کمک‌هزینه ازدواج تأمین اجتماعی مبلغی است که این سازمان به بیمه‌شدگان زن و مردی می‌پردازد که برای نخستین بار ازدواج می‌کنند و شرایط قانونی دریافت آن را دارند. برای دریافت این کمک‌هزینه، ازدواج باید دائم و ثبت‌شده باشد، بیمه‌شده در زمان ازدواج رابطه کاری خود را با کارفرما حفظ کرده باشد و در پنج سال پیش از ازدواج دست‌کم ۷۲۰ روز سابقه پرداخت حق بیمه داشته باشد. اگر هر دو نفر شرایط لازم را داشته باشند، کمک‌هزینه به هر دو پرداخت می‌شود.
بر اساس ماده ۸۵ قانون تأمین اجتماعی، بیمه‌شده زن یا مردی که برای نخستین بار ازدواج می‌کند، در صورت داشتن سه شرط می‌تواند کمک‌هزینه ازدواج دریافت کند:
۱. داشتن دست‌کم ۷۲۰ روز سابقه پرداخت حق بیمه در پنج سال پیش از ازدواج: یعنی در پنج سال منتهی به تاریخ عقد، حق بیمه دست‌کم ۷۲۰ روز کارکرد بیمه‌شده به سازمان تأمین اجتماعی پرداخت شده باشد. این سابقه لازم نیست پیوسته باشد؛ مهم این است که مجموع روزهای دارای سابقه در بازه پنج‌ساله به ۷۲۰ روز برسد.
۲. ادامه رابطه کاری با کارفرما در زمان ازدواج: در تاریخ عقد، رابطه استخدامی بیمه‌شده با کارفرما نباید قطع شده باشد. بنابراین صرف داشتن سابقه بیمه در گذشته کافی نیست و بیمه‌شده باید هنگام ازدواج همچنان شاغل و دارای رابطه کاری با کارفرما باشد.
۳. دائم و ثبت‌شده بودن ازدواج: عقد باید دائم باشد و در دفتر رسمی ازدواج ثبت شده باشد. ازدواج موقت مشمول این کمک‌هزینه نیست.
علاوه بر این شرایط، ازدواج باید نخستین ازدواج بیمه‌شده باشد. در نتیجه، کسی که پیش‌تر ازدواج کرده است، حتی اگر ازدواج قبلی او به طلاق یا فوت همسر انجامیده باشد، برای ازدواج بعدی مشمول این کمک‌هزینه نمی‌شود.
اگر زن و شوهر هر دو بیمه‌شده تأمین اجتماعی باشند و هر کدام به‌طور جداگانه شرایط قانونی دریافت کمک‌هزینه را داشته باشند، سازمان به هر دو نفر کمک‌هزینه ازدواج پرداخت می‌کند.
برای مثال، اگر زن و مرد هر دو نخستین ازدواج خود را انجام داده باشند، در پنج سال پیش از عقد دست‌کم ۷۲۰ روز سابقه پرداخت حق بیمه داشته باشند و هنگام ازدواج رابطه کاری‌شان با کارفرما برقرار باشد، هر دو می‌توانند درخواست کمک‌هزینه ثبت کنند. بیمه‌شده بودن یکی از زوجین به‌تنهایی برای دریافت کمک‌هزینه از سوی نفر دیگر کافی نیست؛ هر متقاضی باید شرایط را شخصاً داشته باشد.
مبلغ کمک‌هزینه ازدواج بر اساس متوسط دستمزد یا حقوقی محاسبه می‌شود که بیمه‌شده در دو سال پیش از ازدواج بابت آن حق بیمه پرداخت کرده است.
طبق ماده ۸۵ قانون تأمین اجتماعی، برای محاسبه این مبلغ، مجموع دریافتی‌های مشمول کسر حق بیمه در دو سال پیش از ازدواج بر عدد ۲۴ تقسیم می‌شود. مبلغ به‌دست‌آمده نباید از حداقل دستمزد سال وقوع ازدواج کمتر باشد. اگر متوسط محاسبه‌شده کمتر از این حد باشد، کمک‌هزینه بر اساس حداقل دستمزد همان سال پرداخت می‌شود.
بنابراین مبلغ کمک‌هزینه برای همه بیمه‌شدگان یکسان نیست و به دستمزد ثبت‌شده در سوابق بیمه‌ای هر فرد و حداقل دستمزد سال ازدواج بستگی دارد.
