درآمدهای پایتخت بالا رفت، هزینه‌کرد جا ماند
گزارش شش‌ماهه بودجه شهرداری تهران از تحقق ۱۱۱ درصدی منابع در برابر جذب ۴۳ درصدی اعتبارات خبری دهد.
یک ساعت پیشکد خبر: 81448
شهرداری تهران در نیمه نخست سال ۱۴۰۵ حدود ۱۹ هزار میلیارد تومان بیشتر از برنامه مصوب درآمد و منابع مالی وصول کرده، اما تنها ۴۳ درصد اعتبارات تخصیص‌یافته آن به هزینه‌کرد ثبت‌شده رسیده است. گزارش مالی ارائه‌شده در شورای شهر همچنین نشان می‌دهد ۷۴ درصد منابع وصول‌شده شهرداری همچنان ناپایدار است و عملکرد جاری درآمدهای شهرسازی، پس از تفکیک برخی واریزی‌ها، تنها به ۴۰ درصد برنامه رسیده است.
دخل شهرداری تهران در شش‌ماهه نخست سال از پیش‌بینی‌ها بیشتر بوده، اما خرج آن با منابع وصول‌شده و اعتبارات تخصیص‌یافته فاصله دارد. مدیریت شهری از تحقق بی‌سابقه درآمدها در مقایسه با سال‌های گذشته سخن می‌گوید، ولی ارقام گزارش خزانه‌دار شورای شهر نشان می‌دهد بخش قابل توجهی از اعتبارات تخصیص‌یافته هنوز به مرحله هزینه‌کرد ثبت‌شده نرسیده است. از سوی دیگر، با وجود افزایش وصول درآمدهای پایدار، وابستگی بودجه پایتخت به منابع ناپایدار تغییر محسوسی نکرده است. این موضوع در جلسه روز یکشنبه شورای شهر تهران، هنگام بررسی حساب‌های درآمد و هزینه شهرداری در نیمه نخست سال ۱۴۰۵، مطرح شد.
حبیب کاشانی، خزانه‌دار شورای شهر تهران، در گزارش خود اعلام کرد بودجه مصوب شهرداری برای سال ۱۴۰۵ معادل ۳۲۲ هزار میلیارد تومان است. قرار بود تا پایان شهریور ۱۶۴ هزار و ۸۷ میلیارد تومان از منابع بودجه وصول شود، اما شهرداری توانسته ۱۸۳ هزار و ۶۱ میلیارد تومان منابع وصول کند؛ یعنی ۱۱۱.۵۶ درصد برنامه شش‌ماهه محقق شده است.
با این حال آمار هزینه‌کرد تصویر متفاوتی دارد. از مجموع ۳۰۰ هزار و ۷۶۳ میلیارد تومان اعتبارات ابلاغ‌شده در بخش‌های هزینه‌ای، تملک دارایی‌های سرمایه‌ای و مالی، ۱۴۵ هزار و ۴۸۹ میلیارد تومان تخصیص یافته، اما عملکرد ثبت‌شده فقط ۶۲ هزار و ۹۵۴ میلیارد تومان بوده است.
به این ترتیب، میزان جذب اعتبارات تخصیص‌یافته به ۴۳.۲۷ درصد رسیده است؛ یعنی بیش از ۸۲ هزار میلیارد تومان از اعتبارات تخصیص‌یافته هنوز در عملکرد هزینه‌ای ثبت نشده است. البته این اختلاف لزوماً به معنای وجود همین میزان پول نقد خرج‌نشده نیست و برای روشن‌شدن وضعیت آن باید تعهدات مالی، پرداخت‌های انجام‌شده و نحوه ثبت هزینه‌ها نیز بررسی شود.
در بخش نقدی از ۱۳۲ هزار و ۹۱۵ میلیارد تومان اعتبار تخصیص‌یافته، حدود ۵۹ هزار و ۸۰ میلیارد تومان هزینه‌کرد ثبت شده که معادل ۴۴.۴۵ درصد است. عملکرد بخش غیرنقدی پایین‌تر بوده و تنها ۳۰.۸۱ درصد اعتبارات تخصیص‌یافته این بخش جذب شده است.
