روز پانزدهم جنگ در تهران؛ ۱۷۷ مأموریت آواربرداری، هشدار درباره هوا، میراث و سلامت روان

شب گذشته برای تهران، شب آرامی نبود. در بخش‌های غربی، شرقی و مرکزی شهر، صدای انفجارهای متعدد شنیده شد؛ صداهایی که دوباره شهر را در حالت انتظار و اضطراب نگه داشت. اما صبح، تهران برخلاف شب، بدون انفجار شروع شد. در همان زمان، خبرها از تبریز و خارک حکایت دیگری داشت و از ادامه انفجارها و بمباران در آن مناطق می‌گفت.

در تهران، روز پانزدهم بیشتر به جمع‌وجور کردن آثار همین شب‌ها گذشت. سازمان مدیریت پسماند شهرداری تهران اعلام کرد از نهم تا بیستم اسفند، در ۱۷۷ مأموریت، در مجموع ۶۱۷ دستگاه ماشین‌آلات تخصصی برای پشتیبانی از مناطق مختلف شهر به کار گرفته شده‌اند. محسن قضاتلو، مدیرعامل این سازمان گفت به طور میانگین روزانه حدود ۵۰ دستگاه ماشین‌آلات در مناطق آسیب‌دیده مشغول آواربرداری و پشتیبانی بوده‌اند.

به گفته او، این ناوگان شامل لودر، بیل مکانیکی، بابکت، تانکر آب، جرثقیل، بالابر و دیگر ماشین‌آلات سنگین است. همچنین روزانه ۱۰۰ نفر نیروی انسانی در بخش‌های هماهنگی، نظارت، پشتیبانی، تعمیرات و نگهداری درگیر این مأموریت‌ها هستند. قضاتلو گفته تیم‌های عملیاتی حداکثر در ۳۰ دقیقه پس از اعلام نیاز در محل حادثه حاضر می‌شوند.

او توضیح داده ضایعات و آوارهای جمع‌آوری‌شده، با هماهنگی نهادهای نظامی و امنیتی، بر اساس طبقه‌بندی مشخص به محل‌های تعیین‌شده منتقل می‌شود و بخشی هم برای مدیریت نهایی به آرادکوه می‌رود. در کنار آن، پاکبان‌ها هم مثل روزهای عادی کار نظافت شهر را ادامه می‌دهند و در محدوده‌های آسیب‌دیده برای بازگشایی معابر وارد عمل می‌شوند.

در همین روز، مدیریت شهری از راه‌اندازی سامانه ۱۸۱۱ برای رسیدگی به آسیب‌دیدگان جنگ خبر داد. میثم مظفر، عضو شورای شهر تهران، گفت شهروندان می‌توانند با این شماره تماس بگیرند یا به نواحی شهرداری و پایگاه‌های ویژه مدیریت بحران مراجعه کنند تا موضوع‌هایی مثل حمایت روانی، پاکسازی معابر، ارزیابی خسارت خانه‌ها و خودروها و اسکان اضطراری را پیگیری کنند.

برای خدمات روانی و اجتماعی هم مسیر جداگانه‌ای در نظر گرفته شده است. شهروندان می‌توانند با ۴۰۳۰ تماس بگیرند و در صورت نیاز، به مراکز جامع سلامت معرفی شوند. همچنین روانشناسان داوطلب در چادرهای طرح جهادی حامی و نیز در هتل‌های محل اسکان آسیب‌دیدگان حضور دارند. به گفته مسئولان، در ساعات اولیه پس از حمله هم روانشناسان و مشاوران سازمان بهزیستی در محل اصابت حاضر می‌شوند و کمک‌های اولیه روانی ارائه می‌کنند.

در بخش خسارت‌های ساختمانی، شهرداری گفته شهروندانی که خانه‌شان آسیب دیده می‌توانند با ثبت شرایط منزل، منتظر حضور تیم‌های ارزیابی باشند؛ تیم‌هایی که درباره تعمیرات جزئی یا کلی، مقاوم‌سازی یا تخریب و نوسازی تصمیم می‌گیرند. برای خودروهای آسیب‌دیده هم روند ارزیابی از طریق شهرداری ناحیه، کلانتری و بیمه ایران در نظر گرفته شده است.

