پاسخ به پرسش‌های رایج درباره صاحبان حرف و مشاغل آزاد

تعمیر کار سیار لوازم خانگی هستم و با 45 سال سن 3 نفر نیز افراد تحت تکفل دارم. تصمیم دارم با نرخ 18 درصد و استفاده از خدمات درمانی خودم را بیمه صاحبان حرف و مشاغل آزاد کنم. سوالم این است که میزان حق سرانه درمان در سال 1402 چقدر است؟ بیمه‌شدگان مشاغل آزاد درصورت تمایل به استفاده از خدمات درمانی سازمان تأمین‌اجتماعی می توانند همرا با پرداخت حق بیمه مربوطه، به تعداد خود و افراد تحت تکفل قانونی حق سرانه درمان نیز پرداخت کنند و در سال 1402 میزان حق سرانه درمان برای هرنفر یک میلیون و 196 هزار ریال تعیین شده است. مالک یک کارگاه تولید پوشاک هستم. قراردادی جهت تهیه لباس فرم برای کارکنان یک موسسه خصوصی منعقد کرده‌ام. طبق متن قرارداد مقرر شده پارچه لباس‌ها توسط واگذارنده کار تهیه و بصورت رایگان در اختیار کارگاه ما (پیمانکار) قرار گیرد. باتوجه به اینکه دربعضی از قراردادهای پیمانکاری اگر تهیه قسمتی از مصالح به عهده و هزینه واگذارنده کار باشد، ارزش ریالی مصالح تحویلی توسط واگذارنده کار به پیمانکار، موقع محاسبه حق بیمه قرارداد به ناخالص کارکرد اضافه می شود، آیا در ارتباط با قرارداد ما که پارچه بصورت رایگان در اختیار پیمانکار قرارگرفته است، در این مورد نیز ارزش ریالی پارچه‌های تحویلی به پیمانکار به ناخالص کارکرد قرارداد ما اضافه خواهد شد؟ خیر! در بعضی از قراردادهای مقاطعه‌کاران که تهیه بعضی از مصالح مثل تهیه آهن آلات در(قراردادهای سوله‌سازی)، تهیه آسفالت در( قراردادهای جاده سازی وآسفالت‌کاری ) تهیه پارچه ( در قراردادهای دوخت و دوز مثل قرارداد شما) توسط واگذارنده کار تهیه و جهت اجرای عملیات قرارداد بصورت رایگان در اختیار پیمانکارقرارداده می‌شود، ارزش ریالی مصالح تحویلی رایگان، به ناخالص کارکرد قرارداد اضافه نخواهد شد. با ۲۰ سال سابقه پرداخت بیمه صاحبان حرف و مشاغل آزاد از ابتدای سال 1401 بازنشسته شده‌ام. از آنجایی که در زمان بیمه‌پردازی‌، موضوع درمان جزء قرارداد من نبود، بعد از بازنشستگی نیز به علت عدم کسر حق سرانه درمان نمی‌توانستم از درمان تأمین‌اجتماعی بهره‌مند شوم؛ سؤالم این است که اگر در حال حاضر بخواهم از درمان تأمین‌اجتماعی استفاده کنم باید حق سرانه درمان دوران انقطاع را نیز پرداخت کنم‌؟ مستمری‌بگیرانی که در زمان بیمه‌پردازی مشاغل آزاد خود، امر درمان مورد قرارداد آنان نبوده است در صورت تمایل به استفاده از دریافت خدمات درمانی‌، بدون پرداخت حق سرانه درمان دوران انقطاع‌، صرفاً از تاریخ درخواست‌، با پرداخت حق سرانه درمان به تعداد خود و افراد تحت تکفل‌، خدمات درمانی به آنها ارائه می‌شود. مالک یک فروشگاه پارچه‌فروشی هستم. با توجه به جواز کسب پارچه‌فروشی سه سال است با نرخ ۱۸ درصد بیمه صاحبان حرف و مشاغل آزاد شده‌ام و کماکان در این حرفه فعالیت دارم‌. نظر به اینکه در مراجعه به مراکز ملکی و استیجاری تأمین اجتماعی باید فرانشیز درمان پرداخت کنم اما درمان بیمه‌شدگان اختیاری در این مراکز بدون اخذ فرانشیز و به صورت رایگان انجام می‌گیرد، آیا می‌توانم بیمه مشاغل آزاد را به بیمه اختیاری تبدیل کنم‌؟ با توجه به اینکه تأیید اشتغال به کار متقاضی بیمه صاحبان حرف و مشاغل آزاد، صرفاً مستلزم دارا بودن پروانه کسب و یا مجوز اشتغال از مراجع ذی‌صلاح مربوطه باشد و لازم است تصویر مستندات شغلی از متقاضی اخذ و در پرونده فنی بیمه‌شده اسکن شود، لذا طبق مقررات و بخشنامه مربوط به بیمه صاحبان حرف و مشاغل آزاد تبدیل بیمه مشاغل آزاد به بیمه اختیاری در صورتی مجاز است که بیمه‌شده مشاغل آزاد، شغل مندرج در قرارداد و پروانه کسب و سایر مجوزها را از دست داده باشد. لازم به یادآوری است در صورتی که متقاضی به صورت سیار و بدون پروانه کسب و مجوز مربوطه‌، اشتغال به کار داشته باشد، چنانچه انجام فعالیت مربوطه مغایر با ضوابط قانونی و عرف معمول جامعه نباشد، می‌تواند با خوداظهاری بیمه مشاغل آزاد شود. از نیمه نخست سال گذشته با نرخ کامل ۱۸ درصد و با انتخاب درمان، بیمه مشاغل آزاد شده‌ام. در اواخر سال چند روز در بیمارستان میلاد تهران که متعلق به تأمین‌اجتماعی است بستری بودم، دوستم که همزمان با من بیمه اختیاری شده بود در بخش دیگر بیمارستان بستری بود، او بدون پرداخت وجهی بابت هزینه‌های مربوطه ترخیص شد، اما من را بعد از دریافت مبلغی مرخص کردند، علت را سؤال کردم؛ گفتند طبق مقررات باید به همین صورت عمل شود. لطفاً در این خصوص من را راهنمایی کنید. به صورت کلی به اطلاع شما و سایر بیمه‌شدگان سازمان تأمین‌اجتماعی می‌رسانیم که درمان بیمه‌شدگان اجباری، مقرری‌بگیران بیمه بیکاری، بیمه‌شدگان بیمه‌های توافقی، رانندگان، کارگران ساختمانی قالیبافان و صنایع دستی و همچنین بیمه‌شدگان اختیاری (و به طور کلی افرادی که نرخ اصلی حق بیمه آنها ۲۷ درصد است.) همراه با افراد تحت تکفل آنها، در مراکز ملکی و استیجاری سازمان تأمین‌اجتماعی بدون دریافت فرانشیز و رایگان انجام می‌شود اما طبق مقررات جاری، افرادی که در قالب بیمه صاحبان حرف و مشاغل آزاد (مثل شما) بیمه‌شده باشند در مراکز درمانی تأمین‌اجتماعی باید مبلغی به عنوان فرانشیز پرداخت کنند؛ لذا اقدام بیمارستان میلاد وفق مقررات بوده است. با نرخ ۱۲ درصد قرارداد بیمه صاحبان حرف و مشاغل آزاد منعقد کرده و چند ماه نیز حق بیمه پرداخت کرده‌ام. آیا می‌توانم بدون اینکه وقفه‌ای در پرداخت حق بیمه و سابقه‌ام ایجاد شود، نرخ حق بیمه را از ۱۲ درصد به ۱۸ درصد تغییر دهم‌؟ بله. در مواردی که بعد از انعقاد قرارداد بیمه صاحبان حرف و مشاغل آزاد، بیمه‌ شده خواهان تغییر نرخ حق بیمه شود، شعبه تأمین اجتماعی با اخذ درخواست جدید، ضمن مختومه کردن قرارداد قبلی‌، قرارداد جدید را با نرخ و شرایط و تعهدات جدید و در ادامه قرارداد قبلی صادر می‌کند. البته با توجه به اینکه بر اساس نرخ ۱۲ درصد قبلی معاینات پزشکی انجام نداده‌اید، اما در صورت انتخاب مجدد نرخ ۱۸ درصد چنانچه طبق شرایط مربوطه‌، نیاز به انجام معاینات پزشکی داشته باشید لازم است قبل از عقد قرارداد با هزینه شخصی خود از نظر ازکارافتادگی کلی مورد معاینات پزشکی قرار گیرید. متن جایگزین: بیمه مشاغل آزاد بعد از ۲۰ سال پرداخت بیمه صاحبان حرف و مشاغل آزاد، دو ماه است بازنشسته شده و مستمری بازنشستگی دریافت می‌کنم و از مستمری من مبلغی نیز بابت حق سرانه درمان کسر می‌شود. هفته گذشته جهت انجام خدمات درمانی به یکی از درمانگاه‌های ملکی سازمان تأمین اجتماعی مراجعه کردم‌، مبلغی به عنوان فرانشیز از من دریافت کردند، مگر سازمان تأمین اجتماعی اعلام نکرده درمان بیمه‌شدگان و بازنشستگان در مراکز ملکی رایگان است‌؟ در مراکز درمانی ملکی و استیجاری سازمان تأمین‌اجتماعی‌، درمان بیمه‌شدگان اجباری و اختیاری و مقرری‌بگیران بیمه بیکاری و بیمه قالیبافان و رانندگان و بیمه‌شدگان توافقی و به عبارت دیگر بیمه‌شدگانی که نرخ کلی حق بیمه آنها ۲۷ درصد است همچنین مستمری‌بگیرانی که از مستمری آنها دو درصد درمان کسر می‌شود بدون اخذ فرانشیز و به صورت رایگان انجام می‌گیرد. اما بیمه‌شدگان صاحبان حرف و مشاغل آزاد و نیز مستمری‌بگیرانی که از مستمری آنها به جای دو درصد، حق سرانه درمان کسر می‌شود با دریافت فرانشیز مطابق تعرفه مربوطه خدمات درمانی ارائه می‌شود. 45 سال سن دارم. چند سال است که مشغول نوشتن کتاب‌های مخصوص کودکان هستم. آیا نویسندگان هم می‌توانند خود را بیمه تأمین اجتماعی کنند؟ با توجه به اینکه نویسندگی یک نوع حرفه آزاد است، اگر سن نویسنده کتاب کمتر از ۵۰ سال باشد (مانند شما) می‌تواند طبق ضوابط و مقررات مربوط به بیمه صاحبان حرف و مشاغل آزاد، با نرخ‌های انتخابی ۱۲ درصد یا ۱۴ درصد و یا ۱۸درصد از بیمه تأمین اجتماعی بهره‌مند شود (در صورت داشتن سن بیش از ۵۰ سال لازم است معادل سن اضافی سابقه پرداخت حق بیمه قبلی داشته باشد). و نکته مهم این است که اگر نویسنده کتاب از طرف «صندوق اعتباری حمایت از هنرمندان و نویسندگان و روزنامه‌نگاران» وابسته به وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی برای بیمه شدن به سازمان تأمین اجتماعی معرفی شود، در این صورت از کمک ویژه دولت و از طریق وزارتخانه مذکور به میزان ۱۰ درصد حق بیمه بر مبنای حداقل دستمزد روزانه کارگر عادی در سال مربوطه بهره‌مند خواهد شد، اما اگر تمایل داشته باشد از درمان تأمین اجتماعی نیز استفاده کند، این تخفیف شامل حق سرانه درمان نخواهد بود. لازم به یادآوری است غیر از حرفه نویسندگی، مشاغل دیگری نیز شامل هنرمندان سینمایی، موسیقی، تئاتر و هنرهای تجسمی از قبیل نقاشی، طراحی، گرافیک، خوشنویسی، نگارگری، مجسمه‌سازی، تذهیب، همچنین نویسندگان مطبوعات، خبرنگاران، عکاسان حرفه‌ای، مؤلفان، مترجمان، مورخان و شاعران با معرفی «صندوق اعتباری حمایت از هنرمندان و نویسندگان و روزنامه‌نگاران» از تخفیف مورد اشاره برخوردار میشوند.