بازنگری نقشه امنیت غذایی کشور در سال ۱۴۰۵؛ استان‌های ناامن غذایی شناسایی می‌شوند

احمد اسماعیل‌زاده، مدیرکل دفتر بهبود تغذیه جامعه وزارت بهداشت درباره مهم‌ترین اقداماتی که در سال ۱۴۰۵ در دستور کار این دفتر قرار دارد، به ایلنا گفت: یکی از مهم‌ترین اولویت‌های ما در سال ۱۴۰۵، انجام پیمایش ملی تغذیه و امنیت غذایی است که در دو گروه کودکان و نوجوانان و همچنین بزرگسالان انجام خواهد شد. 

او درباره جزئیات این طرح توضیح داد: برخلاف پیمایش‌های پیشین که در آن‌ها وضعیت تغذیه فقط بخشی از تحولات جامعه را منعکس می‌کرد، در پیمایش امسال همه مؤلفه‌های مرتبط با تغذیه و امنیت غذایی کشور بررسی می‌شود. به گفته او، این پیمایش ماهیتی جامع دارد و در آن، هم دریافت‌های غذایی، مواد مغذی و گروه‌های غذایی و هم وضعیت تغذیه بر پایه شاخص‌های بیوشیمیایی مانند کم‌خونی، کمبود ویتامین‌ها، سطح آهن سرم و دیگر شاخص‌ها ارزیابی خواهد شد.

مدیرکل دفتر بهبود تغذیه جامعه اضافه کرد: در این پیمایش، «سواد تغذیه‌ای» کودکان و نوجوانان و همچنین «فعالیت بدنی» آنان ارزیابی می‌شود. همچنین پروفایل قند، چربی، آنزیم‌های کبدی و شاخص‌های کلیوینیز اندازه‌گیری و ارتباط آن‌ها با وضعیت تغذیه و امنیت غذایی بررسی خواهد شد. از سوی دیگر، شاخص‌های تن‌سنجی مانند قد و وزن در تمامی گروه‌های سنی اندازه‌گیری می‌شود تا داده‌های حاصل مبنای تصمیم‌گیری‌های راهبردی در حوزه سیاست‌گذاری تغذیه و غذا در کشور قرار گیرد. 

او گفت: انتظار داریم تحلیل داده‌های این پیمایش طی یک‌ونیم تا دو سال آینده انجام شود. این نخستین پیمایش جامع تغذیه و امنیت غذایی در کشور خواهد بود که قرار است هر پنج تا هفت سال یک‌بار در سطح ملی تکرار شود. 

به گفته اسماعیل‌زاده، برای انجام این طرح از حدود ۴۰ نفر از محققان کشور کمک گرفته شده است. محوریت اجرایی کار با مؤسسه تحقیقات تغذیه و صنایع غذایی کشور خواهد بود و دفتر بهبود تغذیه جامعه به‌عنوان سفارش‌دهنده و ناظر، این طرح را به‌صورت مستمر پیگیری می‌کند. 

او درباره دومین اولویت این دفتر نیز گفت: بررسی وضعیت ید یکی دیگر از برنامه‌های مهم سال ۱۴۰۵ است. علاوه بر پیمایش ملی که در آن وضعیت ید هم ارزیابی می‌شود، با توجه به نتایج آخرین پیمایش کشوری که نشان می‌داد وضعیت در معرض خطر است، قرار است علاوه بر آن، در دانشگاه‌های علوم پزشکی کشور نیز به‌صورت جداگانه سطح ید در افرادی که به مراکز بهداشتی مراجعه می‌کنند، ارزیابی شود. هدف ما مقایسه وضعیت کنونی با نتایج سه سال قبل است. 

او ادامه داد: نهایی‌کردن بازنگری برنامه غنی‌سازی آرد با آهن و اسید فولیک، نیز از دیگر برنامه‌های دفتر است. این پروژه قرار بود سال گذشته به پایان برسد اما به‌دلیل برخی تأخیرها، مراحل نهایی آن در سال جاری انجام خواهد شد. 

