روز ششم جنگ در تهران؛ شهری میان آوار و اضطرار

تهران در ششمین روز جنگ، شهری است که همزمان با آواربرداری از ساختمان‌های آسیب‌دیده، تدفین شهدا، امدادرسانی به مجروحان و تأمین کالاهای اساسی، تلاش می‌کند جریان زندگی روزمره را حفظ کند.

 پس از آغاز حملات به پایتخت، ستاد بحران شهرداری تهران تشکیل شد و مجموعه‌ای از سازمان‌های خدماتی در حالت آماده‌باش کامل قرار گرفتند. سازمان مدیریت پسماند، سازمان آتش‌نشانی و خدمات ایمنی، سازمان بهشت زهرا (س)، سازمان میادین میوه و تره‌بار، سازمان بوستان‌ها و فضای سبز، شرکت شهربان و حریم‌بان و معاونت‌های خدمات شهری مناطق از جمله بخش‌هایی بودند که مأموریت یافتند خدمت‌رسانی در شهر بدون وقفه ادامه یابد.

در این مدت نیروهای عملیاتی معاونت خدمات شهری به صورت شبانه‌روزی فعالیت کرده‌اند. تیم‌های عملیاتی پس از اعلام نیاز از سوی اداره کل خدمات شهری در محل حادثه حاضر می‌شوند و عملیات پاکسازی، آواربرداری و امدادرسانی را آغاز می‌کنند.

مدیریت آوار و ضایعات جنگ

یکی از چالش‌های مهم در روزهای اخیر، مدیریت حجم بالای ضایعات ناشی از تخریب ساختمان‌ها بوده است. آوارها پس از جمع‌آوری با هماهنگی نهادهای مرتبط به محل‌های تعیین‌شده منتقل می‌شوند و بخشی از آن‌ها برای پردازش و مدیریت نهایی به مجتمع پردازش و دفع آرادکوه ارسال می‌شود. این روند به گفته مسئولان شهری با هدف جلوگیری از اختلال در معابر شهری و تسریع در پاکسازی مناطق آسیب‌دیده انجام می‌شود.

۱۷۰ عملیات آتش‌نشانی در چند روز

در کنار خدمات شهری، سازمان آتش‌نشانی تهران نیز از نخستین لحظات حملات در صحنه حضور داشته است. آتش‌نشانان با تجهیزات تخصصی امداد و نجات و خودروهای سنگین آواربرداری در محل اصابت‌ها مشغول عملیات هستند. در حال حاضر ۱۳۸ ایستگاه آتش‌نشانی در سطح تهران با حضور حدود ۵۶۰۰ آتش‌نشان در سه شیفت کاری فعال‌اند.

مهدی بابایی، رئیس کمیته ایمنی شورای شهر تهران، اعلام کرده از آغاز حملات تا روز ششم جنگ بیش از ۱۷۰ مأموریت عملیاتی توسط آتش‌نشانی انجام شده است. به گفته او در این مدت هیچ‌یک از آتش‌نشانان به شهادت نرسیده‌اند، هرچند چند مورد مصدومیت جزئی ثبت شده است.

بابایی همچنین گفته در روزهای اخیر دست‌کم ۱۷ اصابت مستقیم به مناطق مسکونی در تهران ثبت شده است؛ موضوعی که نشان می‌دهد بخشی از خسارت‌های جنگ به بافت‌های شهری وارد شده است.

