ایتالیا توافق شنگن با اسپانیا را در پی بحران مهاجرتی سئوتا تعلیق کرد

پس از ورود گسترده مهاجران از مراکش به شهرک خودمختار سئوتا، نزدیک به ۶۰ نفر هنگام تلاش برای رسیدن به این منطقه اسپانیا جان خود را از دست دادند. این در حالی است که در مدت تنها ۲۴ ساعت، تا ۶۰ هزار مهاجر وارد این منطقه کوچک در شمال آفریقا شدند؛ رویدادی که پدرو سانچز، نخست‌وزیر اسپانیا، آن را «نقض تمامیت ارضی اسپانیا» توصیف کرد.

این موج بی‌سابقه ورود مهاجران، شهر سئوتا با جمعیتی حدود ۸۵ هزار نفر را تحت فشار شدید قرار داد، بحران سیاسی بزرگی برای دولت مادرید ایجاد کرد و با انتقادهای گسترده دیگر کشورهای اتحادیه اروپا همراه شد؛ حتی برخی خواستار تعلیق عضویت اسپانیا در منطقه رفت‌وآمد آزاد شنگن شدند.

سانچز که صبح جمعه وارد سئوتا شد، اعلام کرد دولت او از تمام امکانات خود برای تضمین امنیت ساکنان این منطقه استفاده خواهد کرد.

او دلیل این ورود گسترده را فعالیت «مافیاهای قاچاق انسان» دانست که از تصمیم اخیر دیوان عالی اسپانیا استفاده کرده‌اند. این دادگاه اعلام کرده بود افرادی که هنگام تلاش برای ورود به سئوتا یا دیگر منطقه تحت کنترل اسپانیا در شمال آفریقا یعنی «ملیله» در دریا متوقف می‌شوند، با استفاده از قوانین ویژه، نمی‌توانند بدون بررسی روند قانونی بازگردانده شوند.

سانچز گفت: «این موضوع در ساعات گذشته مانند آتش در شبکه‌های مربوط به مافیاهای قاچاق انسان گسترش یافت و باعث هجوم گسترده‌ای با ابعاد و ویژگی‌هایی شد که روز گذشته شاهد آن بودیم.»

نخست‌وزیر اسپانیا اعلام کرد یک مرکز موقت پذیرش برای ثبت مدارک، شناسایی، دسته‌بندی وضعیت افراد و «اخراج سریع» کسانی که حق قانونی حضور در اسپانیا را ندارند، ایجاد خواهد شد.

او همچنین گفت دولت در نزدیکی موج‌شکن ساحل تاراخال در سئوتا، یک مانع قابل مشاهده ایجاد خواهد کرد تا مرز به‌طور روشن مشخص شود و الزامات قانونی ناشی از حکم دادگاه رعایت شود.

وزارت کشور اسپانیا که نیروهای پلیس و ارتش بیشتری را به این منطقه اعزام کرده است، اعلام کرد تا بعدازظهر جمعه بیش از ۳۷ هزار و ۵۰۰ نفر به‌صورت داوطلبانه از مرز عبور کرده و به مراکش بازگشته‌اند.

واکنش تند ایتالیا و بحران تازه در شنگن

بحران سئوتا که با آفریقا مرز زمینی دارد، واکنش شدید برخی کشورهای اتحادیه اروپا را به دنبال داشت.

ایتالیا روز جمعه اعلام کرد در واکنش به ورود گسترده مهاجران از مراکش به سئوتا، توافقات بدون مرز شنگن با اسپانیا را برای یک ماه به حالت تعلیق درمی‌آورد.

ایتالیا اگرچه مرز زمینی مشترکی با اسپانیا ندارد، اما این تصمیم که احتمالا موجب خشم مادرید خواهد شد، بر سفرهای هوایی و دریایی میان دو کشور تاثیر می‌گذارد و مسافران برای ورود باید گذرنامه خود را ارائه کنند.

وزارت کشور ایتالیا همچنین اعلام کرد این کشور با پاریس توافق کرده است کنترل‌ها در مرز زمینی فرانسه و ایتالیا را تقویت کند تا از عبور مهاجران بدون مدارک جلوگیری شود.

در پی این اقدام، خوزه مانوئل آلبارس، وزیر خارجه اسپانیا، سفیر ایتالیا در مادرید را احضار کرد. این اقدام پس از آن انجام شد که آنتونیو تاجانی، وزیر خارجه ایتالیا، دولت سانچز را مسئول بحران سئوتا دانست.

تاجانی گفت طرحی که دولت اسپانیا برای قانونی کردن وضعیت بیش از یک میلیون مهاجر بدون مدرک و پناهجو ارائه کرده بود، موجب تشویق قاچاق انسان شده و «به‌طور عمیقی اشتباه» بوده است.

این اظهارات با واکنش شدید آلبارس روبه‌رو شد. او سخنان وزیر خارجه ایتالیا را «نامناسب» خواند و رم را به «عوام‌فریبی جناحی» متهم کرد.

کمیسیون اروپا هم در بیانیه‌ای اعلام کرد سئوتا و ملیله تحت قوانین ویژه شنگن قرار دارند که مانع از حرکت آزاد افراد از این مناطق به دیگر بخش‌های منطقه شنگن می‌شود.

مگنوس برونر، کمیسر مهاجرت اتحادیه اروپا، وضعیت سئوتا را «غیرقابل قبول» خواند و گفت در تماس نزدیک با مقام‌های اسپانیایی قرار دارد.

بحران انسانی در مرز اسپانیا و آفریقا

این رویداد بسیار گسترده‌تر از آخرین موج بزرگ ورود مهاجران به سئوتا در ماه مه ۲۰۲۱ است؛ زمانی که حدود ۱۰ هزار نفر طی دو روز، پس از کاهش کنترل‌های مرزی از سوی مراکش، وارد این منطقه شدند.

منابع دولت مراکش به خبرگزاری اروپا پرس گفتند افزایش ورود مهاجران نتیجه فعالیت «سازمان‌های جنایی» بوده و تاکید کردند همکاری رباط با اسپانیا همچنان در سطح بالا باقی مانده است.

رشید صبیحی، رئیس یک انجمن محلی نماینده کارکنان گارد مدنی اسپانیا که مسئول کنترل مرزهای این کشور هستند، وضعیت موجود را «بحرانی انسانی جدی» توصیف کرد. او گفت هزاران نفر، از جمله کودکان بدون همراه، بدون سرپناه در پارک‌ها و پیاده‌روها می‌خوابند و برخی دیگر بدون هدف در خیابان‌ها سرگردان هستند. او افزود: «وضعیت کاملا آشفته است.»

صبیحی گفت بسیاری از قربانیان هنگام عبور از دریا غرق شدند، اما برخی دیگر در ازدحام جمعیت هنگام تلاش برای عبور از حصار موج‌شکن ساحل تاراخال جان باختند.

تصاویر ویدئویی روز پنجشنبه نشان می‌داد گروه‌های بزرگی از مردم از اطراف موج‌شکن ساحل تاراخال به سمت جاده‌های محلی حرکت می‌کنند. بیشتر آنها مردان جوان بودند، اما خانواده‌هایی شامل زنان و کودکان خردسال نیز در میان آنها دیده می‌شدند.