اسماعیل‌زاده با اشاره به سایر برنامه‌ها گفت: تدوین برنامه خودمراقبتی تغذیه در تمامی گروه‌های سنی و برای بیماری‌های مختلف از دیگر اولویت‌های دفتر است که با همکاری چند دانشگاه علوم پزشکی در سال جاری تدوین خواهد شد. هدف از این برنامه آن است که افراد بتوانند با پاسخ به سؤالات ساده، وضعیت تغذیه خود را بسنجند و بر اساس نتایج، توصیه‌های تغذیه‌ای لازم را دریافت کنند. 

او اضافه کرد: یکی دیگر از اولویت‌ها، گنجاندن شاخص‌های ارزیابی تغذیه در سامانه شبکه بهداشت کشور است که هم‌اکنون مراحل نهایی آن در دست اجراست و انتظار داریم امسال در سامانه‌های وزارت بهداشت ثبت شود. در حال حاضر داده‌های مربوط به دریافت غذایی افراد به‌صورت روتین ثبت نمی‌شود، اما با اجرای این طرح می‌توان سالانه وضعیت دریافت غذایی جامعه را پایش کرد. 

بازنگری نقشه امنیت غذایی کشور جهت شناسایی استان‌های ناامن غذایی پس از یک دهه

به گفته مدیرکل دفتر بهبود تغذیه جامعه، بازنگری نقشه امنیت غذایی کشور نیز از دیگر برنامه‌های مهم سال ۱۴۰۵ است. آخرین نسخه این نقشه حدود ۱۰ تا ۱۲ سال قبل تهیه شده و مقرر است نسخه به‌روز آن در سال جاری منتشر شود تا استان‌های کم‌برخوردار و ناامن غذایی شناسایی و وضعیت امنیت غذایی کشور به‌روز شود. 

او اضافه کرد: همچنین نقشه شاخص‌های تغذیه کشور که تاکنون تدوین شده، ادامه خواهد داشت و روند شاخص‌ها به‌صورت یک کتاب در سال جاری منتشر می‌شود؛ این شاخص‌ها هم به تفکیک دانشگاه‌های علوم پزشکی کشور و هم در سطح شهرستانی ارائه خواهد شد. 

او در ادامه گفت: رهنمودهای غذایی کودکان و بزرگسالان که طی یک‌ونیم سال گذشته تدوین شده، اردیبهشت‌ماه رونمایی خواهد شد. این رهنمودها مبنای اصلی آموزش‌های تغذیه‌ای کشور خواهند بود. 

تدوین نقشه راه چاقی کودکان و بزرگسالان 

اسماعیل‌زاده توضیح داد: در سال ۱۴۰۵ همچنین تدوین نقشه راه چاقی کودکان و بزرگسالان در افق ده‌ساله کشور پیگیری می‌شود؛ پروژه‌های مرتبط با آن به دانشگاه‌های علوم پزشکی و پژوهشگران واگذار شده است. 

به گفته او، اجرای پایلوت رهنمودهای غذایی کودکان در مدارس کشور نیز در سال جاری انجام خواهد شد تا اثربخشی و چالش‌های بالقوه این برنامه در آموزش تغذیه کودکان بررسی شود. 

مدیرکل دفتر بهبود تغذیه جامعه تاکید کرد: تداوم برنامه حمایت تغذیه‌ای از کودکان دچار سوءتغذیه که در سه سال گذشته اجرا شده، نیز از برنامه‌های محوری دفتر در سال ۱۴۰۵ است. این برنامه با هدف کاهش آمار سوءتغذیه دانش‌آموزان اجرا خواهد شد. 

او گفت: یکی از طرح‌هایی که امسال با همکاری کمیته امداد امام خمینی (ره) پیگیری شد، موضوع حمایت تغذیه‌ای از سالمندان تحت پوشش کمیته امداد است. با تأمین اعتبارات لازم از سوی این نهاد، دفتر بهبود تغذیه آماده همکاری کامل در اجرای این طرح است.