در حوزه خدمات به خانواده‌های شهدا نیز سازمان بهشت زهرا (س) ساختاری متمرکز ایجاد کرده است. مجتمع معراج شهدا برای ساماندهی امور مربوط به شناسایی و تدفین شهدا راه‌اندازی شده تا خانواده‌ها مجبور نباشند برای انجام مراحل اداری به مراکز مختلف مراجعه کنند. در این مجتمع نهادهایی مانند سازمان ثبت احوال، مرکز ژنتیک و سازمان پزشکی قانونی حضور دارند و مراحل شناسایی، نمونه‌برداری، صدور جواز دفن و تشکیل پرونده ایثارگری در همان محل انجام می‌شود. پس از تطهیر پیکر شهدا در محل تغسیل، مراسم وداع خانواده‌ها برگزار می‌شود و نماز بر پیکر شهدا در سالن دعای ندبه خوانده می‌شود. سپس پیکرها به قطعه ۴۲ بهشت زهرا منتقل شده و در همان قطعه به خاک سپرده می‌شوند.مسئولان شهری اعلام کرده‌اند خدمات مربوط به تدفین شهدا برای خانواده‌ها به صورت رایگان انجام می‌شود.

در حوزه تأمین مایحتاج عمومی نیز فعالیت میادین میوه و تره‌بار ادامه دارد. این مراکز از ساعت ۸ صبح تا ۱۶ به صورت یکسره فعال هستند تا شهروندان بتوانند کالاهای مورد نیاز خود را تهیه کنند. مدیریت شهری می‌گوید تأمین کالاهای اساسی در شرایط بحران یکی از اولویت‌های اصلی است و تلاش شده دسترسی شهروندان به مواد غذایی با اختلال مواجه نشود.

در سطح استان تهران نیز نیروهای خدمات زیرساختی در آماده‌باش قرار دارند. به گفته محمدصادق معتمدیان، استاندار تهران، بیش از ۳۶۰ تیم عملیاتی در حوزه آب به صورت شبانه‌روزی فعال هستند و شهروندان در صورت بروز مشکل می‌توانند با سامانه ۱۲۲ تماس بگیرند.

در بخش برق نیز ۵۲۰ اکیپ عملیاتی در حال فعالیت‌اند و با وجود آسیب به برخی پست‌ها و شبکه‌ها، زمان قطعی برق در نقاط مختلف استان حداکثر یک تا دو ساعت بوده است.

در حوزه گاز نیز بیش از ۶۰ اکیپ عملیاتی در حال فعالیت هستند و با وجود آسیب به بیش از ۱۰۰ نقطه از شبکه گاز، عملیات ایمن‌سازی و بازسازی در کوتاه‌ترین زمان انجام شده است.

استاندار تهران اعلام کرده بیش از ۱۰ هزار نانوایی در سطح استان فعال هستند و در روزهای نخست بحران بسیاری از آن‌ها به صورت سه‌شیفته کار کرده‌اند تا کمبودی در تأمین نان ایجاد نشود. سناریوهای مختلفی نیز برای شرایط سخت‌تر در نظر گرفته شده که شامل استفاده از کارخانه‌های صنعتی تولید نان، توزیع نان بسته‌بندی، ذخیره آرد و استفاده از سوخت دوم در نانوایی‌ها است. همچنین تاکنون ۵۰ «روستا بازار» در استان راه‌اندازی شده و این ظرفیت تا ۱۰۰ بازار قابل افزایش است تا محصولات روستایی به صورت مستقیم و با قیمت مناسب در اختیار شهروندان قرار گیرد.

در کنار اقدامات عملیاتی، برخی اعضای شورای شهر تهران بر اهمیت تاب‌آوری اجتماعی در شرایط جنگی تأکید می‌کنند.

احمد صادقی، عضو شورای شهر تهران، گفته در شرایط جنگی دشمن تنها به دنبال تخریب زیرساخت‌ها نیست بلکه تلاش می‌کند روحیه جامعه را هدف قرار دهد. به گفته او اعتماد اجتماعی، همبستگی محلی، مشارکت مردم، نظم اجتماعی و دسترسی به اطلاعات درست از مهم‌ترین عوامل تاب‌آوری جامعه است. او تأکید کرده تقویت شبکه‌های همیاری محله، ساماندهی داوطلبان و مقابله با شایعات می‌تواند نقش مهمی در حفظ آرامش اجتماعی داشته باشد.