با وجود اضافه شدن بیش از یک میلیارد وسیله نقلیه به جادههای جهان، نرخ مرگومیر ناشی از تصادفات جادهای در فاصله سالهای ۲۰۱۱ تا ۲۰۲۵ میلادی ۲۱ درصد کاهش یافته است؛ دادههای جدید سازمان جهانی بهداشت (WHO) نشان میدهد.
در فاصله سالهای ۲۰۱۱ تا ۲۰۲۵ حملونقل جادهای در جهان تغییرات گستردهای را تجربه کرده است؛ از ظهور شیوههای جدید جابهجایی گرفته تا افزایش چشمگیر استفاده از موتورسیکلتها. با وجود این پیشرفتها، تصادفات جادهای همچنان در سال ۲۰۲۵ جان ۱.۱۶ میلیون نفر را گرفتهاند. آسیبهای ناشی از تصادفات جادهای همچنان اصلیترین عامل مرگ کودکان و جوانان ۵ تا ۲۹ ساله در جهان به شمار میرود.
دادههای جدید سازمان جهانی بهداشت همزمان با تصویب بیانیه پیشرفت جدید مجمع عمومی سازمان ملل متحد درباره ایمنی جادهای منتشر شده است. هدف این بیانیه، افزایش اقدامات جهانی برای دستیابی به هدف توسعه پایدار سازمان ملل است؛ هدفی که بر اساس آن باید شمار مرگها و آسیبهای شدید ناشی از تصادفات جادهای تا سال ۲۰۳۰، در مقایسه با سطح سال ۲۰۲۱، ۵۰ درصد کاهش یابد.
تدروس آدهانوم گبریبوس، مدیرکل سازمان جهانی بهداشت در این باره گفت: «این پیشرفت نشان میدهد تغییر زمانی امکانپذیر است که کشورها در ایجاد نظامهای حملونقل جادهای ایمن سرمایهگذاری میکنند. در ۱۵ سال گذشته، با وجود افزایش شدید تعداد خودروها و تغییرات اساسی در شیوه جابهجایی مردم، ما پیشرفت واقعی در کاهش مرگهای جادهای داشتهایم.»
او افزود: «قدردان کشورها به دلیل بیانیه سیاسی قدرتمند امروز هستم. هدف بیانیه تسریع اقدامات برای اطمینان از طراحی جادههایی است که ابتدا برای انسانها و نه وسایل نقلیه ساخته شوند، ایمنی باید اولویت باشد. همه مرگهای جادهای قابلپیشگیری هستند و هیچکدام قابلقبول نیستند.»
بیانیه جدید سازمان ملل مجموعهای جامع از تعهدات کشورهای عضو را برای اجرای راهبردهای ملی ایمنی جادهای شامل میشود؛ راهبردهایی که باید دارای اهداف مشخص، زمانبندی و بودجه مشخص باشند. این تعهدات شامل ایجاد نهادهای مسئول ایمنی جادهای، بهبود جمعآوری و تحلیل دادهها، تدوین و اجرای قوانین سختگیرانهتر و اطمینان از رعایت استانداردهای ایمنی در جادهها، زیرساختها و وسایل نقلیه است.
این بیانیه کشورها را به اجرای رویکرد «نظام ایمن» ملزم میکند؛ رویکردی که میپذیرد خطای انسانی در جادهها اجتنابناپذیر است. بنابراین، بر جادههای ایمنتر، زیرساختهای بهتر، خودروهای استاندارد، محدودیتهای سرعت و مقرراتی تاکید دارد که خطاهای رانندگی را پیشبینی کرده و شدت تصادفات را تا حدی کاهش دهند که امکان زندهماندن افراد وجود داشته باشد.
این بیانیه همچنین از دولتها میخواهد نقش رهبری خود را در این زمینه تقویت کرده و اقدامات بیشتری انجام دهند. همچنین از بخش خصوصی خواسته شده که ایمنی جادهای را در سراسر زنجیرههای تامین خود در اولویت قرار دهد. نقش جامعه مدنی، دانشگاهها، جوانان، سازمانهای خیریه و سازمان ملل متحد هم در پیشبرد این روند مورد تاکید قرار گرفته است.
