پرتغال به دنبال محدودیت فروش نوشابه‌های انرژی‌زا به نوجوانان زیر ۱۶ سال

سازمان بهداشت عمومی پرتغال اعلام کرد که در حال بررسی ممنوعیت فروش نوشابه‌های انرژی‌زا به افراد زیر ۱۶ سال است؛ موضوعی که هم‌اکنون در چند کشور اروپایی در حال بحث و بررسی است.

به گزارش یورونیوز، اداره کل بهداشت پرتغال (DGS) که زیرمجموعه وزارت بهداشت این کشور است، اعلام کرده علاوه بر ممنوعیت تبلیغات هدفمند برای نوجوانان، فروش نوشابه‌های انرژی‌زا در مدارس عمومی نیز متوقف خواهد شد. این نهاد در بیانیه‌ای تأکید کرد: «شواهد نشان می‌دهد که علاوه بر تنظیم تبلیغات و عرضه این محصولات در فضاهای عمومی، می‌توان اقدامات تکمیلی را نیز برای محدود کردن دسترسی گروه‌های خاص به این نوشیدنی‌ها در نظر گرفت؛ به‌ویژه کودکان و نوجوانان.»

الگوبرداری از بریتانیا

اداره کل بهداشت پرتغال با اشاره به پیشنهاد دولت بریتانیا برای محدود کردن فروش این محصولات به زیر ۱۶ ساله‌ها اعلام کرد این طرح می‌تواند مانند مالیات بر نوشابه‌های قندی در کشورهای مختلف به اجرا گذاشته شود. این نهاد افزود: «در پرتغال، ما به دقت اثرات این اقدام در بریتانیا را رصد می‌کنیم و در صورت اثربخش بودن، پیشنهادی مشابه ارائه خواهیم داد.»

رشد مصرف و نگرانی متخصصان

بر اساس آمار، فروش نوشابه‌های انرژی‌زا در سوپرمارکت‌های پرتغال طی دو سال گذشته نزدیک به ۵۰ درصد افزایش یافته است. مطالعات بین‌المللی نیز نشان می‌دهد مصرف این نوشیدنی‌ها در میان نوجوانان و جوانان رو به افزایش است، به‌طوری‌که ۴۴.۵ درصد از نوجوانان حداقل یک بار در سال گذشته و ۳۳.۵ درصد حداقل یک بار در ماه گذشته این نوشیدنی‌ها را مصرف کرده‌اند. نتایج یک مطالعه در لیسبون در سال ۲۰۱۴ نیز نشان داد که ۴۲ درصد از نوجوانان پرتغالی نوشابه‌های انرژی‌زا مصرف می‌کنند.

متخصصان تغذیه و کودکان نسبت به مقادیر بالای قند و کافئین در این نوشیدنی‌ها هشدار داده‌اند. هر قوطی ۵۰۰ میلی‌لیتری معادل ۱۴ بسته شکر چهارگرمی و کافئینی برابر با پنج قوطی ۳۳۰ میلی‌لیتری نوشابه کولا دارد.

سازمان بهداشت پرتغال اعلام کرده مصرف این نوشیدنی‌ها باید برای گروه‌های پرخطر از جمله کودکان، نوجوانان، زنان باردار، مادران شیرده و افراد دارای بیماری‌های قلبی، گوارشی، فشار خون یا اختلالات روانی ممنوع شود.

عوارض احتمالی این محصولات شامل افزایش ضربان قلب، بی‌قراری، سردرد، بی‌خوابی، کم‌آبی بدن، سرگیجه، اضطراب، تحریک‌پذیری، لرزش، افزایش فشار خون و مشکلات گوارشی عنوان شده است. این خطرات زمانی بیشتر می‌شود که نوشابه‌های انرژی‌زا با الکل مصرف شوند؛ رفتاری که در میان جوانان رایج است.

موج ممنوعیت فروش نوشیدنی انرژی‌زا به نوجوانان

دولت بریتانیا در اوایل سپتامبر ۲۰۲۵ پیشنهاد کرده فروش «نوشابه‌های انرژی‌زای پُرکافئین» (بیش از ۱۵۰ میلی‌گرم کافئین در لیتر) به افراد زیر ۱۶ سال را ممنوع کند. این اقدام که تحت مشاوره عمومی و روی پایه قوانین ایمنی غذا مطرح شده، شامل فروش حضوری، آنلاین و دستگاه‌های خودکار خواهد بود. اما بریتانیا تنها کشوری نیست که به دنبال محدود کردن دسترسی نوجوانان به این محصولات است. در سال‌های اخیر چندین کشور اروپایی قوانین سراسری وضع کرده یا بحث‌های جدی درباره محدودیت‌ها را آغاز کرده‌اند: لیتوانی، لتونی، لهستان، رومانی، بلغارستان، مجارستان و چند کشور دیگر توسط پارلمان یا مقررات اجرایی فروش این محصولات را به افراد زیر ۱۸ سال یا گروه سنی معینی ممنوع کرده‌اند. همچنین نروژ مقرر کرده از ژانویه محدودیتی برای فروش این محصولات  به افراد زیر ۱۶ سال اعمال شود. این تنوع مقررات نشان‌دهنده رویکرد چندجانبه اروپا نسبت به نگرانی‌های بهداشتی مرتبط با قند و کافئین در محصولات انرژی‌زا است.

در مقابل، ایالات متحده تاکنون اقدام یکپارچه فدرال مشابهی نداشته است. سیاست‌ها در آمریکا عمدتاً محلی و ایالتی هستند؛ پژوهش‌های مرور سیاست‌ها نشان می‌دهد دست‌کم دوازده شهر یا حوزه محلی تلاش‌هایی برای محدودسازی دسترسی نوجوانان به نوشابه‌های انرژی‌زا انجام داده‌اند، اما ممنوعیت سراسری وجود ندارد.