برای ثبت درخواست، لازم نیست به شعبه تأمین اجتماعی مراجعه کنید. این کار از طریق سامانه خدمات غیرحضوری سازمان انجام می‌شود. مراحل ثبت درخواست به این ترتیب است:
۱. وارد سامانه خدمات غیرحضوری تأمین اجتماعی به نشانی es.tamin.ir شوید.
۲. با نام کاربری و رمز عبور خود وارد حساب کاربری شوید.
۳. از بخش «بیمه‌شدگان» وارد قسمت «حمایت‌های کوتاه‌مدت» شوید.
۴. گزینه «درخواست کمک‌هزینه ازدواج» را انتخاب کنید.
۵. اطلاعات خواسته‌شده، از جمله تاریخ ازدواج و کد ملی همسر، را وارد و درخواست را ثبت کنید.
پس از ثبت درخواست، اطلاعات بیمه‌ای و شرایط متقاضی بررسی می‌شود. بهتر است پیش از ثبت درخواست، سوابق بیمه و دستمزد خود را در سامانه بررسی کنید تا اگر سابقه‌ای ثبت نشده یا اشتباه است، برای اصلاح آن اقدام کنید.
در روش غیرحضوری، اطلاعات ازدواج و مشخصات همسر در سامانه ثبت می‌شود و معمولاً نیازی به مراجعه حضوری برای تحویل مدارک نیست. با این حال، بهتر است اطلاعات و مدارک زیر را در دسترس داشته باشید:
- اطلاعات شناسنامه‌ای و کد ملی خود؛
- کد ملی همسر؛
- تاریخ دقیق ثبت ازدواج؛
- اطلاعات عقدنامه رسمی.
اگر اطلاعات ثبت‌شده در سامانه با سوابق سازمان مطابقت نداشته باشد یا برای بررسی درخواست به مدرک بیشتری نیاز باشد، ممکن است سازمان از متقاضی بخواهد مدارک تکمیلی ارائه کند.
گذشت چند سال از تاریخ ازدواج به‌خودی‌خود به معنای از بین رفتن امکان دریافت کمک‌هزینه نیست. اگر بیمه‌شده در زمان ازدواج تمام شرایط قانونی را داشته، اما برای دریافت کمک‌هزینه اقدام نکرده یا مبلغی دریافت نکرده است، می‌تواند درخواست خود را از طریق سامانه خدمات غیرحضوری تأمین اجتماعی ثبت کند.
البته ملاک بررسی، شرایط بیمه‌شده در زمان وقوع ازدواج است؛ یعنی باید مشخص شود در تاریخ عقد، رابطه کاری او با کارفرما برقرار بوده و در پنج سال پیش از آن دست‌کم ۷۲۰ روز سابقه پرداخت حق بیمه داشته است.
اگر درخواست شما رد شد، ابتدا علت رد را از طریق سامانه یا شعبه تأمین اجتماعی پیگیری کنید. ممکن است مشکل به ناقص بودن اطلاعات ازدواج، ثبت نشدن بخشی از سوابق بیمه یا نداشتن یکی از شرایط قانونی مربوط باشد. اگر سابقه بیمه یا دستمزد شما ناقص ثبت شده است، ابتدا برای بررسی و اصلاح سوابق اقدام کنید. اگر معتقدید شرایط قانونی را داشته‌اید اما درخواست شما به‌درستی بررسی نشده است، می‌توانید از شعبه تأمین اجتماعی بخواهید علت رد درخواست را روشن کند و موضوع را دوباره بررسی کند.
کمک‌هزینه ازدواج تأمین اجتماعی به بیمه‌شدگان زن و مردی تعلق می‌گیرد که برای نخستین بار ازدواج می‌کنند، ازدواجشان دائم و ثبت‌شده است، هنگام عقد رابطه کاری با کارفرما دارند و در پنج سال پیش از ازدواج دست‌کم ۷۲۰ روز سابقه پرداخت حق بیمه داشته‌اند. مبلغ این کمک‌هزینه بر اساس متوسط دستمزد مشمول حق بیمه در دو سال پیش از ازدواج محاسبه می‌شود و از حداقل دستمزد سال وقوع عقد کمتر نخواهد بود. درخواست نیز از طریق سامانه خدمات غیرحضوری تأمین اجتماعی ثبت می‌شود.
