اختلافات مزدی که معمولا بر سر کاهش دستمزدها، سهمیههای بازنشستگی، پاداشهای معوقه یا عدم پرداخت این موارد صورت میگیرد، در سالهای اخیر بعضی از بزرگترین اعتراضات کارگری چین را موجب شده است. با این همه زمانی که این کارگران دستمزد بیشتری به دست میآورند، به احتمال زیاد حفاظتهای ایمنی و بهداشتی خود را از دست میدهند.
بر اساس تحلیل مایکل دبلیو. تافل استاد دانشکده کسبوکار هاروارد از بازرسی کیفیت محیطکار، کارخانههای درگیر با کنشگری کارگری مرتبط با دستمزد، در عینحال که انطباق با مقررات دستمزد را بهبود بخشیدند، پیشرفت آنها در رعایت استانداردهای ایمنی و بهداشت حرفهای کندتر بود. یافتهها حاکی از آن است که کارخانهها در واکنش به اعتراضات کارگری، منابع خود را بازتخصیص دادهاند؛ بهگونهای که هزینههای مربوط به رعایت استانداردهای ایمنی و بهداشت (که از سوی مشتریان و نهادهای صنفی تعیین میشوند) کاهش یافته و به جای آن، بر بهبود انطباق با مقررات دستمزد متمرکز شدهاند.
کارگران چینی در سالهای اخیر بیش از پیش علیه کارخانههایی که قوانین پرداخت را نقض میکنند، به اعتراض برخاستهاند؛ این موضوع به رایجترین عامل ناآرامیهای کارگری در این کشور تبدیل شده است. کارفرمایان اغلب برای جلوگیری از توقف پرهزینه تولید یا دخالت دولت، ناچار به اصلاح رویه و تبعیت از قوانین میشوند.
با این حال، تافل و همکارانش میگویند که پیشرفت در زمینه دستمزد با بدهبستانهای پنهانی همراه است. تافل، استاد کرسی جان هاینز در مدیریت محیطزیست، میگوید: «ما دریافتهایم که این بهبود در رعایت مقررات دستمزد، به بهای کندی پیشرفت در ایمنی و بهداشت حرفهای تمام میشود.»
بسیاری از شرکتهای چندملیتی، تحت فشار برای تضمین شرایط کاری منصفانه و انسانی، برای تامینکنندگان خود ضوابط رفتاری تعیین میکنند و ناظران خارجی را برای نظارت بر رعایت آنها استخدام میکنند. این استانداردها نه تنها در مورد پرداخت، بلکه در زمینههایی مانند ایمنی، تبعیض و کار کودکان هم اعمال میشود.
صاحبان کارخانهها که باید هزینههای انطباق استانداردهای تعیین شده را با سایر الزامات عملیاتی متعادل کنند، اغلب مسائلی مانند رعایت الزامات حداقل دستمزد و اضافهکار را در اولویت قرار میدهند که برای کارگران و ناظران برجستهتر است. نویسندگان مینویسند، در حالی که برندها برای رعایت مقررات تلاش میکنند، در عین حال تلاش میکنند هزینهها را پایین نگه دارند و زمان تحویل را کاهش دهند، بنابراین به ندرت در پاسخ به تخلفات بهداشتی و ایمنی، سفارشها را کاهش میدهند.
محققان با استفاده از نزدیک به ۶۰۰۰ استاندارد ایمنی در بیش از ۲۳۰۰ کارخانه چینی، ارزیابی کردند که آیا نمرات در مقیاس صفر تا صد افزایش یافته است. این تیم دادههای نزدیک به ۱۹۰۰ اعتراض را در ۱۱۴ شهر بین سالهای ۲۰۱۲ تا ۲۰۱۵ از «بولتن کار چین» استخراج و بررسی کردند که تامینکنندگان چگونه به این ناآرامیها در شهر خود پاسخ دادهاند. آنها همچنین در نظر گرفتند که آیا کارخانهها دستمزد را به خروجی تولید گره زدهاند و چگونه اتحادیههای کارگری تحت کنترل دولت بر پیشرفت تاثیر گذاشتهاند.
یافتههای پژوهش نشان میدهد که افزایش کنشگری کارگران، اگرچه به بهبود قابلتوجه رعایت مقررات دستمزد منجر میشود، اما این بهبود همواره با ارتقای همزمان استانداردهای ایمنی و بهداشت حرفهای همراه نیست. در شهرهایی که اعتراضات کارگری بیشتری با محوریت دستمزد رخ داده است، میزان انطباق با مقررات دستمزد بهطور محسوسی افزایش یافته، در حالی که پیشرفت در رعایت الزامات ایمنی و بهداشت با سرعت کمتری صورت گرفته و شکاف میان این دو حوزه بیشتر شده است.
