نزدیک به ۵۰۰۰ نفر در سال ۲۰۲۴ از تابعیت آمریکایی خود صرفنظر کردند. مالیاتگیری آمریکا از شهروندان مقیم خارج، قانون FATCA، مشکلات ارث و نارضایتی از سیاستهای ترامپ، مهمترین دلایل این افزایش هستند.
بر اساس گزارش نیوزویک، شمار آمریکاییهایی که تابعیت خود را رها میکنند به طور چشمگیری افزایش یافته است. دادههای شرکت «باندلس» نشان میدهد که در سال ۲۰۲۴ نزدیک به پنج هزار نفر از تابعیت آمریکایی خود صرفنظرکردهاند. این رقم در سال ۲۰۲۱ حدود دوهزار و 426 نفر بود و پیش از ۲۰۰۹ سالانه بین ۲۰۰ تا ۴۰۰ نفر گزارش میشد.
«الکساندر مارینو»، وکیلی که ریاست بزرگترین موسسه حقوقی جهان در زمینه سلب تابعیت (Moody’s) را بر عهده دارد، به نیوزویک گفت: «صفهای انتظار در سفارتخانهها و کنسولگریهای آمریکا در سراسر جهان طولانی شده است.» به گفته او، کانادا، لندن، ادینبورگ، سیدنی و سنگاپور از جمله مکانهایی هستند که زمان انتظار در آنها بسیار طولانی است.
نیوزویک با سه آمریکایی سابق که تابعیت خود را رها کردهاند گفتوگو کرده تا دلایل این افزایش را درک کند.
«اسکات» (نام مستعار)، ۶۲ ساله، متولد مونتانا، اکنون در کانادا زندگی میکند. او ۱۲ سال و نیم در ارتش آمریکا خدمت کرده، اما در ماه مارس تابعیت خود را رها کرد. دلیل اصلی او مالیات است. آمریکا یکی از دو کشور جهان (به همراه اریتره) است که مالیات بر اساس شهروندی دریافت میکند؛ یعنی شهروندان بدون توجه به محل زندگی خود باید هر سال اظهارنامه مالیاتی بدهند. اسکات میگوید این کار سالانه ۳ تا ۵ هزار دلار هزینه دارد. اما مسئله مهمتر، ارث است. همسر اسکات در کانادا ملکی دارد. اگر همسرش زودتر از خودش بمیرد، مالیات سنگین ارث روی آن ملک به اسکات تحمیل میشود. همچنین، دو پسرش نیز به دلیل تابعیت آمریکا برای دریافت ارث با مشکل مواجه خواهند شد و باید تابعیت خود را رها کنند.»
«آلیس» (نام مستعار)، ۳۰ ساله، متولد آمریکا است، اما بیشتر عمرش را در اروپا گذرانده است. او امسال تابعیت خود را رها کرد. دلیل اصلی او محدودیتهای بانکی به دلیل قانون «حسابرسی حسابهای خارجی» (FATCA) است. این قانون که در سال ۲۰۱۰ تصویب شد، مؤسسات مالی خارجی را موظف میکند داراییهای شهروندان آمریکایی را گزارش دهند. آلیس میگوید تنها چند بانک در کشورش مشتریان آمریکایی میپذیرند که قدرت خرید او را محدود میکند. او همچنین از الزام به گزارش دادن هرگونه فعالیت مالی خسته شده بود که به کشوری ارائه میدهد که هیچ ارتباطی با آن ندارد. یک هفته پس از پرداخت ۲۳۵۰ دلار هزینه صرفنظر از تابعیت توسط آلیس، این هزینه به ۴۵۰ دلار کاهش یافت. با این حال، خوشحال است که از شر تابعیت خلاص شده است.
«جان» (نام مستعار)، متولد آمریکا از والدین کانادایی، سه سال پیش تابعیتش را رها کرد. او میگوید افزایش موارد رها کردن تابعیت عمدتا به دلیل صانون «حسابرسی حسابهای خارجی»، مشکلات بانکی و سرمایهگذاری است. او هرگز برنامه بازگشت به آمریکا را نداشت و پس از بازگشت ترامپ، مانند بسیاری از کاناداییها از سفر به آمریکا خودداری میکند.
«مارینو» میگوید بین ۹۸ تا ۹۹ درصد افراد به دلایل مالی تابعیت را رها میکنند، اما مسائل ژئوپلیتیکی هم موثر است. به گفته او، صرف نظر از دوست داشتن یا نداشتن ترامپ، او افراد بیشتری را در جناح چپ وادار به رها کردن تابعیت میکند. هر چند این دلیل اصلی نیست، اما در بسیاری موارد آخرین فشار بوده است.
آلیس نیز میگوید سالها به این فکر میکرد، اما «با توجه به وضعیت فعلی کشور و تحولات سیاسی و بیزاری عمیقم از ترامپ و سیاستهایش و مسیری که کشور در پیش گرفته، تصمیم به انجام این کار گرفتم.»
مارینو میگوید هر سال روند صرفنظر از تابعیت سختتر و پیچیدهتر میشود. قوانین به گونهای طراحی شدهاند که هرچه فرد بیشتر منتظر بماند، شرایط دشوارتر میشود. به گفته او، بسیاری از آمریکاییهای مقیم خارج احساس میکنند در دام افتادهاند. مارینو توضیح میدهد که برای صرفنظر صحیح از تابعیت باید نکات مالیاتی متعدد، قوانین سازمان امور مالیاتی (IRS)، تامین اجتماعی، خدمات شهروندی و مهاجرت، وزارت امور خارجه و امور خارجی را رعایت کرد. در غیر این صورت، ممکن است فرد مشمول «مالیات خروج» سنگینی شود.
زمان انتظار برای گرفتن نوبت در سفارتخانهها و کنسولگریهای آمریکا بسیار طولانی است. مارینو میگوید: «در لندن، برای امتیاز صرفنظر از تابعیت، ۱۴ ماه باید منتظر بمانید و علاوه بر هزینه دولتی، هزینههای حقوقی را هم بپردازید تا یکی از ارزشمندترین شهروندیهای جهان را تحویل دهید.» در تورنتو، زمان انتظار بین ۱۴ تا ۱۶ ماه است. کوتاهترین زمان انتظار در شش مرکز موجود در کانادا، حدود ۱۰ تا ۱۲ ماه برآورد میشود.
با این حال، مارینو تاکید میکند که کاهش هزینه از ۲۳۵۰ دلار به ۴۵۰ دلار، برخلاف تصور، روند را آسانتر نکرده است. او میگوید: «سال به سال، نه تنها قوانین مالیات دوگانه سختتر میشود، بلکه خودِ فرآیند صرفنظر کردن هم دشوارتر میگردد.»
با وجود همه این موانع، شمار فزاینده آمریکاییهایی که تابعیت خود را رها میکنند نشان میدهد که عزم آنها جدی است. هر چقدر هم این فرآیند طول بکشد یا هزینه بر باشد، آمار رو به رشد ثابت میکند کسانی که میخواهند بروند، راهی برای رفتن پیدا میکنند.
