امنیت غذایی جهان؛ بحران جدید جنگ علیه ایران

در پی تجاوز نظامی آمریکا و اسرائیل به خاک ایران و بسته شدن تنگه هرمز، نگرانی‌های جدی در خصوص بازگشت تورم مواد غذایی و افزایش بهای انرژی و کودهای شیمیایی به وجود آمده است.

بر اساس گزارش جدید بلومبرگ، این وضعیت کشاورزان سراسر جهان را با چالش کمبود منابع مواجه کرده که پیش‌بینی می‌شود کاهش برداشت محصولات را در پی داشته باشد.

تنگه هرمز به عنوان یک آبراه حیاتی میان ایران و عمان، شاهراه انتقال حدود 20 درصد نفت خام و گاز طبیعی مایع (ال‌ان‌جی) خلیج فارس به بازارهای جهانی است. با این حال، در جریان این جنگ، تمرکز جهانی بر روی نفتکش‌ها و کشتی‌های حامل ال‌ان‌جی معطوف شده است چرا که عبور و مرور آن‌ها از این تنگه با موانع جدی روبرو است.

با وجود اهمیت سوخت‌های فسیلی، حساس‌ترین محموله‌ها در واقع کودهای شیمیایی هستند که نقشی کلیدی در تأمین غذای جهان ایفا می‌کنند. علاوه بر این، واردات مواد غذایی برای تأمین نیاز جمعیت کشورهای جنوب خلیج فارس، از جمله عربستان سعودی، امارات، قطر، کویت، عمان و بحرین حیاتی است.

طبق داده‌های شرکت «سیگنال گروپ»، کشورهای منطقه خلیج فارس سهمی حدود 20 درصدی در تجارت جهانی کودهای حیاتی نظیر گوگرد، فسفات و آمونیاک دارند.

همچنین گزارش‌های بلومبرگ نشان می‌دهد که نیمی از اوره‌ معامله‌شده در جهان از این منطقه تامین می‌شود و قطر به تنهایی حدود 10 درصد از عرضه جهانی را در اختیار دارد.

در هفته گذشته و پس از حملات ایران به تاسیسات راس لفان، شرکت «قطر انرژی» تولید خود را متوقف کرد که این امر منجر به خروج صدها هزار تن مواد اولیه کود از چرخه عرضه شد.

سازمان تجارت و توسعه سازمان ملل متحد (آنکتاد) اعلام کرده است که ماهانه حدود 1.33 میلیون تن کود از طریق تنگه هرمز جابه‌جا می‌شود. بنابراین، مسدود ماندن این گذرگاه به مدت 30 روز می‌تواند منجر به کمبود کود و افت بازدهی محصولات استراتژیک مانند برنج، گندم و ذرت شود که به نیتروژن وابسته‌اند.

جوزف گلاوبر، پژوهشگر ارشد موسسه بین‌المللی تحقیقات سیاست غذایی در واشنگتن، در گفت‌وگو با دویچه وله اظهار کرد که افزایش قیمت‌ها بر انتخاب نوع محصول توسط کشاورزان تأثیر می‌گذارد. آن‌ها ممکن است به جای کشت محصولات نیازمند کود نیتروژنی، به سراغ محصولاتی بروند که نیاز کمتری به کود دارند تا هزینه‌های تولید را مدیریت کنند.

گلاوبر معتقد است که کاهش مصرف کود، به‌ویژه در کشورهای فقیر، می‌تواند به کاهش تولید محصولات کشاورزی بیانجامد.

طبق گزارش سازمان عملیات تجاری دریایی بریتانیا، ایران روز چهارشنبه به سه کشتی در تنگه هرمز حمله کرد که این اقدام نشان‌دهنده مصمم بودن تهران برای بسته نگه داشتن این تنگه است.

تحلیلگران بازار معتقدند که هرچه مدت زمان بسته بودن تنگه هرمز بر روی کشتی‌های تجاری طولانی‌تر شود، زنجیره‌های تامین کود شیمیایی در سطح جهان دچار اختلالات بیشتری خواهند شد.

پیامدهای فزاینده این جنگ می‌تواند سومین تهدید بزرگ برای امنیت غذایی جهان در 6 سال اخیر محسوب شود. پیش از این، همه‌گیری کرونا و همچنین تصرف زمین‌های کشاورزی و بنادر صادرات غلات اوکراین توسط روسیه در آغاز جنگ دو کشور، امنیت غذایی جهان را به شدت تهدید کرده بود.