با وجود ارائه جزئیات وصول منابع، در گزارش منتشرشده توضیح روشنی درباره علت پایین‌بودن نرخ جذب اعتبارات و سهم پروژه‌های عمرانی، خدماتی و حمل‌ونقل از این عقب‌ماندگی ارائه نشده است.
یکی از مهم‌ترین بخش‌های گزارش مالی شهرداری، ترکیب منابع پایدار و ناپایدار است. از مجموع ۱۸۳ هزار و ۶۱ میلیارد تومان منابع وصول‌شده، ۴۸ هزار و ۲۹۰ میلیارد تومان پایدار و ۱۳۴ هزار و ۷۷۱ میلیارد تومان ناپایدار بوده است.
به بیان ساده از هر ۱۰۰ تومان منابع وصول‌شده شهرداری تهران، حدود ۲۶ تومان پایدار و ۷۴ تومان ناپایدار است.
در بودجه مصوب سالانه نیز وضعیت تقریباً مشابه است. از کل بودجه ۳۲۲ هزار میلیارد تومانی، ۸۲ هزار و ۱۳۵ میلیارد تومان منابع پایدار و حدود ۲۴۰ هزار میلیارد تومان منابع ناپایدار پیش‌بینی شده است.
بنابراین افزایش وصول درآمدهای پایدار، هرچند نسبت به برنامه شش‌ماهه قابل توجه است، هنوز به تغییر اساسی در ترکیب منابع مالی شهرداری منجر نشده است. تحقق بالاتر از برنامه یک شاخص عملکرد درآمدی است، اما به‌تنهایی نشان نمی‌دهد که وابستگی ساختاری بودجه به منابع ناپایدار کاهش یافته است.
محمد آخوندی، رئیس کمیسیون برنامه و بودجه شورای شهر تهران، از تحقق حدود ۱۳۰ درصدی برنامه درآمدهای پایدار شهرداری خبر داد.
به گفته او، درآمد حاصل از مالیات بر ارزش افزوده و مبادی ورودی گمرکی به ۳۳ هزار میلیارد تومان رسیده است؛ در حالی که رقم پیش‌بینی‌شده برای شش‌ماهه نخست سال ۲۶ هزار میلیارد تومان بود. درآمد عوارض خودرو نیز با وصول ۳۳۲ میلیارد تومان به ۲۴۲ درصد برنامه شش‌ماهه رسیده است.
همچنین از مجموع ۵۳۴ میلیارد تومان درآمد مصوب سالانه عوارض نوسازی، پسماند مسکونی و کسب‌وپیشه، ۵۲۱ میلیارد تومان در شش ماه وصول شده است؛ رقمی معادل ۱۹۲ درصد برنامه نیمه نخست سال.
اما در بخش شهرسازی، آخوندی به نکته مهمی اشاره کرد. او گفت بر اساس مصوبه شورای شهر، شهروندان تا ۱۸ اردیبهشت فرصت داشتند عوارض و بدهی‌های مربوط را با نرخ سال گذشته پرداخت کنند. در این فاصله حدود ۴۰ هزار میلیارد تومان به حساب شهرداری واریز شده است.
آخوندی توضیح داد که اگر تأثیر این واریزی‌ها از عملکرد دوره تفکیک شود، درآمد جاری شهرسازی تنها حدود ۴۰ درصد میزان مورد انتظار بوده است.
این رقم اهمیت ویژه‌ای در تحلیل بودجه دارد. ثبت وصولی‌های قابل توجه در ابتدای سال، به‌ویژه تحت تأثیر مهلت پرداخت با تعرفه سال قبل، می‌تواند ارزیابی عملکرد مستمر درآمدهای شهرسازی را دشوار کند. به همین دلیل، نمی‌توان تمام درآمدهای تجمیعی این حوزه را نشانه تحقق برنامه جاری ساخت‌وساز دانست.
آخوندی همچنین تأکید کرد سهم درآمدهای شهرسازی از بودجه شهرداری کمتر از ۵۰ درصد است.
بخش واگذاری دارایی‌های سرمایه‌ای نیز فاصله زیادی با برنامه مصوب دارد. بر اساس گزارش کاشانی، شهرداری قرار بود در شش‌ماهه نخست سال ۲۲ هزار و ۹۷ میلیارد تومان از این محل منابع تأمین کند، اما تنها پنج هزار و ۱۲۵ میلیارد تومان وصول شده است؛ یعنی حدود ۲۳ درصد برنامه.
