روز یازدهم جنگ در تهران؛ انفجار، تاریکی و وقفه‌های کوتاه آرامش

تهران در آستانه روز یازدهم جنگ، میان وقفه‌های کوتاه آرامش و بازگشت ناگهانی صداهای جنگ معلق مانده است. دیروز صبح، پایتخت برای ساعاتی چهره‌ای آرام‌تر داشت. مردم با صدای انفجار بیدار نشدند و تا بخشی از روز، آسمان تهران آن التهاب شب‌های گذشته را نداشت. اما از ظهر به بعد، ورق برگشت؛ انفجارها یکی پس از دیگری در گوشه‌های مختلف شهر شنیده شد و تا شب، تهران بار دیگر به شهری پر از صداهای ناآشنا، لرزش پنجره‌ها و اضطراب ممتد بدل شد.

در دقایق اولیه بامداد امروز نیز برخی مناطق تهران تاریکی را تجربه کردند؛ خاموشی‌هایی که در میان حملات شبانه رخ داد و برای خانواده‌هایی که از صدای انفجار خواب به چشم نداشتند، اضطراب را دوچندان کرد. هرچند شبکه برق در فاصله‌ای کوتاه دوباره پایدار شد، اما همان دقایق برای بسیاری از شهروندان، تصویری روشن از زندگی روزمره در دل جنگ بود؛ خانه‌هایی بیدار، کوچه‌هایی نگران و شهری که هنوز فرصت بازگشت به آهنگ عادی خود را پیدا نکرده است.

در همین فضا، عملیات امداد و پاکسازی در مناطق آسیب‌دیده ادامه دارد. معاون شهردار تهران گفته است تیم‌های عملیاتی پشتیبانی با آماده‌باش ۲۴ ساعته در نقاط آسیب‌دیده مستقرند و ایمن‌سازی و پاکسازی شهر با سرعت و دقت در حال انجام است. به گفته او، ناوگان تخصصی خدمات شهری، خودروهای آواربرداری و تجهیزات آتش‌نشانی در سطح شهر فعال‌اند و کمبودی در این حوزه وجود ندارد. او همچنین تأکید کرده پس از جنگ ۱۲ روزه، شهرداری تهران ماشین‌آلات جدیدی برای شرایط بحرانی تهیه کرده و از این نظر برای ادامه کار آماده است.

همزمان، استاندار تهران با اشاره به حملات اخیر گفته است بخش مهمی از حملات متوجه مناطق مسکونی، بیمارستان‌ها و مراکز درمانی بوده و هدف قرار دادن مخازن سوخت نیز هم به محیط‌زیست و هم به زندگی روزمره مردم آسیب زده است. او تأکید کرده این مخازن، کاربری خدمات شهری داشته‌اند و حمله به آن‌ها موجب شکل‌گیری دود و آلودگی در اطراف تهران شده؛ آلودگی‌ای که برای کودکان، سالمندان و بیماران خطرناک‌تر است. با این حال، استاندار تهران گفته مجموعه مدیریت استان با هماهنگی نهادهای مختلف، شبانه‌روزی در حال کار است و پایتخت در وضعیت اداره‌پذیر باقی مانده است.

تهران همچنان زیر سایه دود است. شاخص کیفیت هوای پایتخت روی عدد ۱۳۴ قرار دارد؛ عددی که هوا را در وضعیت ناسالم برای گروه‌های حساس قرار می‌دهد. به همین دلیل از کودکان، زنان باردار، سالمندان و بیماران قلبی و ریوی خواسته شد از حضور غیرضروری در فضای باز خودداری کنند.

 کارشناسان حوزه سلامت محیط هم بار دیگر هشدار دادند آلودگی این روزهای تهران با آلودگی معمول این فصل فرق دارد. به گفته آنان، دود ناشی از سوخت ناقص مخازن نفتی فقط ذرات معلق معمول نیست، بلکه می‌تواند حامل گازهای سمی و ترکیبات هیدروکربنی هم باشد. در چنین شرایطی، توصیه شده شهروندان تا جای ممکن در خانه بمانند، از پیاده‌روی و ورزش در فضای باز پرهیز کنند و افراد دارای بیماری‌های زمینه‌ای در صورت خروج از منزل، از ماسک‌های فیلتردار مانند N95 یا FFP2 و FFP3 استفاده کنند. همچنین گفته شده اگر بارندگی رخ داد، شست‌وشوی پوست، لباس و سطوحی که در معرض باران قرار گرفته‌اند ضروری است.

برخی کارشناسان گفته‌اند توده دود در مقاطعی در ارتفاع بالاتری از سطح شهر حرکت کرده و همین مسئله از شدت مواجهه مستقیم در سطح زمین کاسته است. با این همه، جمع‌بندی کلی توصیه‌ها روشن است: تا زمانی که آثار سوختن مخازن کاملاً از آسمان تهران خارج نشده، پرهیز از ماندن طولانی در فضای باز همچنان ضروری است.

یکی از نگرانی‌های جدی شهروندان در روزهای اخیر، احتمال آلودگی آب شرب تهران است؛ نگرانی‌ای که پس از حمله به مخازن نفتی پررنگ‌تر شد. اما سخنگوی آبفای استان تهران اعلام کرده است که تأسیسات و مخازن آب کاملاً ایمن و پوشیده هستند و آزمایش‌های انجام‌شده در خروجی تصفیه‌خانه‌ها نشان می‌دهد هیچ آلودگی‌ای وارد آب شرب تهران نشده و کیفیت آب در شرایط مطلوب قرار دارد. این توضیح، یکی از معدود خبرهایی بود که در میان موج نگرانی‌های روزهای گذشته، کمی از التهاب عمومی کاست.

در سطح شهر، مدیریت ترافیک نیز همچنان با شرایط جنگی تنظیم می‌شود. سخنگوی شهرداری تهران اعلام کرده لغو اجرای طرح ترافیک تا اطلاع ثانوی ادامه خواهد داشت و شهروندان برای ورود به محدوده طرح نیازی به مجوز ندارند. 

کارهای عمرانی نیز متوقف نشده‌اند. معاون حمل‌ونقل شهرداری تهران از ادامه عملیات توسعه جنوبی خط ۶ مترو در محدوده ایستگاه حرم حضرت عبدالعظیم خبر داده و گفته با وجود اصابت پرتابه به نزدیکی ورودی این ایستگاه، روند کار ادامه یافته و پروژه به مرحله نازک‌کاری و نصب تجهیزات رسیده است. در شهری که هر روز با خبر حمله و خاموشی و دود از خواب برمی‌خیزد، ادامه چنین پروژه‌هایی برای مدیریت شهری فقط یک اقدام عمرانی نیست؛ نوعی اعلام تداوم زندگی است.

موضوع اسکان آسیب‌دیدگان نیز همچنان یکی از مسائل اصلی تهران است. رئیس کمیسیون امور داخلی و شوراهای مجلس گفته برای اسکان فوری کسانی که خانه‌هایشان آسیب دیده، هتل‌ها، مهمانسراها و فضاهای مشابه در نظر گرفته شده است. او همچنین به امکان استفاده از مترو و زیرزمین ساختمان‌های مستحکم به‌عنوان پناهگاه اشاره کرده است. این اظهارات در حالی مطرح می‌شود که برای بسیاری از شهروندان، مسئله دیگر فقط شنیدن صدای انفجار نیست؛ نگرانی اصلی، این است که اگر خانه‌ای آسیب دید، شب را کجا باید گذراند.