان بسیار محدود است. حتی مراکز طرف قرارداد با برخی بیمه‌ها، معوقات طولانی‌مدت دارند که گاهی بیش از ۹ ماه طول می‌ کشد و همین مسئله ادامه فعالیت مراکز و ارائه خدمات را با دشواری جدی روبه‌رو کرده است.

دبیر انجمن علمی کاردرمانی ایران درباره وضعیت کلینیک‌های کاردرمانی نیز گفت: امروز این مراکز با فشار مضاعفی روبه رو هستند. از یک سو توان مالی مراجعان برای ادامه درمان کاهش یافته و از سوی دیگر هزینه‌های اداره مراکز، از اجاره‌بها و حقوق پرسنل گرفته تا تجهیزات تخصصی، افزایش چشمگیری داشته است. در چنین شرایطی برخی کلینیک‌های کاردرمانی تعطیل شده‌اند و تعدادی دیگر نیز در آستانه ورشکستگی قرار دارند.

به گفته او، ادامه این روند می‌تواند به بیکاری تعداد زیادی از ارگوتراپیست‌ها در سراسر کشور منجر شود؛ نیروهای متخصصی که سال‌ها برای آموزش و تربیت آنان سرمایه‌گذاری شده است.

این ارگوتراپیست در ادامه با اشاره به وضعیت فارغ‌التحصیلان جدید کاردرمانی اعلام کرد: با وجود اجباری شدن طرح برای فارغ‌التحصیلان، زیرساخت و ظرفیت کافی برای اجرای آن فراهم نشده است و بسیاری از فارغ‌التحصیلان بیش از ۱۵ ماه در انتظار آغاز طرح خود هستند. این تأخیر طولانی علاوه بر ایجاد مشکلات اقتصادی، باعث فاصله افتادن میان دوره آموزش دانشگاهی و آغاز فعالیت حرفه‌ای می‌شود. در شرایط فعلی لازم است حوزه توانبخشی به‌ عنوان یک ضرورت اجتماعی و سلامت‌محور مورد توجه قرار گیرد، نه یک هزینه اضافی.

راهکارهای دبیر انجمن علمی کاردرمانی ایران برای بهبود شرایط موجود شامل طراحی بسته‌های حمایتی برای توانخواهان و خانواده‌های آنان، ایجاد تسهیلات مالی برای مراکز کاردرمانی به‌منظور جلوگیری از تعطیلی کلینیک‌ها، تقویت پوشش بیمه‌ای خدمات توانبخشی و پرداخت به‌موقع مطالبات است.