تهران سالهاست با کمبود فضاهای پناهگاهی روبهروست؛ موضوعی که از جنگ ۱۲ روزه به یکی از دغدغههای اصلی شهروندان تبدیل شد. اکنون رئیس سازمان پیشگیری و مدیریت بحران شهر تهران میگوید بررسیهای تازه نشان میدهد ۱۶۱ محله پایتخت هیچ پناهگاهی ندارند و از میان ۵۱۸ پناهگاه بهجامانده از دوران دفاع مقدس نیز تنها ۱۸۱ مورد پس از مرمت و تجهیز قابلیت استفاده خواهند داشت.
در همین حال او تأکید میکند که برخلاف تصور رایج خطوط فعلی مترو برای استفاده به عنوان پناهگاه طراحی نشدهاند و نباید به عنوان پناهگاه عمومی معرفی شوند.
علی نصیری رئیس سازمان پیشگیری و مدیریت بحران شهر تهران در حاشیه جلسه شورای شهر تهران با اشاره به تدوین برنامه ساماندهی فضاهای پناهگاهی گفت پس از ابلاغ «دستورالعمل شهید شاطری» از سوی سازمان پدافند غیرعامل کشور شناسایی ظرفیتهای پناهگاهی تهران آغاز شد. به گفته او این دستورالعمل که مرداد سال ۱۴۰۴ تصویب شده از معدود اسناد غیرمحرمانه سازمان پدافند غیرعامل است و وظایف دستگاههای مختلف را در این حوزه مشخص میکند.
نصیری با بیان اینکه همه پناهگاههای احداثشده در دوران دفاع مقدس در مدارس تهران شناسایی شدهاند گفت ۵۱۸ پناهگاه در سامانه GIS ثبت و به صورت میدانی بررسی شدند. نتیجه این بررسیها نشان میدهد تنها ۱۸۱ پناهگاه با انجام عملیات مقاومسازی مرمت و تجهیز دوباره قابل استفاده هستند و سایر پناهگاهها یا تخریب شدهاند یا تغییر کاربری دادهاند و امکان بهرهبرداری از آنها وجود ندارد.
او از شناسایی ظرفیتهای جدید نیز خبر داد و گفت ۲۵۳ فضای زیرسطحی شامل پارکینگهای طبقاتی مجتمعهای تجاری و اداری و دیگر فضاهای مشابه قابلیت تبدیل شدن به پناهگاه را دارند و در صورت تأمین الزامات لازم میتوان از آنها در شرایط اضطراری استفاده کرد.
رئیس سازمان پیشگیری و مدیریت بحران شهر تهران در تشریح وضعیت پناهگاههای پایتخت اعلام کرد اکنون ۱۶۱ محله تهران فاقد پناهگاه هستند. ۱۲۴ محله نیز با کمبود ظرفیت روبهرو هستند و تنها ۶۵ محله از وضعیت نسبتاً مناسب برخوردارند اما همچنان به توسعه ظرفیت نیاز دارند.
نصیری درباره استفاده از مترو به عنوان پناهگاه نیز گفت اگرچه در زمان جنگ ۱۲ روزه ایستگاههای مترو در صورت مراجعه مردم در اختیار شهروندان قرار گرفت اما این موضوع با معرفی رسمی مترو به عنوان پناهگاه تفاوت دارد. به گفته او خطوط هفتگانه فعلی مترو بر اساس استانداردهای امروز پدافند غیرعامل ساخته نشدهاند و تا زمانی که الزامات لازم از جمله مسیرهای خروج اضطراری و سایر استانداردهای ایمنی در آنها تکمیل نشود نباید به عنوان پناهگاه عمومی معرفی شوند.
او افزود مطالعات پدافندی در طراحی خطوط ۸ ۹ ۱۰ و ۱۱ مترو از ابتدا لحاظ شده است اما در کوتاهمدت تمرکز مدیریت شهری بر استفاده از ظرفیت پارکینگها مجتمعهای اداری و تجاری و دیگر فضاهای زیرسطحی خواهد بود.
رئیس سازمان پیشگیری و مدیریت بحران شهر تهران همچنین از تدوین شناسنامه فضاهای زیرسطحی شهر و تهیه سند راهبردی توسعه این فضاها خبر داد و گفت هدف ایجاد فضاهای چندمنظورهای است که در شرایط عادی کاربری خدماتی و تجاری داشته باشند اما در زمان بحران به پناهگاه تبدیل شوند.
او با اشاره به نحوه رفتار شهروندان هنگام حملات تأکید کرد افرادی که در خانه هستند نباید با شنیدن صدای انفجار یا پدافند از منزل خارج شوند بلکه باید به زیرزمین یا فضاهای داخلی بدون پنجره پناه ببرند. به گفته نصیری پناهگاههای شهری برای افرادی پیشبینی شده که هنگام وقوع حادثه در معابر شهری حضور دارند و خروج از خانه برای رسیدن به پناهگاه میتواند خطر بیشتری ایجاد کند.
