دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، روز دوشنبه گفت که موج جدیدی از حملات علیه ایران را برای این هفته تایید کرده است. با این همه ساعاتی بعد گفت به درخواست سه تن از حاکمان کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس که خواستار فرصت بیشتر برای دستیابی به توافق هستهای بودند، از اجرای حملات منصرف شده است.
ترامپ بارها تهدید به آغاز حملات تازه کرده، اما در آخرین لحظه از فروبردن آمریکا به باتلاق یک جنگ نامحبوب و پرهزینه عقبنشسته است؛ دوشنبه، او هم طرح حمله را تایید و هم آن را لغو کرد.
رئیسجمهور آمریکا به خبرنگاران گفت: «داشتیم آماده میشدیم تا فردا حمله بسیار بزرگی انجام دهیم. من آن را برای مدتی به تعویق انداختم. امیدوارم برای همیشه باشد، اما احتمالاً فقط برای مدتی است. چون بحثهای بسیار مهمی با ایران داشتهایم و خواهیم دید که به کجا میرسد.»
وقتی ترامپ در ۲۸ فوریه (9 اسفند) همراه با اسرائیل جنگ را آغاز کرد، تخمین زد که ظرف چهار تا پنج هفته این جنگ پایان خواهد یافت. درگیری اکنون وارد سومین ماه خود شده و ترامپ میان دو گرایش متضاد گرفتار است: وادار کردن ایران به تسلیم و از سوی دیگر اعلام پیروزی و عبور از بحران.
نتیجه این وضعیت اظهارات فوقالعاده متناقضی درباره جنگ بود. ترامپ در مقطعی گفت جنگ «تمام شده» اما آمریکا هنوز باید کار را تمام کند. ترامپ همچنین تهدیدهای پرطمطراقی را مطرح کرده است، مانند آنچه در آوریل منتشر کرد. او در آن زمان هشدار داد: «یک تمدن کامل امشب خواهد مرد و هرگز بازنخواهد گشت». با این وجود عقبنشینی او پیش از ضربالاجلی خودش اتفاق افتاد.
مقامات نظامی آمریکا میگویند ایران تابآوری عظیم و توانایی وارد کردن خسارت قابلتوجه به منطقه و اقتصاد جهانی را نشان داده است. همچنین ذخیره هستهای ایران دست نخورده باقی مانده است.
جنگ در داخل آمریکا عمیقا نامحبوب است. بر اساس نظرسنجی نیویورک تایمز و دانشگاه سیِنا، ۶۴ درصد رایدهندگان، تصمیم ترامپ برای جنگ با ایران را اشتباه میدانند. همچنین اکثریت آنها از هزینههای اقتصادی این درگیری ناراضی هستند.
با ادامه پیامدهای جنگ، مذاکرات درباره برنامه هستهای ایران و تنگه هرمز متوقف شده است. ترامپ چندین پیشنهاد ایران را رد کرده و خواهان امتیازات بیشتری در مورد برنامه هستهای است. روز دوشنبه، او گفت حاکمان قطر، عربستان سعودی و امارات متحده عربی از او خواستند حملات نظامی را به تعویق بیندازد، زیرا معتقدند که میتوانند با ایران به توافقی دست یابند که آمریکا را راضی کند.
ترامپ میگوید: «بنابراین این سه کشور و دیگران با من تماس گرفتند و آنها مستقیما با آدمهای ما و اکنون با ایران در حال مذاکره هستند. به نظر میرسد شانس بسیار خوبی وجود دارد که آنها بتوانند کاری کنند. اگر بتوانیم بدون اینکه شدیدا آنها را بمباران کنیم به نتیجه برسیم، بسیار خوشحال خواهم شد.»
ترامپ تاکید کرد که هر توافقی باید ایران را از دستیابی به سلاح هستهای منع کند. با این حال، همین خواسته از بزرگترین موانع توافق بین آمریکا و ایران بوده است، زیرا دو کشور نتوانستهاند بر سر یک توافق هستهای به تفاهم برسند.
ترامپ مشخص نکرد که آمریکا قصد داشته دوشنبه به چه اهدافی حمله کند، اما مقامات گفتند ارتش گزینههای مختلفی از جمله هدف قرار دادن پایگاههای موشکهای بالستیک ایران را تهیه کرده است. پیشتر، ترامپ در شبکههای اجتماعی به فرماندهان ارشد خود گفته بود که اگر «توافق قابل قبولی حاصل نشود»، برای «حمله کامل و گسترده به ایران» آماده باشند.
برخی مقامات آمریکایی هشدار دادند که اعلام عمومی روز دوشنبه ترامپ ممکن است نوعی فریب و انحراف باشد و او هنوز هم میتواند حملات را انجام دهد. آنها خاطرنشان کردند که در ماه فوریه، مقامات آمریکایی و ایرانی چند روز پیش از شروع جنگ توسط آمریکا و اسرائیل برنامه دور جدیدی از مذاکرات را طراحی کرده بودند.
یک مقام نظامی آمریکا که درباره عملیات صحبت کرد، به شرط ناشناسی میگوید، ایران از آتشبس یکماهه با آمریکا استفاده کرده تا دهها پایگاه موشکهای بالستیک بمبارانشده را بازسازی کند، پرتابگرهای موشکی متحرک را جابهجا کند و با وجود خسارات، تاکتیکهای خود را برای هرگونه ازسرگیری حملات تنظیم نماید.
به گفته این مقام، بسیاری از موشکهای بالستیک ایران از غارهای عمیق زیرزمینی و دیگر تاسیسات حفرشده در دل کوههای گرانیتی پرتاب میشدند که نابود کردن آنها برای هواپیماهای تهاجمی آمریکا دشوار است. در نتیجه، ایالات متحده عمدتا درهای ورودی این پایگاهها را بمباران کرد و آنها را فروریخت و دفن نمود، اما آنها را نابود نکرد. ایران اکنون تعداد قابلتوجهی از آن پایگاهها را از زیر آوار خارج کرده است.
این مقام نظامی آمریکا گفت فرماندهان ایرانی، احتمالا با کمک روسیه، الگوهای پروازی جنگندهها و بمبافکنهای آمریکایی را مطالعه کردهاند. این مقام هشدار داد سرنگونی جنگنده اف-۱۵ در ماه گذشته و موشک زمین به هوایی که به یک اف-۳۵ اصابت کرد، نشان میدهد تاکتیکهای پروازی آمریکا بیش از حد قابل پیشبینی شده و به ایران امکان داده است به طور موثرتری از خود دفاع کند.
شاید مهمتر از همه، اینکه مقام نظامی آمریکایی میگوید هرچند پنج هفته بمباران گسترده منجر به کشته شدن چندین فرمانده نظامی ایران شده باشد، جنگ، دشمنی سرسختتر و مقاومتر به جای گذاشته است. این مقام افزود ایرانیها بسیاری از تسلیحات باقیمانده خود را جابهجا کردهاند و این باور در میان آنها تقویت شده است که ایران میتواند با موفقیت در برابر ایالات متحده مقاومت کند، چه از طریق مسدود کردن موثر تنگه هرمز، چه حمله به زیرساختهای انرژی در کشورهای همسایه خلیج فارس و چه تهدید هواپیماهای آمریکایی.