این بدهبستان میان رعایت مقررات دستمزد و ایمنی در کارخانههای دارای اتحادیه کارگری حتی پررنگتر است. برخلاف انتظار پژوهشگران که تصور میکردند حضور اتحادیهها مانع قربانی شدن استانداردهای ایمنی به نفع مطالبات مزدی خواهد شد، نتایج نشان داد که این کارخانهها در پاسخ به فشارهای کارگری، منابع و توجه خود را بیشتر بر بهبود رعایت مقررات دستمزد متمرکز کرده و ارتقای ایمنی و بهداشت را در اولویت پایینتری قرار دادهاند.
این الگو در کارخانههایی که نظام دستمزد مبتنی حقالعملکاری (pay-by-piece) دارند، شدت بیشتری دارد. در این کارخانهها، وابستگی دستمزد به میزان تولید، انگیزه کارگران برای توقف یا کاهش سرعت کار بهمنظور رعایت الزامات ایمنی را کاهش میدهد. ازاینرو، بهبود انطباق با مقررات دستمزد بیش از آنکه با ارتقای همزمان ایمنی همراه باشد، به بهای کاهش توجه به استانداردهای ایمنی و بهداشت حرفهای تحقق مییابد. به بیان دیگر، نظام پرداخت مبتنی بر حقالعملکاری بدهبستان میان اهداف مزدی و الزامات ایمنی را تشدید میکند.
در نگاه نخست به نظر میرسد که کنشگری کارگری منجر به بهبود دستمزدها، یک موفقیت آشکار برای کارگران است، اما این دستاورد بدون هزینه نیست. یافتههای پژوهش نشان میدهد که تامینکنندگان برای پاسخ به مطالبات مزدی و کاهش فشار ناشی از اعتراضات کارگری، منابع و توجه خود را به سمت بهبود انطباق با مقررات دستمزد سوق میدهند؛ در نتیجه، روند بهبود رعایت استانداردهای ایمنی و بهداشت حرفهای بهطور محسوسی کند میشود.
به بیان دیگر، نوعی جابهجایی توجه و حتی منابع از حوزه ایمنی و بهداشت حرفهای به سمت مسائل مزدی رخ میدهد؛ پدیدهای که در کارخانههای دارای اتحادیههای کارگری نمود بیشتری دارد.
بر اساس نتایج این پژوهش، شرکتهای چندملیتی که کالاهای خود را از کارخانههای زنجیره تامین جهانی فراهم میکنند، باید رویکردی جامعتر در پیش بگیرند و اقدامات زیر را مدنظر قرار دهند:
کنشگری کارگری را بهعنوان محرکی برای بهبود دستمزدها بپذیرند
هرچند اعتراضات و ناآرامیهای کارگری در محل فعالیت تامینکنندگان ممکن است ریسکهایی برای کسبوکار ایجاد کند، اما میتواند آنها را به تحقق اهداف مربوط به رعایت استانداردهای دستمزد نزدیکتر سازد. با این حال، ارزیابی عملکرد تامینکنندگان نباید تنها به بهبود شاخصهای مزدی محدود شود؛ زیرا تمرکز بیش از حد بر این حوزه ممکن است باعث غفلت از سایر جنبههای مهم، بهویژه ایمنی و بهداشت حرفهای شود.
نتایج بازرسی کیفیت محیطکار را با دقت بیشتری بررسی کنند
مدیران باید علاوه بر نحوه پرداخت دستمزد، عملکرد تامینکنندگان را در حفاظت از کارکنان هم ارزیابی کنند؛ برای مثال، میزان رعایت الزامات ایمنی هنگام کار با مواد خورنده یا ماشینآلات خطرناک. ممکن است امتیاز کلی بازرسی کیفیت محیطکار بهبود یافته باشد، اما بررسی جزئیات نشان دهد که برخی حوزهها پیشرفت اندکی داشته یا حتی با پسرفت مواجه شدهاند. بنابراین، اتکا به امتیازهای کلی کافی نیست و تحلیل دقیق گزارشهای بازرسی ضروری است.
به محدودیت اثربخشی آییننامههای رفتاری توجه داشته باشند
بسیاری از شرکتهای چندملیتی تصور میکنند تدوین اصول و آییننامههای رفتاری و نظارت بر اجرای آنها از طریق بازرسی کیفیت محیطکار، برای تضمین شرایط کاری منصفانه و ایمن کافی است. اما نتایج این پژوهش نشان میدهد که تامینکنندگان در واکنش به فشارهای محلی و محدودیتهای داخلی، رعایت الزامات حوزههای مختلف کار را بهصورت انتخابی مدیریت میکنند. ازاینرو، شرکتهای چندملیتی نمیتوانند صرفا از طریق آییننامههای رفتاری و بازرسیها، رفتار تامینکنندگان را بهطور کامل هدایت یا کنترل کنند و لازم است از سازوکارهای مکمل برای پایش و بهبود عملکرد آنان بهره گیرند.
منبع: www.library.hbs.edu
