در ادامه بحثهای مرتبط با ناترازی سوخت، آلودگی هوا و نقش مدیریت شهری در کنترل مصرف انرژی، موضوع توسعه مشوقهای حملونقل عمومی دوباره به صحن شورای شهر تهران بازگشت؛ اینبار در قالب طرحی با محوریت رایگانسازی یا ارائه تخفیف ۱۰۰ درصدی برای برخی گروههای هدف، که به پیشنهاد نایبرئیس شورا و با امضای جمعی از اعضا ارائه شده بود.
بر اساس این طرح، قرار بود گروههایی از شهروندان تهرانی بهویژه دهکهای پایین درآمدی و برخی گروههای دارای شرایط خاص بتوانند از مترو و اتوبوس بهصورت رایگان یا با تخفیف کامل استفاده کنند. همچنین در بخشی از پیشنهاد، «خوشحسابی در پرداخت عوارض شهری» نیز بهعنوان یکی از معیارهای بهرهمندی از این امتیاز مطرح شده بود.
موافقان طرح تأکید داشتند که این سیاست میتواند همزمان چند هدف را دنبال کند: کاهش مصرف سوخت، کاهش آلودگی هوا، کاهش ترافیک و تقویت عدالت اجتماعی در دسترسی به خدمات شهری. در همین چارچوب، به جلسات مشترک با دولت و وزارت نفت نیز اشاره شد؛ جلساتی که در آن موضوع ناترازی سوخت و ضرورت مشارکت مدیریت شهری در اصلاح الگوی مصرف انرژی مطرح شده بود و حتی ایدههایی درباره جبران هزینههای حملونقل رایگان از سوی دولت نیز مورد بحث قرار گرفته است.
در بخش اقتصادی طرح، طراحان استدلال میکردند که این سیاست میتواند به شکل غیرمستقیم به افزایش درآمدهای شهرداری نیز منجر شود. بر اساس دادههای ارائهشده، حدود ۸ هزار میلیارد تومان از مطالبات عوارض سال جاری و حدود ۱۷ هزار میلیارد تومان از سالهای گذشته همچنان معوق مانده است؛ رقمی در مجموع نزدیک به ۲۵ هزار میلیارد تومان.
برآورد موافقان این بود که حتی اگر تنها ۲۰ درصد از این بدهیها با ایجاد مشوقهایی مانند حملونقل رایگان وصول شود، حدود ۵ هزار میلیارد تومان منابع جدید برای شهرداری ایجاد خواهد شد؛ رقمی که از کل هزینه سالانه بلیت مترو نیز بیشتر ارزیابی شده است.
در بخش دیگری از طرح، تمرکز اصلی بر دهکهای درآمدی پایین، بهویژه دهکهای یک تا پنج بود. استدلال طراحان این بود که در شرایط فعلی اقتصادی، هزینه حملونقل میتواند برای خانوارهایی با درآمد ماهانه حدود ۲۰ تا ۲۵ میلیون تومان، تا ۲۰ درصد درآمد را به خود اختصاص دهد؛ در نتیجه کاهش یا حذف این هزینه، اثر مستقیم بر معیشت خانوار خواهد داشت.
با این حال، این بخش از طرح نیز با مخالفت جدی بخشی از اعضای شورا روبهرو شد. منتقدان، هم در ابعاد مالی و هم در امکان اجرای دقیق این سیاست تردیدهایی مطرح کردند و آن را نیازمند بررسیهای کارشناسی گستردهتر دانستند.
در همین زمینه، محمد آخوندی رئیس کمیسیون برنامه و بودجه شورای شهر، با انتقاد از روند بررسی و مخالفت ۱۰ عضو شورا با طرح، برخی پیشنهادات درباره طرح رایگانسازی را غیرکارشناسی توصیف کرد و گفت برخی تصمیمگیریها درباره این موضوع با تأخیر و در جلسات طولانی کمیسیون همراه بوده است. او همچنین تأکید کرد که بخشی از پیشنهادها میتوانست همزمان هم به نفع شهروندان و هم به تقویت وصول مطالبات شهرداری منجر شود.
در سوی دیگر، بخش دیگری از بحثها به ساختار کلی هزینههای حملونقل عمومی و اولویتبندی منابع مالی شهرداری بازمیگشت؛ جایی که برخی اعضا معتقد بودند به جای رایگانسازی گسترده، باید منابع محدود شهری صرف توسعه ناوگان و افزایش ظرفیت خدمات شود.
در ادامه این اختلافنظرها، موضوع به صحن شورا رسید اما به اجماع نرسید و پیشنهاددهندگان طرح رایگانسازی طرح خود را پس گرفتند.
