
«تسلیحاتیکردن» کمکهای بشردوستانه به رویهای عادی در جنگها تبدیل میشود. بر اساس تحلیلی تازه، موارد محرومکردن عمدی کودکان در مناطق جنگی از کمکهای حیاتی طی یک دهه گذشته ۱۶ برابر شده است.
این ارزیابی که بر پایه موارد تاییدشده سازمان ملل انجام شده، نگرانیها درباره تبدیل محرومسازی از کمکهای ضروری به یکی از تاکتیکهای رایج جنگهای معاصر را تایید میکند.
بر اساس تحلیل سازمان «نجات کودکان»، شمار موارد تاییدشدهای که در آنها کودکان از دسترسی به کمکهای بشردوستانه محروم شدهاند، از ۵۰۹ مورد در سال ۲۰۱۵ به هشت هزار و 322 مورد در سال گذشته رسیده است. این موارد اکنون بیش از یکپنجم کل نقض حقوق کودکان در درگیریهای مسلحانه را تشکیل میدهند؛ درحالیکه این سهم یک دهه پیش تنها ۲ درصد بود.
یکشنبه گذشته، بریتانیا، استرالیا، کانادا و ایتالیا از اسرائیل خواستند اجازه ورود کمکهای حیاتی به غزه را صادر کند تا آوارگانی که در پناهگاههای سست و موقت گرفتار شدهاند، در برابر نخستین بارانهای سنگین زمستانی محافظت شوند.
هفته گذشته، در پی وقوع طوفان در این منطقه محاصرهشده، یک نوزاد غرق شد و سه کودک و یک مادر جان باختند. این در حالی است که اسرائیل اجازه ورود ۱۵۰ هزار چادر و دیگر اقلام ضروری را از گذرگاههای مرزی خود نمیدهد.
«اورلایت مینوگ»، مسئول حمایتگری بشردوستانه در سازمان نجات کودکان بریتانیا گفت: «شاهد افزایش بیسابقه تسلیحاتیکردن کمکها هستیم؛ آن هم در شرایطی که همکاریهای بینالمللی فروپاشیده و بحرانهای اقلیمی شدت گرفتهاند.»
او افزود کودکان در برابر جنگ و فجایع اقلیمی آسیبپذیری ویژهای دارند و بیشترین هزینه جنگهایی را میپردازند که هیچ نقشی در آغاز آنها نداشتهاند؛ همانطور که از پیامدهای بحرانهای اقلیمیای آسیب میبینند که در ایجادشان نقشی نداشتهاند.
بیشترین موارد محرومکردن کودکان از کمکهای بشردوستانه در سال گذشته در سرزمینهای اشغالی فلسطین ثبت شده است؛ نزدیک به ۶۰۰۰ مورد. پس از آن، لیبی با بیش از هزار مورد تاییدشده و اوکراین با ۴۷۳ مورد قرار دارند.
نیروهای دولتی مسئول بخش قابلتوجهی از این موارد بودهاند. در غزه، برای مثال، نزدیک به ۹ مورد از هر ۱۰ مورد محرومسازی به مقامهای اسرائیلی نسبت داده شده است.
در اوکراین، حمله به مناطق غیرنظامی، زیرساختهای حیاتی و انبارهای کمکرسانی افزایش یافته است. سازمان نجات کودکان بهتنهایی در تابستان گذشته هدف سه حمله قرار گرفت.
محاصرهها بار دیگر به یکی از تاکتیکهای اصلی جنگهای معاصر تبدیل شدهاند. این روش بارها در سودان به کار گرفته شده است؛ کشوری که با بدترین بحران بشردوستانه جهان روبهروست. سال گذشته، در منطقه دارفور غربی، یک کاروان ۱۵ کامیونی سازمان ملل هدف حمله قرار گرفت و در نتیجه، نخستین محموله کمکهای بشردوستانه طی بیش از یک سال نتوانست به شهر قحطیزده الفاشر برسد.
بر اساس دادههای سازمان نجات کودکان، شمار کودکانی که در مناطق درگیری زندگی میکنند به رکورد ۵۸۹ میلیون نفر رسیده است؛ یعنی تقریبا یکچهارم کودکان جهان. این رقم از سال ۱۹۹۰، زمان آغاز ثبت این دادهها، بیسابقه بوده است.
سازمانهای بشردوستانه همزمان با چند بحران روبهرو هستند: فروپاشی همکاریهای بینالمللی، تغییر تاکتیکهای جنگی و تشدید بحران اقلیمی. موانع اداری و بروکراتیک هم دسترسی به کمکها را محدود میکنند.
در غزه، از آوریل ۲۰۲۴ تا دسامبر سال گذشته، تنها ۵۵ درصد درخواستها برای ورود اقلام ضروری بشردوستانه تایید شده است. بسیاری از کالاهای حیاتی، حتی داروهای کودکان، از سوی دولت اسرائیل با عنوان اقلام «دارای کاربرد دوگانه» به تاخیر افتاده یا مسدود شدهاند.
مینوگ از دولت بریتانیا هم خواست از نفوذ خود استفاده کند تا دسترسی بشردوستانه به کودکان گرفتار در مناطق جنگی تضمین شود.
