در روزهایی که جنگ و ناامنی، سفرهای نوروزی را متوقف و بسیاری از خانوادهها را ناچار به ترک شهرها کرد، اقامتگاههای بومگردی در روستاها و مناطق دورافتاده به پناهگاهی برای مردم تبدیل شدند.
به گزارش آتیهآنلاین، حالا اما همان مراکزی که در شرایط بحرانی نقش اسکان اضطراری و «پدافند غیرعامل» را ایفا کردند، خود در آستانه تعطیلی و ورشکستگی قرار گرفتهاند؛ بحرانی که فعالان گردشگری، قطع اینترنت، کاهش سفر و نبود حمایت دولتی را از مهمترین دلایل آن میدانند.
یاور عبیری، رئیس انجمن بومگردی ایران، میگوید اقامتگاههای بومگردی در ایام جنگ برخلاف تصور رایج نهتنها تعطیل نشدند، بلکه به مأمنی برای مردم تبدیل شدند. به گفته او، حدود ۶۰ درصد ظرفیت این اقامتگاهها در آن روزها تکمیل شد و نزدیک به ۴۰ درصد اسکانها بهصورت رایگان انجام گرفت.
عبیری معتقد است بومگردیها در آن مقطع نقشی فراتر از یک مرکز اقامتی داشتند و عملاً بخشی از شبکه پشتیبانی اجتماعی کشور شدند. بسیاری از مردمی که از شهرهای بزرگ خارج شدند، به روستاها و مناطق کمتنشتر رفتند و این اقامتگاهها بدون چشمداشت مالی درهای خود را به روی آنها باز کردند. او این رفتار را «جلوهای از مهماننوازی ایرانی» توصیف میکند؛ رفتاری که به گفته فعالان این حوزه، هزینه سنگینی برای صاحبان بومگردیها به همراه داشته است.
در حالی که صنعت گردشگری ایران هنوز از رکود سالهای اخیر فاصله نگرفته، محدودیتهای اینترنت و اختلال در شبکههای اجتماعی ضربه تازهای به کسبوکارهای گردشگری وارد کرده است؛ بهویژه بومگردیهایی که عمده فعالیت تبلیغاتی و جذب مشتری خود را از طریق اینستاگرام انجام میدادند.
بخش قابل توجهی از اقامتگاههای بومگردی در مناطق روستایی و دورافتاده قرار دارند؛ مناطقی که دسترسی آنها به بازار گردشگری سنتی محدود است و شبکههای اجتماعی عملاً مهمترین ابزار معرفی خدمات، فرهنگ محلی و جاذبههای منطقه به شمار میرود. عبیری میگوید بسیاری از این اقامتگاهها اکنون ابزار اصلی ارتباط با مخاطبان خود را از دست دادهاند و نمیدانند چگونه باید گردشگر جذب کنند.
فعالان گردشگری معتقدند تأثیر محدودیت اینترنت بر بومگردیها تنها به کاهش تبلیغات ختم نمیشود، بلکه زنجیره رزرو آنلاین، ارتباط با گردشگران خارجی و حتی فروش صنایعدستی محلی را نیز مختل کرده است. در سالهای گذشته، بخش مهمی از رونق بومگردیها به واسطه حضور در فضای مجازی و معرفی سبک زندگی بومی شکل گرفته بود؛ موضوعی که اکنون بهشدت آسیب دیده است.
همزمان با مشکلات اینترنت، کاهش توان اقتصادی خانوارها نیز سفر را به کالایی غیرضروری تبدیل کرده است. به گفته رئیس انجمن بومگردی ایران، در شرایط فعلی مردم بیش از هر چیز درگیر تأمین نیازهای اولیه زندگی هستند و طبیعی است که سفر از اولویت آنها خارج شود.
این وضعیت برای بومگردیها که عمدتاً کسبوکارهایی کوچک و خانوادگیاند، تبعات سنگینی به همراه دارد. بسیاری از صاحبان این اقامتگاهها با وجود کاهش شدید درآمد، همچنان با هزینههایی مانند اقساط وام، نگهداری مجموعه و هزینههای جاری روبهرو هستند. عبیری هشدار میدهد اگر روند فعلی ادامه پیدا کند، تعطیلی گسترده بومگردیها دور از انتظار نخواهد بود.
کارشناسان گردشگری تأکید میکنند تعطیلی بومگردیها فقط به معنای حذف چند اقامتگاه نیست، بلکه بخشی از اقتصاد و فرهنگ محلی را نیز از بین میبرد. طی سالهای گذشته، توسعه بومگردی در برخی مناطق باعث مهاجرت معکوس، رونق صنایعدستی، فروش محصولات کشاورزی و ایجاد اشتغال در روستاها شده بود. بسیاری از جوانان تحصیلکرده نیز با امید به توسعه پایدار به زادگاه خود بازگشتند و در حوزه گردشگری سرمایهگذاری کردند.
اکنون اما فعالان این حوزه میگویند بدون حمایت فوری دولت، تسهیلات مالی و بازگشت دسترسی پایدار به اینترنت، بخش مهمی از این ظرفیت در معرض نابودی قرار دارد؛ ظرفیتی که تنها یک کسبوکار نیست، بلکه بخشی از حافظه فرهنگی و اجتماعی روستاهای ایران محسوب میشود.