در بخش واگذاری دارایی‌های مالی نیز از ۲۴ هزار و ۲۶۱ میلیارد تومان منابع پیش‌بینی‌شده، ۲۱ هزار و ۶۶۶ میلیارد تومان تحقق یافته است.
در مقابل، درآمدهای شهرداری از ۱۱۷ هزار و ۷۲۸ میلیارد تومان پیش‌بینی‌شده به ۱۵۶ هزار و ۲۷۰ میلیارد تومان رسیده و همین افزایش توانسته کسری تحقق منابع در سایر بخش‌ها را جبران کند.
آخوندی پایین‌بودن میزان واگذاری املاک شهرداری نسبت به برنامه را لزوماً منفی ندانست. با این حال، گزارش منتشرشده مشخص نمی‌کند چه میزان از کسری واگذاری دارایی‌های سرمایه‌ای ناشی از کاهش فروش املاک و چه میزان مربوط به سایر منابع این بخش است.
سجاد محمدعلی‌نژاد، معاون مالی و اقتصاد شهری شهرداری تهران، در واکنش به گزارش عملکرد بودجه گفت بررسی سوابق ۲۰ سال گذشته نشان می‌دهد اهداف درآمدی نیمه نخست سال تقریباً در هیچ دوره‌ای محقق نشده بود، اما در سال ۱۴۰۵ بخش قابل توجهی از این اهداف تحقق یافته است.
او اعلام کرد تاکنون ۵۲ مورد از اهداف سالانه شهرداری محقق شده و اجرای برنامه‌ها از زمان‌بندی عقب نیست.
محمدعلی‌نژاد همچنین گفت حدود هزار میلیارد تومان از محل تبصره‌های بودجه برای اتوبوسرانی استفاده شده که ممکن است به سه تا چهار هزار میلیارد تومان افزایش یابد. هزینه واردات اتوبوس‌های ۱۸ و ۲۶ متری نیز به گفته او از منابع شهرداری تأمین شده است.
معاون شهردار از هزینه‌کرد هزار و ۵۰۰ میلیارد تومان در حوزه ساخت و بازسازی مجموعه‌های ورزشی و پرداخت دو هزار میلیارد تومان از بدهی‌های سال‌های گذشته خبر داد. او همچنین میزان پرداخت‌های ریالی و دلاری شهرداری را حدود ۶۰ درصد اعلام کرد، بدون آنکه در گزارش منتشرشده مبنای دقیق این درصد و ارتباط آن با نرخ جذب ۴۳ درصدی اعتبارات روشن شده باشد.
در بخش دیگری از جلسه شورای شهر، موضوع آیین‌نامه ساماندهی و راهبری دفاتر خدمات الکترونیک مطرح شد. مهدی چمران، رئیس شورای شهر، پیشنهاد کرد بخش‌های اجرایی و انضباطی آیین‌نامه به‌صورت یکپارچه بررسی شوند.
مهدی اقراریان، عضو شورای شهر، نیز با انتقاد از شتاب‌زدگی در بررسی طرح‌ها و لوایح گفت ضرورتی ندارد هر مصوبه در یک یا دو جلسه نهایی شود و بررسی دقیق بندها، شنیدن نظرات موافقان و مخالفان و اختصاص زمان بیشتر می‌تواند کیفیت مصوبات را افزایش دهد.
در نهایت پیشنهاد بررسی یکپارچه بخش‌های اجرایی و انضباطی با رأی اکثریت اعضا تصویب شد، اما بررسی جزئیات و بندهای آیین‌نامه به جلسات آینده موکول شد.
در بخش مالی نیز بررسی بودجه شش‌ماهه با اعلام تحقق ۱۱۱.۵۶ درصدی منابع همراه بود؛ در حالی که طبق همان گزارش، ۵۶.۷۳ درصد اعتبارات تخصیص‌یافته هنوز به هزینه‌کرد ثبت‌شده تبدیل نشده و حدود سه‌چهارم منابع وصولی شهرداری از محل منابع ناپایدار تأمین شده است.
