مدیریت شهری تهران در وضعیت جنگی؛ از امداد و اسکان تا حمایت معیشتی و بازسازی

در حالی که تهران روزهای پرالتهاب ناشی از حملات و شرایط جنگی را پشت سر می‌گذارد، مجموعه مدیریت شهری تلاش کرده با ترکیبی از امدادرسانی فوری، حمایت‌های اجتماعی، اسکان اضطراری و برنامه‌ریزی برای بازسازی، چرخه زندگی شهر را از توقف نجات دهد؛ روایتی که از بسته‌های حمایتی برای کودکان کار آغاز می‌شود و تا ودیعه‌های میلیاردی مسکن و مدیریت بحران در سطح شهر ادامه پیدا می‌کند.

در نخستین لایه از این اقدامات، تمرکز بر گروه‌های آسیب‌پذیر به‌ویژه کودکان کار و خیابان قرار گرفته است. معاون حمایت‌های اجتماعی سازمان رفاه شهرداری تهران از توزیع بسته‌های حمایتی برای دو هزار خانواده تحت پوشش مراکز «پویاشهر» خبر داده؛ مراکزی که پیش از این نیز با رویکرد استعدادیابی، آموزش و توانمندسازی فعالیت داشتند.

یوسف مقدمی با تأکید بر اینکه حمایت اجتماعی در شرایط بحران نمی‌تواند صرفاً به آموزش محدود بماند، اعلام کرده است که در این روزها توجه به معیشت خانواده‌ها به اولویتی جدی تبدیل شده؛ رویکردی که نشان می‌دهد سیاست اجتماعی مدیریت شهری، از خدمات نرم به مداخلات معیشتی مستقیم تغییر جهت داده است.

در سطحی گسترده‌تر، بحران جنگی تهران خود را در حوزه اسکان و معیشت شهروندان آسیب‌دیده نشان داده است. بر اساس گزارش معاون خدمات شهری شهرداری، اکنون بیش از ۵۵۰۰ نفر در قالب حدود ۱۷۰۰ خانواده در هتل‌های شهر اسکان داده شده‌اند؛ اسکان‌هایی که همراه با خدمات درمانی، فرهنگی و مشاوره‌ای ارائه می‌شود.

داود گودرزی روند مدیریت بحران را یک زنجیره چندمرحله‌ای توصیف می‌کند: از حضور اولیه آتش‌نشانی و عملیات نجات، تا ورود اورژانس، آواربرداری، پاکسازی معابر و در نهایت رسیدگی به وضعیت سکونتی شهروندان. در این میان، حتی جزئیاتی مانند کمک به اسباب‌کشی و انتقال وسایل سالم نیز در دستور کار قرار گرفته؛ نشانه‌ای از تلاش برای کاهش فشار روانی بر خانواده‌ها.

اما مهم‌ترین چالش، به مرحله پس از اسکان اضطراری بازمی‌گردد: بازگشت به زندگی عادی. در همین راستا، شورای شهر تهران از بسته‌های حمایتی گسترده‌تری خبر داده است.

محمد آقامیری، رئیس کمیته عمران شورا، اعلام کرده که برای خانواده‌هایی که خانه‌هایشان تخریب شده، ودیعه مسکن تا سقف ۲ میلیارد تومان و اجاره ماهانه تا سقف ۴۰ میلیون تومان در نظر گرفته شده است. این تصمیم در کنار الگوبرداری از تجربه «جنگ ۱۲ روزه» برای بازسازی سریع، نشان می‌دهد مدیریت شهری تلاش دارد از تجربه‌های پیشین برای کاهش زمان بازگشت به ثبات استفاده کند.

او همچنین به آسیب دیدن بیش از ۳۰ دستگاه تاکسی اشاره کرده که معیشت رانندگان را مختل کرده و خواستار نوسازی فوری آن‌ها و حتی استمهال اقساط تاکسی‌های برقی شده است؛ موضوعی که بحران را از سطح سکونت به حوزه حمل‌ونقل و اشتغال نیز گسترش می‌دهد.

در همین حال، برخی تصمیمات کلان شهری همچنان در وضعیت انتظار قرار دارند. رئیس کمیسیون عمران و حمل‌ونقل شورا اعلام کرده که لایحه نرخ کرایه تاکسی سال ۱۴۰۵ هنوز در صحن شورا بررسی نشده است؛ موضوعی که می‌تواند در صورت تداوم، به چالشی مضاعف برای رانندگان و شهروندان تبدیل شود.

در سطح تأمین منابع، سخنگوی شورای شهر از ضرورت بازطراحی بودجه در شرایط جنگی سخن گفته است. علیرضا نادعلی تأکید کرده که با وجود اجرای اقدامات از محل تبصره‌های بودجه، این منابع کافی نیست و شورا در حال بررسی تخصیص بودجه جدید است.

او همچنین به نکته‌ای کلیدی اشاره می‌کند: دولت هنوز سهمی از هزینه‌های مدیریت بحران را به شهرداری پرداخت نکرده؛ در حالی که تهران به‌عنوان پایتخت، در خط مقدم آسیب‌ها قرار دارد. این مسئله می‌تواند در ادامه، پایداری خدمات شهری را با چالش مواجه کند.

در کنار همه این موارد، زیرساخت‌های حیاتی نیز در حال تقویت هستند. معاون اقتصادی استاندار تهران اعلام کرده که بیش از ۳۰ درصد نانوایی‌های استان به سوخت دوم مجهز شده‌اند تا در صورت اختلال در گاز، تأمین نان متوقف نشود. این اقدام را می‌توان بخشی از راهبرد کلان افزایش تاب‌آوری شهری در برابر بحران دانست.