پژوهش مسأله‌محور؛ ابزار کاربردی در سیاستگذاری اجتماعی

کامل دلپسند در گفت‌وگو با آتیه آنلاین افزود: واقعیـت ایـن اسـت کـه رفـاه بـه عنـوان یکـی از مهم‌تریـن‌ موضوع‌هـای اجتماعـی روز، مفهومـی‌ ذهنـی، عینـی، فـردی، جمعی، اجتماعی، اقتصادی، سیاسـی، زیسـتی و حقوقی اسـت و خصلت پویـا و تغییریابنده آن موجـب می‌شـود که متناسـب بـا تحولات جامعه و دگرگونـی در نیازها و انتظـارات، این مفهوم نیـز با تغییراتی مواجـه شـود. وی ادامه داد: در مفهـوم نویـن رفـاه‌اجتماعـی، بـر مسـئولیت جامعه در برابـر آحاد مـردم و نه گـروه خاصی از افـراد جامعـه تأکیـد شـده اسـت و البته این موضـوع به هیـچ روی از اهمیت مسـئولیت افراد در برابـر هم و در مقابـل جامعـه نمی‌کاهد. دلپسند اضافه‌کرد: در صورتی که مجری کاربلد و حرفه‌ای فارغ از همسویی او با گرایش‌های کارگزاران سیستمی نظام تأمین‌اجتماعی عهده‌دار اجرا شود به مرور نگاه و رویکرد توسعه‌محور بر سیاستگذاری‌های کلان راهبردی در نظام تأمین اجتماعی حاکم می‌شود. او تأکید کرد: اگر انسجام راهبردی از سوی کارگزاران و بدنه کارشناسی آگاه در سطوح تصمیم‌سازی، اجرا، نظارت و ارزیابی در حوزه تأمین‌اجتماعی شکل بگیرد قطعاً پیامد عملکرد پژوهش‌محور نظام رفاه و تأمین‌اجتماعی عیان خواهد شد. این جامعه‌شناس بااشاره گستردگی و تنوع مطالعات حوزه رفاه و تأمین‌اجتماعی گفت: اگر از پژوهش‌های تأمین‌اجتماعی موازی‌کاری‌ها حذف شود تمام مسائل این حوزه از جمله اجرای اصلاحات ساختاری را می‌توان براساس مطالعات موجود را به درستی به انجام رساند و در مجموع در چنین شرایطی، مطالعات حوزه رفاه و تأمین‌اجتماعی روند توسعه‌ای را دنبال خواهند کرد. وی بی‌توجهی به نتایج مطالعات پژوهشی در کشور را مسأله جدی دانست و افزود: در شرایطی که تصمیم‌گیری‌ها سلیقه‌ای، موقتی و بر اساس دوره‌های سیاسی متفاوت است متأسفانه یافته‌های پژوهشی نه تنها به آنها نگاه نمی‌شود بلکه حتی خوانده نیز نمی‌شوند. خوش‌بینانه حتی اگر به نتایج مطالعات نگاهی معطوف شود مـتأسفانه نتایج آنها در دستور کار قرار نمی‌گیرد. دلپسند با بیان اینکه پژوهـش حوزه رفـاه و تأمین اجتماعـی در ایـران در سـال‌های گذشـته دارای دسـتاوردهای بـا ارزش و البته همراه با کاسـتی‌هایی نیـز بوده، افزود: اگر عناوین پژوهشی با دسته‌بندی مشخص و سطوح زود حل‌شونده، میان‌مدت و بلندمدت به صورت کاملاً مستقل از نگاه کارگزاران حوزه سیاستگذاری رفاه و تأمین‌اجتماعی انجام شوند. وی افزود: از سوی دیگر اگر بکارگیری یافته‌های پژوهشی در اولویت کارگزاران داخل سازمان‌های مرتبط با حوزه رفاه و تأمین‌اجتماعی قرار گیرد قطعاً دستاوردهای رویکرد علمی- پژوهشی توسعه‌بخش خواهدبود. این دکترای جامعه‌شناسی تأکیدکرد: برطـرف‌کردن یـا به حداقل‌رسـاندن آنهـا می‌توان علاوه بر افـزودن به غنای دانـش ایـن حوزه، سمت‌وسـوی سیاسـتگذاری اجتماعـی و اقتصادی در سـال‌های آینده را واقع‌بینانه‌تـر کرد. گفت وگو : مهین داوری