برای اسکان اضطراری هم گفته شده کسانی که خانه‌شان دیگر قابل سکونت نیست، می‌توانند از طریق شهرداری نواحی، پایگاه‌های ویژه مدیریت بحران یا تماس با ۱۸۱۱ اقدام کنند. قرار است برای این افراد در هتل‌های مختلف شهر جا، غذا و خدمات اولیه فراهم شود.

در منطقه یک تهران، شهرداری از آغاز تعمیرات ضربتی واحدهای آسیب‌دیده خبر داده است. هادی حق‌بین، شهردار منطقه یک، گفته تعمیرات سطح یک و بازسازی در و پنجره خانه‌های آسیب‌دیده در سه ناحیه اولویت‌دار شروع شده تا خانواده‌هایی که خانه‌شان آسیب جزئی دیده، کمتر ناچار به اسکان موقت شوند و زودتر به خانه برگردند.

حمل‌ونقل عمومی هم همچنان رایگان است. جعفر تشکری هاشمی، رئیس کمیسیون عمران و حمل‌ونقل شورای شهر، گفته اتوبوس‌های تندرو به صورت ۲۴ ساعته فعال هستند و دیگر خطوط هم طبق روال کار می‌کنند. به گفته او، استفاده از بی‌آرتی و مترو رایگان است و این وضعیت تا زمانی که شرایط جنگی ادامه دارد حفظ خواهد شد.

در این میان، کیفیت هوای تهران هم خبرساز شد. شاخص هوا روی عدد ۱۲۴ قرار گرفت؛ یعنی هوا برای گروه‌های حساس ناسالم است. به کودکان، زنان باردار و بیماران قلبی و تنفسی توصیه شده از تردد در فضای باز خودداری کنند.

آسیب‌های جنگ به بناهای تاریخی واکنش یونسکو را به دنبال داشته است. یونسکو اعلام کرده چهار اثر ثبت جهانی ایران در جریان درگیری‌های اخیر آسیب دیده‌اند که کاخ گلستان یکی از آنهاست. همزمان سید احمد علوی، رئیس کمیته گردشگری و میراث فرهنگی شورای شهر تهران، از آسیب به مجموعه‌هایی مانند کاخ گلستان، ساختمان دادگستری، ساختمان مجلس سنای قدیم، کاخ مرمر، سعدآباد، باغ‌موزه قصر و خانه وثوق‌الدوله خبر داده است.

او گفته در کنار مستندسازی و ارزیابی خسارت‌ها، اقدام‌هایی مثل حفاظت اضطراری از بناها، انتقال اشیای موزه‌ای به مخازن امن، تجهیز اماکن فرهنگی به امکانات ایمنی و بررسی آثار هنری و مجسمه‌های شهری هم در دستور کار قرار گرفته است. همچنین بناهای تاریخی شهرری، گنبدهای تاریخی و برخی بقاع متبرکه هم قرار است بررسی شوند.

سازمان بهزیستی هم در این روز از تغییر شکل خدمات مراکز توانبخشی خبر داد. به گفته فاطمه عباسی، معاون توانبخشی سازمان بهزیستی، مراکز روزانه توانبخشی موظف شده‌اند خدمات خود را به صورت مجازی ادامه دهند و فقط در ۱۲ استان فعالیت حضوری با رعایت ایمنی برقرار است. او گفته در صورت قطع اینترنت، تماس تلفنی و کیت‌های آموزشی جایگزین خواهد شد. به گفته او، ۱۰ مرکز روزانه و کارگاه تولیدی حمایتی هم آسیب دیده‌اند و برآورد اولیه خسارت آنها حدود ۵۰۰ میلیون تومان است.

در کنار اینها، یک هشدار اجتماعی هم مطرح است. محمدمهدی سیدناصری، پژوهشگر حقوق بین‌الملل کودکان گفته جنگ می‌تواند از راه تعطیلی مدارس، جابه‌جایی خانواده‌ها، اضطراب و اختلالات روانی، روی زندگی و آینده کودکان اثر بگذارد. او بر نقش والدین، آموزش‌های کوتاه‌مدت و حمایت روانی برای کاهش فشار بر کودکان تأکید کرده است.