بخش تعاون به عنوان یکی از سه بخش اقتصاد کشور از ظرفیتهای اقتصادی و اجتماعی بالایی برخوردار است و سهم بسزایی در رشد و توسعه اقتصادی،تولید ناخالص داخلی، ایجاد اشتغال مولد و پایدار و تجمیع سرمایههای خرد مردمی دارد.
مطابق اصول ۴۳ و ۴۴ قانون اساسی، تعاون یکی از بخشهای مهم اقتصادی به شمار میرود که با پویایی آن بخش اعظمی از مشکلات اقتصادی از نظام توزیع تا بیکاری برطرف و گام موثری در جهت ایجاد اشتغال پایدار و حذف دلالی و واسطهگری برداشته میشود.
۴۰ درصد محصولات کشاورزی توسط تعاونیها تولید میشود و امنیت غذایی کشور مرهون بخش تعاونی است.
از نگاه کارشناسان، بخش تعاون یکی از راههای مهم برای رشد و توسعه اقتصاد و ایجاد اشتغال پایدار است و با وجود گرایشهای متعدد در حوزه مسکن، اعتبار، مصرف، آموزش، بهداشت و درمان و تولید و توزیع لازم است دولت از ظرفیتهای مغفول مانده این بخش استفاده شایستهتری به عمل آورد.
طبق اعلام مسئولان وزارت تعاون، در حال حاضر ۱۰۵ هزار تعاونی فعال در کشور با عضویت بیش از ۲ میلیون و ۷۰۰ هزار نفر در کشور فعالیت دارند که ۵۴ درصد آنها را تعاونیهای تولیدی تشکیل میدهند.
به گفته یعقوب رستمی مال خلیفه ـ معاون امور تعاون وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی ۲۳۵ هزار تعاونی در کشور به ثبت رسیده که از این تعداد ۱۰۵ هزار و ۷۰ تعاونی در کشور فعال هستند.
ایران با وجود آنکه بیش از ۱۰۵ هزار تعاونی فعال در کشور دارد اما تنها ۵.۵ درصد از تولید ناخالص داخلی سهم دارد؛ در واقع با اینکه از نظر کمی با آمار بالای تعاونیها روبهرو هستیم ولی این تعاونیها هنوز به لحاظ کیفی پاسخگوی کامل نیازهای جامعه نبودهاند، درحالی که برخی از کشورها با داشتن کمتر از ۴۰ هزار تعاونی بیش از ۱۰ درصد اقتصاد خود را در این بخش مدیریت میکنند.
در همین راستا، بهمن عبداللهی ـ رئیس اتاق تعاون ایران اخیرا در همایش تجلیل از تعاونیهای برتر و چهرههای ماندگار تعاونی مازندران از ناکامی و غیرفعال ماندن برخی از تعاونیها در کشور انتقاد کرد و گفت: حدود ۱۲۰ هزار تعاونی از مجموع ۲۳۰ هزار تعاونی ثبت شده در کشور غیرفعالند که جای تاسف است. این تعاونیها که ظرفیت تولید، ارائه خدمات، کمک به عدالت اجتماعی و کاهش فاصله طبقاتی را داشتند به دلایلی نامعلوم متوقف شدهاند.
از مجموع ۲۳۰ هزار تعاونی در کشور حدود ۱۲۰ هزار تعاونی به دلایل نامعلومی متوقف شده و غیرفعالند.
به گفته وی نحوه مدیریت تعاونیها و نظارت صحیح بر آنها از سوی دستگاههای دولتی و عدم اجرای ۸۸ درصد قوانین مصوب مجلس در حوزه تعاون باعث شده تا امروز بخش تعاون مورد غفلت واقع و مقوله تعاون به عنوان یک «تعارف» دیده شود.
البته عبدالهی یکی از مشکلات عمده بخش تعاون را تامین مالی ناکافی دانسته و معتقد است: با وجود افزایش سرمایه بانک توسعه تعاون، این بانک پاسخگوی نیاز تعاونیها نیست با این وجود رئیس اتاق تعاون ایران با یادآوری نقش پررنگ تعاونیها در اقتصاد امیدوار است که تلاش تعاونگران علیرغم تمام بیمهریها نسبت به بخش تعاون در اقتصاد کشور اثرگذار باشد.
طبق اعلام مسئولان وزارت تعاون بیش از ۴۰ درصد محصولات کشاورزی در کشور توسط تعاونیها تولید میشود و امنیت غذایی کشور مرهون بخش تعاونی است. همچنین ۸۰ درصد فعالیتهای شیلات، ۷۰ درصد جابهجایی و حمل و نقل و ۱۲ درصد فعالیتهای معدنی مربوط به حوزه تعاون است.
امروز گفتمان تعاون در بسیاری از کشورها به تکمیل زنجیرههای تولید کمک کرده و از این محل بستر ایجاد اشتغال و خلق ثروت بیشتر را فراهم کرده است. بسیاری از کارشناسان تعاونیها را بهترین راهکار برای مقابله با تورم و گرانی و افزایش قیمتها دانسته و معتقدند که وجود شبکه تعاونیهای تولیدی و توزیعی باعث میشود از افزایش قیمتها در بازار جلوگیری شود و کالا با قیمت و کیفیت مناسب در اختیار آحاد مردم قرار گیرد.
استقرار نظام اقتصاد مردم محور در شرایط حساس کشور که با چالشهای اقتصادی و تحریمهای بینالمللی مواجه هستیم،بیتردید ابزاری کارآمد و موثر برای حفظ امنیت معیشت مردم خواهد بود.
