بررسی ظرفیت حقوقی «پلیس‌ویژه اطفال» در حمایت از کودکان بزه‌دیده

به گزارش خبرنگار آتیه‌آنلاین، به گفته محمدرضا حیدرهایی لایحه پلیس اطفال و نوجوانان ماه گذشته در کمیسیون قضایی مجلس در حال بازنگری بود و از هفته گذشته در کمیسیون اصلی و با حضور اعضای اصلی کمیسیون قضایی در حال بررسی نهایی است. حیدرهایی امروز در گفت وگو با ایسنا گفته این لایحه که با همکاری قوه قضائیه و نمایندگان ناجا از جمله نماینده حقوقی پلیس آگاهی، پیش‌نویس مقدماتی آن تهیه و تنظیم و در سال ۱۳۹۶ لایحه نهایی شد. امیدواریم که پس از بررسی مجدد آن توسط کمیسیون قضایی در روزهای اخیر، تا پیش از پایان سال ۱۴۰۱ جهت ارایه در صحن مجلس شورای اسلامی آماده شود. ضرورت پلیس اطفال کودکان‌ونوجوانان به دلیل موقعیت‌ سنی‌ حساس ممکن است گاهی در معرض بزه‌دیدگی یا بزهکاری قرار بگیرند. از آنجا که پلیس‌قضایی نقش مهمی از لحظه ارتکاب جرم تا اجرای حکم بر عهده دارد و در تمامی مراحل نقش به سزایی ایفا می‌کند، بنابراین باتوجه به آثار روحی و روانی بزه‌دیدگی بر اطفال تحقیق و رسیدگی به جرایم آنان نیازمند تخصص و آموزش پلیس است. به موازات دادرسی اختصاصی در حوزه قضاوت، دادسرا و دادگاه، ضرورت شکل‌گیری نهادهای پلیس اختصاصی از قبیل پلیس ویژه اطفال و نوجوانان برای پیشگیری از بزهکاری دوچندان شده است. یک وکیل پایه یک دادگستری و دکترای حقوق جزا بااشاره به موضوع ماده ۱۶ از مجموعه حداقل قواعدسازمان‌ملل برای دادرسی ویژه اطفال، یادآورشد: این ماده بر ضرورت تشکیل پرونده شخصیت جز در مورد اتهامات جزئی اطفال و نوجوانان، در طول جریان تحقیقات و دادرسی تاکید دارد. عباس عنصری‌فرد پیشتر در گفت‌وگو با آتیه‌آنلاین گفته بود: پرونده‌شخصیت، حاوی گزارشی از اظهارنظر متخصصان روانشناسی کودک، پزشک، روانکاو و مددکاراجتماعی، در زمینه وضعیت‌روحی-روانی، جسمی و شرایط و موقعیت‌خاص اجتماعی و خانوادگی اطفال و نوجوانان تحت‌پیگرد قضایی است. این دکترای حقوق جزا در تبیین ضرورت تشکیل‌پرونده شخصیت گفت: پرونده مدنظر این امکان را برای قاضی فراهم می‌کند که بتواند با مطالعه و بررسی آن، به وضعیت کودک یا نوجوان تحت‌پیگرد اشراف کافی پیدا کند تا عکس‌العملی متناسب با شخصیت او اتخاذ کند. عنصری‌فرد خاطرنشان کرد: ماده هفت قانون تشکیل دادگاه اطفال بزهکار مصوب سال۱۳۳۸ و ماده ۲۸۶ قانون‌آئین دادرسی کیفری مصوب۱۳۹۲تشکیل پرونده شخصیت را با هر نوع اتهام اعم از خرد و کلان به تشخیص قاضی دادگاه موکول کرده و الزامی برای تشکیل آن حتی در موارد اتهامات سنگین مقرر نکرده‌اند. وی در ادامه بااشاره به موضوع ماده ۲۹۸ این قانون در خصوص ضرورت تشکیل دادگاه اطفال و نوجوانان با حضور یک قاضی و دو مشاور، افزود: براساس ماده ۴۱۰ قانون جدید نیز تاکیدشده است که مشاوران دادگاه اطفال و نوجوانان باید از بین متخصصان علوم‌تربیتی، روانشناسی، جرم‌شناسی، مددکاری‌اجتماعی، دانشگاهیان و فرهنگیان آشنا به مسائل روانشناختی‌وتربیتی کودکان‌و نوجوانان اعم از شاغل و بازنشسته انتخاب شوند. پایمال شدن حقوق کودکان به گفته عنصری‌فرد پایمال‌شدن حقوق کودکان این سرزمین‌ رو به افزایش است بنابراین تا درجه و عمق مظلومیت کودکان ایران را درک نکنیم و درنیابیم نمی‌توانیم راهکار متناسب برای مقابله با نقض حقوق آنها تدبیر و اجرا کنیم. این مشاور حقوقی تصریح‌کرد: آن قدر اولویت‌بندی حقوق کودک در کشور درحال نقض است و تا به‌آن اندازه کودکان سرزمینمان حقوق‌شان در حال پایمال شدن است که در حال حاضر پدیده نوظهوری مانند ایجاد صفحات مجازی در شبکه های اجتماعی برای کودکان توسط پدر و مادرها اگرچه نقض اساسی حقوقی است اما در شرایط کنونی نقض حقوقی لاکچری به شمار آید. وی گفت: اول باید درد شناسایی شود سپس در خصوص درمان آن تصمیم‌گیری و اقدام کرد. باید بدانیم که به چه میزان حقوق کودکان‌ و حریم روانی وجسمی آنها مورد تعرض قرار می‌گیرد که پس از آن راهکار متناسب اجرایی را عملیاتی کرد. این وکیل‌پایه یک دادگستری یادآور شد: ناگفته نماند که برگزاری دوره‌های آموزش حقوق به کودکان در سطح مهدهای کودک و دبستان‌ها در جهت آشنایی کودکان با حقوق‌شان خیلی می‌تواند موثر باشد و برای گنجاندن این مهم در سیستم نظام آموزشی کشور باید برنامه‌ریزی دقیق وعلمی صورت گیرد. به گزارش آتیه‌آنلاین، در ماده ۳۱ قانون آئین دادرسی کیفری به منظور حسن اجرای وظایف ضابطان در مورد اطفال و نوجوانان به تشکیل پلیس ویژه اطفال و نوجوانان در نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران اشاره شده است. این لایحه قانونی که با همکاری قوه قضائیه و نمایندگان ناجا از جمله نماینده حقوقی پلیس آگاهی، پیش‌نویس مقدماتی آن تهیه و تنظیم و در سال ۱۳۹۶ لایحه نهایی شد، پس از طی مراحل قانون در دولت، اردیبهشت ماه سال گذشته به مجلس تقدیم شد. بنابه گفته سرپرست دفتر امور آسیب‌دیدگان اجتماعی سازمان بهزیستی کشور از هفته گذشته لایحه پلیس ویژه اطفال در کمیسیون اصلی با حضور اعضای اصلی کمیسیون قضایی مجلس در حال بررسی نهایی جهت ارائه به صحن است.