اکنون نزدیک به ۶۰ درصد جمعیت جهان در مناطق شهری ساکن هستند. افزایش تقاضا برای جابهجایی در این شهرها، نظامهای حملونقل موجود را که عمدتاً بر خودروهای شخصی استوارند، با فشار فزایندهای روبهرو کرده است.
با گسترش خدمات درخواست خودرو و اپلیکیشنهای تحویل کالا، تعداد موتورسیکلتها در فاصله سالهای ۲۰۱۱ تا ۲۰۲۵ بیش از سه برابر شده است. اکنون مرگ موتورسواران نزدیک به یکسوم کل مرگهای جادهای جهان را تشکیل میدهد. استفاده از کلاه ایمنی استاندارد برای موتورسیکلت میتواند خطر مرگ در تصادف را بیش از شش برابر کاهش دهد.
شیوههای جدید حملونقل، از جمله اسکوترهای برقی، دوچرخههای برقی و خودروهای خودران، هم چالشها و هم فرصتهای تازهای برای برنامهریزان حملونقل و سیاستگذاران ایجاد کردهاند. سازمان جهانی بهداشت در حال تلاش برای کاهش شکافهای قانونی، ترویج استانداردهای هماهنگ ایمنی و همکاری با متخصصان برجسته برای یافتن راههایی است که اطمینان حاصل شود همه وسایل نقلیه و فناوریهای جدید از ایمنی کافی برخوردارند.
«اتیین کروگ»، مدیر بخش عوامل تعیینکننده سلامت، ارتقا و پیشگیری در سازمان جهانی بهداشت، در اینباره گفت: «بیش از نیمی از مرگهای جادهای مربوط به افرادی است که حتی داخل خودرو نیستند؛ آنها عابر پیاده، دوچرخهسوار یا موتورسوار هستند. وقتی جادهها طوری طراحی میشوند که گویی فقط رانندگان خودرو اهمیت دارند، این افراد به شکلی خطرناک در معرض آسیب قرار میگیرند.»
او افزود: «ما میدانیم چه اقداماتی موثر است؛ قوانین قوی و اجرای آنها، زیرساختهای ایمن و وسایل نقلیهای که با تمرکز ویژه بر کاهش سرعت و مقابله با رانندگی در شرایط نامناسب طراحی شدهاند. این بیانیه به این معناست که همه ما باید اقدامات بیشتری انجام دهیم و سرعت عمل خود را افزایش دهیم.»
در سراسر جهان، ۱۰ کشور در دهه منتهی به سال ۲۰۲۱ موفق شدند مرگهای جادهای را ۵۰ درصد کاهش دهند و بیش از نیمی از کشورهای جهان در همان دوره کاهش شمار قربانیان را گزارش کردند. با این حال، روند پیشرفت در مناطق مختلف جهان یکسان نبوده است.
منطقه اروپایی سازمان جهانی بهداشت شاهد کاهش ۳۶ درصدی مرگهای جادهای بوده است. این رقم در منطقه غرب اقیانوس آرام ۱۵ درصد و در منطقه جنوب شرق آسیا ۲ درصد بوده، در حالی که در قاره آمریکا تغییری در نرخ مرگومیر ثبت نشده است. در منطقه آفریقایی سازمان جهانی بهداشت، برخلاف دیگر مناطق، مرگهای جادهای ۱۷ درصد افزایش یافته است.
بیانیه جدید سازمان ملل تاکید میکند تقویت ایمنی جادهای نقشی کلیدی در بهبود سلامت عمومی و توسعه پایدار دارد. افزایش استفاده مردم از پیادهروی، دوچرخهسواری و حملونقل عمومی میتواند به کاهش ترافیک، بهبود کیفیت هوا، ایجاد شهرهای زندگیپذیر و حمایت از زندگی سالمتر و طولانیتر کمک کند.
منبع: WHO
