کنترل فشار خون در شرایط بحران

در شرایط بحرانی، افزایش استرس و تغییر در سبک زندگی می‌تواند تعادل فشار خون را در افراد مبتلا به پرفشاری خون بر هم بزند و خطر بروز عوارض قلبی و عروقی را افزایش دهد. متخصصان سلامت معتقدند رعایت برخی توصیه‌های ساده اما مهم در چنین شرایطی می‌تواند به بیماران کمک کند تا فشار خون خود را بهتر کنترل کرده و از بروز مشکلات جدی پیشگیری کنند.

آرمین عطار، متخصص قلب و عروق و عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی شیراز با اشاره به عوامل مؤثر در افزایش فشار خون در شرایط بحران گفت: استرس، کم‌آبی بدن و تغییر در الگوی تغذیه از مهم‌ترین عواملی هستند که می‌توانند موجب افزایش فشار خون شوند. او تأکید کرد که بیماران مبتلا به فشار خون بالا باید مصرف داروهای خود را به‌طور منظم ادامه دهند و از قطع خودسرانه دارو بدون مشورت با پزشک خودداری کنند.

او توصیه کرد بیماران همواره داروهای مصرفی خود را برای دست‌کم دو هفته همراه داشته باشند و نام دارو، دوز و زمان مصرف آن را نیز یادداشت کرده و در دسترس قرار دهند تا در صورت بروز شرایط خاص بتوانند برنامه درمانی خود را بدون اختلال ادامه دهند.
این متخصص قلب و عروق با اشاره به نقش استرس در افزایش فشار خون گفت: دنبال کردن مداوم اخبار منفی در شرایط بحرانی می‌تواند اضطراب و فشار روانی را افزایش دهد. به همین دلیل بهتر است میزان پیگیری اخبار محدود شود و افراد با انجام فعالیت‌های آرام‌بخش مانند حرکات کششی، پیاده‌روی کوتاه یا تمرین‌های تنفسی به کاهش استرس کمک کنند. او توضیح داد که تنفس عمیق شامل دم چهار ثانیه‌ای، نگه داشتن نفس برای چهار ثانیه و بازدم شش ثانیه‌ای می‌تواند در کاهش تنش و آرام‌سازی بدن مؤثر باشد.
عطار همچنین به اهمیت تغذیه مناسب در این شرایط اشاره کرد و گفت: در زمان بحران ممکن است مصرف غذاهای کنسروی افزایش یابد، در حالی که این نوع غذاها به دلیل نمک بالا می‌توانند باعث افزایش فشار خون شوند. بنابراین بهتر است مصرف آن‌ها محدود شود و در مقابل استفاده از سبزیجات، حبوبات و نوشیدن آب کافی در برنامه غذایی قرار گیرد. به گفته او، مصرف مواد غذایی حاوی پتاسیم مانند گوجه‌فرنگی و موز نیز می‌تواند در کنترل فشار خون نقش مؤثری داشته باشد.
او در ادامه به تأثیر مصرف کافئین و کم‌آبی بدن اشاره کرد و افزود: محدود کردن مصرف قهوه، چای و سایر منابع کافئین و همچنین نوشیدن آب کافی از توصیه‌های مهم برای بیماران مبتلا به پرفشاری خون است، زیرا کم‌آبی و استرس می‌تواند تعادل فشار خون را مختل کند. همچنین داشتن خواب کافی در شبانه‌روز از دیگر عوامل مهم در کنترل فشار خون به شمار می‌رود و توصیه می‌شود افراد حدود ۶ تا ۷ ساعت در شبانه‌روز خواب داشته باشند.
این عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی شیراز همچنین بر اهمیت پایش منظم فشار خون تأکید کرد و گفت: بهتر است بیماران در منزل دستگاه دیجیتال اندازه‌گیری فشار خون داشته باشند و فشار خون خود را به‌طور مرتب کنترل کنند. او توضیح داد که فشار خون بالا معمولاً به فشاری گفته می‌شود که از محدوده ۱۳۰ روی ۸۰ بیشتر باشد و در چنین شرایطی استراحت در محیط آرام، نوشیدن آب کافی و پرهیز از مصرف کافئین، سیگار، قلیان و نوشابه‌های انرژی‌زا می‌تواند به کنترل فشار خون کمک کند.
عطار در ادامه درباره مصرف داروی کاپتوپریل در منزل توضیح داد و گفت: استفاده از این دارو در خانه تنها در صورتی توصیه می‌شود که فرد سابقه پرفشاری خون داشته باشد، این دارو پیش از این برای او تجویز شده باشد و فشار خون به‌طور واضح افزایش یافته باشد. به گفته او، در چنین شرایطی و در صورت نبود علائم خطر، می‌توان از این دارو استفاده کرد و فشار خون را پس از ۲۰ تا ۳۰ دقیقه دوباره اندازه‌گیری کرد.
او تأکید کرد در صورت بروز علائم هشداردهنده مانند درد قفسه سینه، تنگی نفس، ضعف یا بی‌حسی در یک سمت بدن، اختلال در تکلم، سردرد بسیار شدید یا کاهش سطح هوشیاری، بیمار نباید به مصرف خودسرانه دارو در منزل اکتفا کند و لازم است فوراً به نزدیک‌ترین مرکز درمانی مراجعه کند. همچنین اگر فشار خون به محدوده بسیار بالا مانند حدود ۱۸۰ روی ۱۲۰ یا بیشتر برسد، حتی در صورت نداشتن علائم نیز بهتر است فرد توسط پزشک ارزیابی شود.
او در پایان یادآور شد که مصرف کاپتوپریل در دوران بارداری، در افراد دارای حساسیت به داروهای گروه مهارکننده ACE، در بیماران مبتلا به نارسایی شدید کلیه یا افزایش شدید پتاسیم و نیز در شرایط کم‌آبی شدید بدن مانند استفراغ یا اسهال شدید توصیه نمی‌شود. به گفته این متخصص، در صورت مصرف این دارو در منزل نیز بهتر است حداکثر تا دو نوبت زیر زبانی استفاده شود و اگر فشار خون کنترل نشد، بیمار برای بررسی و درمان بیشتر به مرکز درمانی مراجعه کند.