فنی و حرفه‌ای یا دانشگاه؛ مسئله این است

به گزارش آتیه آنلاین، وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی، راه حل این مشکل دوگانه را افزایش استقبال از سازمان فنی و حرفه‌ای و دوره‌های مهارت‌آموزی آن می‌داند و معتقد است، دانشگاه رفتن الزاماً به کسب مهارت شغلی و پیدا کردن شغل خوب و مناسب نمی‌انجامد. «احمد میدری» روز اول آذر در نشست مسئولان بسیج دانشجویی در مورد اینکه چرا ۴ سال درس خواندیم، اما برخی رشته‌ها بازار کار مناسب ندارد توضیح داد: سازمان آموزش فنی و حرفه‌ای زیر نظر این وزارتخانه فعالیت دارد و در کشورهایی نظیر آلمان، اتریش و کشورهای اروپایی حداقل ۵۰ تا ۸۰ درصد فنی حرفه‌ای می‌خوانند اما در ایران در یک دوره‌ای دانشگاه مساوی با شغل برتر و درآمد مناسب بود. در کشور ما شرایط به مانند دیگر مناطق جهان تغییر نکرده به گونه‌ای که در کشورهای دیگر افراد بعد از آموزش‌های فنی و حرفه‌ای وارد بازار کار می‌شوند و ۲۰ درصد دیپلمه‌ها دانشگاه می‌روند؛ اما در ایران تعداد زیادی به دانشگاه می‌فرستیم و مدرک گرفته می‌شود ولی بازار کاری برای آنها فراهم نیست. اینکه چگونه می‌توانیم آموزش فنی و حرفه‌ای را در ایران تغییر دهیم مثل طرح بهزیستی محله‌محور بوده که از قبل ما به روی آن کار کردیم و امیدواریم بتوانیم اجرا کنیم. وزیر کار با اشاره به اینکه باید آموزش فنی حرفه‌ای را در ایران تغییر دهیم، گفت: در شرایط حال حاضر ایران هم شاهد هستیم که هیچ نیروی ماهر بیکاری پیدا نمی‌کنید؛ هر فردی مهارت کار کردن داشته باشد می‌تواند وارد یک شغل با درآمد تقریبا مناسب شود. در ایران تعداد زیادی به دانشگاه می‌فرستیم و مدرک گرفته می‌شود ولی بازار کاری برای آنها فراهم نیست؛ مشکل اصلی همین است، جوانانی که به تحصیلات آکادمیک روی می‌آورند و مدرک دانشگاهی می‌گیرند، جای مناسب خود را در بازار کار پیدا نمی کنند. تعداد زیادی از این افراد در جرگه بیکاران و نیروهای جویای کار کشور قرار می‌گیرند و البته بخش قابل توجهی از آنان نیز، از آنجا که از یافتن کار مناسب و مرتبط با تحصیلات خود مأیوس می‌شوند، به بازار مشاغل غیررسمی و کاذب روی می‌آورند؛ آمار دقیقی در دست نیست اما بسیاری از شاغلان فضای مجازی، مدرک دانشگاهی دارند. در تابستان ۱۴۰۳ سهم جمعیت بیکار فارغ‌التحصیل آموزش عالی از مجموع بیکاران حدود ۴۴ درصد اعلام شده است؛ این سهم در بین زنان نسبت به مردان و در نقاط شهری نسبت به نقاط روستایی بالاتر است. این رقم نسبت به فصل مشابه سال قبل۱.۱ درصد افزایش داشته است. نسبت فارغ‌التحصیلان دانشگاهی از شاغلان کشور نیز پایین است و هنوز با حد مطلوب فاصله دارد. در تابستان ۱۴۰۳ سهم جمعیت شاغل فارغ‌التحصیل آموزش عالی از مجموع شاغلان ۲۷.۲ درصد بوده است. این سهم در بین زنان نسبت به مردان و در نقاط شهری نسبت به نقاط روستایی بالاتر است. بررسی تغییرات این شاخص نشان می دهد که نسبت به فصل مشابه سال قبل۰.۴درصد افزایش یافته است. در این بین، کد رمز «نداشتن مهارت» است؛ سطح مهارت شغلی کارجویان حتی فارغ‌التحصیلان دانشگاهی معمولاً پایین است و نمی‌تواند نیازهای بازار کار کشور را برآورده سازد؛ وزیر کار راه حل را جایگزینی دوره‌های کاردانی و مهارت‌آموزی فنی و حرفه‌ای به جای تحصیل دانشگاهی و رسمی می‌داند و «آرمین خوشوقتی» کارشناس حقوق و روابط کار معتقد است؛ آنچه برای بخش خصوصی و بازار کار اهمیت دارد، تخصص و مهارت است نه مدرک، بنابراین نمی‌توانیم انتظار داشته باشیم کارفرما فرد متقاضی کار را به صرف اینکه مردک دانشگاهی معتبر دارد، استخدام کند. او در گفت‌وگو با آتیه آنلاین بیان کرد: از یکسو با فارغ‌التحصیلانی مواجهیم که از بیکاری و پیدا نشدن شغل مناسب انتقاد دارند و از سوی دیگر کارفرمایانی داریم که در شهرک‌های صنعتی و بخش فنی و تخصصی بازار کار دنبال نیروی کار ماهر می‌گردند ولی موفق به یافتن آن نمی‌شوند. دوره‌های مهارت‌آموزی سازمان فنی و حرفه‌ای» حلقه واسط این معادله است که با تربیت نیروی کار ماهر، احتمال تطابق توانمندی‌های کارجویان با نیازهای کارفرمایان را افزایش می‌دهد و در بازار کار کشور «اشتغال شایسته» به وجود می‌آورد. بنابراین سازمان فنی و حرفه‌ای باید به حلقه واسط و پل رابط بازار کار و جوانان جویای کار بدل شود؛ در مهرماه سال‌جاری، داده‌های رسمی از رشد ۱۵ درصدی عملکرد سازمان آموزش فنی و حرفه‌ای در حوزه‌های مأموریتی خود خبر دادند؛ اما این سازمان زمانی در انجام ماموریت خود به موفقیت کامل دست می‌یابد که همانطور که وزیر کار اعلام کرده در ایران هم مانند کشورهای صنعتی پیشرفته ۵۰ تا ۸۰ درصد جوانان در طلب کار فنی حرفه‌ای بخوانند و از دانشگاه رفتن منصرف شوند.