به گزارش آتیه‌آنلاین، طرح «پرستار پیگیر» قرار است مراقبت از بیماران را به پشت درهای بیمارستان محدود نکند؛ پرستار پس از ترخیص هم وضعیت بیمار را دنبال کند، درباره مصرف دارو و علائم هشدار آموزش بدهد و مانع بازگشت دوباره او به بیمارستان شود. این طرح حالا به بیش از ۹۸ درصد بیمارستان‌های کشور رسیده، اما هم‌زمان گزارش‌ها از خانه‌نشینی ده‌ها هزار پرستار و افزایش نیاز به مراقبت در منزل حکایت دارد؛ ظرفیتی که با توجه به سرعت سالمند شدن جمعیت ایران، می‌تواند بیش از گذشته به کار گرفته شود.
ترخیص از بیمارستان همیشه به معنای پایان درمان نیست. برای بسیاری از بیماران مبتلا به بیماری‌های مزمن، تازه پس از بازگشت به خانه مرحله‌ای آغاز می‌شود که مدیریت داروها، رعایت رژیم غذایی، شناخت علائم خطر و مراجعه به‌موقع به پزشک در آن اهمیت زیادی دارد. اگر بیمار یا خانواده‌اش آموزش کافی ندیده باشند، احتمال بروز عوارض و مراجعه دوباره به بیمارستان افزایش پیدا می‌کند.
طرح «پرستار پیگیر» با همین هدف شکل گرفته است؛ پرستاران پس از ترخیص، از طریق تماس تلفنی وضعیت بیمار را بررسی می‌کنند و در صورت مشاهده مشکل، راهنمایی‌های لازم را ارائه می‌دهند. براساس اطلاعات اعلام‌شده از سوی معاونت پرستاری وزارت بهداشت، این طرح ابتدا در سال ۱۴۰۰ با ۱۰۰ بیمارستان و پنج بیماری مزمن آغاز شد و سپس دامنه آن به ۱۶ بیماری و حدود هزار بیمارستان گسترش یافت.
در تازه‌ترین گزارش‌ها، اجرای طرح در بیش از ۹۸ درصد بیمارستان‌های کشور اعلام شده و میزان کاهش مراجعات مجدد غیرضروری یا بستری دوباره در گروه‌های تحت پوشش، تا ۵۴ درصد عنوان شده است. این آمار نشان می‌دهد پیگیری پس از ترخیص، علاوه بر کمک به بیمار و خانواده‌اش، می‌تواند از تحمیل هزینه‌های بیشتر به نظام سلامت جلوگیری کند.
در سوی دیگر ماجرا، وضعیت اشتغال پرستاران قرار دارد. محمد شریفی‌مقدم، دبیرکل خانه پرستار، در اظهاراتی که در شهریور و مهر ۱۴۰۵ منتشر شد، از خانه‌نشینی حدود ۶۰ تا ۷۰ هزار پرستار فارغ‌التحصیل به دلیل شرایط نامناسب کاری و درآمد پایین خبر داده است. این آمار، برآورد اعلام‌شده از سوی یک مقام صنفی است و نباید آن را معادل آمار رسمی بیکاری ثبت‌شده دانست.
هم‌زمان، گزارش‌های حوزه پرستاری از خروج نیروها از چرخه خدمت به دلیل فشار کاری، کمبود نیروی انسانی و مشکلات پرداخت حکایت دارند. بنابراین مسئله فقط تربیت پرستار بیشتر نیست؛ جذب، نگهداشت و فراهم کردن شرایطی که پرستاران بتوانند در حرفه خود بمانند نیز اهمیت دارد.
گسترش خدمات پیگیری پس از ترخیص و مراقبت در منزل می‌تواند یکی از مسیرهای استفاده بهتر از این ظرفیت باشد؛ البته به شرط آنکه برای اشتغال حرفه‌ای، پرداخت مناسب و کیفیت خدمات برنامه مشخصی وجود داشته باشد.
نیاز به مراقبت در منزل با افزایش جمعیت سالمند اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. رئیس سازمان بهزیستی کشور در مهرماه ۱۴۰۵ جمعیت سالمندان ایران را حدود ۱۱ میلیون نفر، معادل ۱۳ درصد جمعیت کشور، اعلام کرده است. پیش‌بینی‌های وزارت بهداشت نیز نشان می‌دهد تا سال ۱۴۳۰ بیش از یک‌چهارم جمعیت ایران وارد دوره سالمندی خواهند شد.
سالمندان، به‌ویژه افراد مبتلا به بیماری‌های مزمن یا کسانی که تنها زندگی می‌کنند، ممکن است به مراقبت روزانه، کمک در مصرف دارو و پیگیری منظم وضعیت جسمی نیاز داشته باشند. وزارت بهداشت نیز از صدور حدود ۱۷۰۰ مجوز برای مراکز مراقبت و پرستاری در منزل خبر داده است؛ با این حال، هزینه آزاد این خدمات و نبود پوشش بیمه‌ای فراگیر، دسترسی بسیاری از خانواده‌ها را محدود می‌کند.
در چنین شرایطی، اتصال برنامه‌هایی مانند «پرستار پیگیر» به خدمات مراقبت در منزل می‌تواند هم به استمرار درمان کمک کند و هم زمینه استفاده از نیروی پرستاری آموزش‌دیده را افزایش دهد. البته تماس تلفنی جای مراقبت حضوری یا معاینه پزشکی را نمی‌گیرد؛ بلکه بخشی از زنجیره مراقبت است.
چالش اصلی اکنون روشن است: نظام سلامت از یک سو به مراقبت مستمر، خدمات خانگی و نیروی متخصص نیاز دارد و از سوی دیگر، بخشی از پرستاران آموزش‌دیده از بازار کار حرفه‌ای فاصله گرفته‌اند. اگر توسعه مراقبت پس از ترخیص با حمایت بیمه‌ها، ایجاد فرصت‌های شغلی پایدار و بهبود شرایط کار همراه شود، می‌توان هم از بازگشت غیرضروری بیماران به بیمارستان کاست و هم از ظرفیت پرستارانی بهره گرفت که امروز بیرون از چرخه خدمت مانده‌اند.
