۱۸ روز نفسِ قابل قبول در بهمن؛ تهران از زمستان آلوده فاصله گرفت؟

صبح‌های بهمن در تهران با یک عادت تکراری آغاز می‌شود؛ نگاه به عدد شاخص کیفیت هوا. خانواده‌ها پیش از خروج از خانه، سالمندان پیش از پیاده‌روی و والدین پیش از فرستادن کودکان به مدرسه، منتظر می‌مانند ببینند رنگ امروز نقشه آلودگی چیست. امسال، دست‌کم در ۱۸ روز، این رنگ در محدوده «قابل قبول» قرار گرفت.

بر اساس داده‌های شرکت کنترل کیفیت هوای تهران، پایتخت‌نشینان در بهمن‌ماه امسال ۱۰ روز هوای «ناسالم برای گروه‌های حساس» و یک روز «ناسالم برای همه» را نیز تجربه کردند. اطلاعات مربوط به ۲۸ بهمن منتشر نشده است.

آلوده‌ترین روز ماه، ششم بهمن بود؛ شاخص کیفیت هوا روی عدد ۱۵۵ ایستاد و شرایط «ناسالم» ثبت شد. در مقابل، شانزدهم بهمن با شاخص ۵۶ سالم‌ترین روز ماه لقب گرفت. در تمام این مدت، ذرات معلق کمتر از ۲.۵ میکرون آلاینده شاخص هوای تهران بود؛ همان ذرات ریزی که در سال‌های اخیر نقش اول آلودگی زمستانی را بازی کرده‌اند.

نگاهی به بهمن سال گذشته نشان می‌دهد شرایط امسال تا حدی متفاوت بوده است. سال گذشته تهرانی‌ها تنها ۱۲ روز هوای قابل قبول داشتند، ۱۶ روز ناسالم برای گروه‌های حساس و دو روز ناسالم برای همه. آلوده‌ترین روز آن ماه با شاخص ۱۵۷ ثبت شد. به این ترتیب، امسال هم تعداد روزهای قابل قبول افزایش یافته و هم روزهای بسیار آلوده کاهش داشته است.

در بهمن ۱۴۰۲، یک روز هوای پاک، ۱۸ روز قابل قبول و ۱۱ روز ناسالم برای گروه‌های حساس ثبت شد؛ کمینه شاخص ۴۷ و بیشینه آن ۱۳۰ بود. در بهمن ۱۴۰۱ وضعیت سخت‌تر بود؛ شش روز برای همه گروه‌ها ناسالم ثبت شد و بیشینه شاخص به ۱۶۵ رسید. با این حال، تعداد روزهای قابل قبول در ۱۴۰۰ و ۱۴۰۱ هر دو ۱۶ روز بود، هرچند در ۱۴۰۰ هیچ روزی برای همه گروه‌ها ناسالم ثبت نشد.

اگر کمی عقب‌تر برویم، در بهمن ۹۹، ۱۹ روز قابل قبول و ۱۱ روز ناسالم برای گروه‌های حساس ثبت شد. در ۹۸، دو روز هوای پاک وجود داشت و در ۹۷ حتی هفت روز پاک در کارنامه ماه دیده می‌شد. در همه این سال‌ها، آلاینده غالب، ذرات معلق کمتر از ۲.۵ میکرون بوده و تنها در برخی روزها دی‌اکسید نیتروژن یا ذرات کمتر از ۱۰ میکرون شاخص شده‌اند.

چرا با وجود تغییر در تعداد روزهای سالم و ناسالم، آلاینده شاخص همچنان تغییر نمی‌کند؟ پاسخ را باید در ترکیب منابع متحرک، مصرف سوخت، تراکم ترافیک و پدیده وارونگی دما جست‌وجو کرد؛ عواملی که هر زمستان، تهران را در معرض همان ذرات ریز قرار می‌دهد.