تاثیر ویرانگر جنگ بر اقتصاد جهانی

پس از تجاوز آمریکا و اسراییل به خاک ایران، ترافیک نفتکش‌ها در تنگه هرمز متوقف شد. این مسئله موجب شده تا با بازگشایی بازارها در روز دوشنبه، قیمت پایه معاملات گاز اروپا تا ۲۵ درصد افزایش یابد. این بزرگترین افزایش از اوت سال ۲۰۲۳ تاکنون بوده است. عملا هیچ نفتکشی و شناوری به جز شناورهای چینی و ایرانی از تنگه عبور نمی‌کنند.

از سوی دیگر بازارهای شاهد رشد حدودا ۳ درصدی قیمت طلا و نقره بودند. این افزایش قیمت اونس طلا را در یک قدمی عبور از مرز ۵ هزار و ۴۰۰ هزار دلار قرار داده است. علاوه بر افزایش قیمت گازوئیل که با افزایشی 20درصدی مواجه شد، رشد ۸ تا ۱۲ درصدی قیمت نفت هم با نوسانات شدید بازار به وقوع پیوست که قیمت این ماده خام مهم را به حدود ۸۰ دلار رساند. تحلیل‌گران بر این باورند ادامه درگیری‌ها می‌تواند قیمت نفت را به مرز 100 دلار یا بالاتر از آن برساند. 

در همین رابطه و پس از حمله به تاسیسات نفتی عربستان در سحرگاه دوشنبه، نشریه اکونومیک از تعطیلی پالایشگاه «رأس تنوره» در آرامکو خبر داده است. هنوز گزارشی از خسارات گسترده یا اختلال پایدار در تولید منتشر نشده اما گمانه‌زنی کارشناسان بر این است که با کاهش منابع ذخیره و گسترش جنگ نوسانات بازار نفت بسیار شدیدتر خواهد بود.

تحلیلگران معتقدند هرگونه هدف قرار گرفتن زیرساخت‌های کلیدی تولید و صادرات نفت در منطقه خلیج فارس می‌تواند به سناریوی اختلال جدی در عرضه جهانی منجر شود. البته توقف فعالیت آرامکو، اوضاع اقتصادی عربستان را هم با چالش‌های جدی مواجه می‌کند. نشریه بلومبرگ در تازه‌ترین گزارش خود نوشته است بیش از نیمی از شرکت‌های بیمه دریایی جهانی بیمه خطرات جنگی برای کشتی‌هایی را که وارد آب‌های خلیج می‌شوند، متوقف خواهند کرد که همین امر منجر به افزایش قیمت نفت خواهد شد

بورس‌های جهانی اکثرا ریزشی شدند

همه این‌ها در حالی است که سرمایه‌های مالی در بورس‌های سهام مهم دنیا هم با بازگشایی مجدد بازارهای جهانی، سقوط ارزش را نشان می‌دهند. سهام بورس‌های جهانی یکی پس از دیگری در حال سقوط است و بازارهای سهام آسیا در نخستین روز معاملاتی هفته با افتی گسترده روبه‌رو شدند.

شاخص‌های اصلی بورس از ژاپن تا هنگ‌کنگ و استرالیا سقوط کرده و بورس‌های کشورهای خلیج فارس همگی تعطیل شده‌اند، در این شرایط سرمایه‌گذاران به‌سمت دارایی‌های امن حرکت کرده و سرمایه را از بورس خارج می‌کنند؛ روندی که منجبر به سقوط شدیدتر بازارها خواهد شد. گفتنی است در معاملات روز دوشنبه، شاخص‌های عمده منطقه عملکردی منفی را ثبت کردند.

تعطیلی بنادر و فرودگاه‌ها در خلیج فارس

علاوه بر نوسانات بازارهای جهانی فرودگاه بین‌المللی دوبی که یکی از شلوغ‌ترین فرودگاه‌های جهان به شمار می‌رود و از اهمیت مالی و راهبردی بالایی برخوردار است، عملاً تعطیل شده است؛ این اقدام در پی تهدید موشک‌های ایرانی نسبت به مسیرهای هوایی کلیدی صورت گرفته است. پیامدهای این وضعیت نه‌تنها برای فرودگاه، بلکه برای اقتصاد یکی از ثروتمندترین کشورهای غرب آسیا ویرانگر خواهد بود.

منطقه آزاد جبل علی و بندر آن نیز که دو سال پیش به رکورد تاریخی 190 میلیارد دلار تجارت دست یافته بود تعطیل شده است. هرچند زیان ناشی از تعطیلی را فعلا نمی‌توان برآورد کرد اما وسعت فعالیت اقتصادی وابسته به باز بودن و اتصال دبی به جهان را نشان می‌دهند.

بازارها هم به این تعطیلی‌ها واکنش نشان داده‌اند. شاخص اصلی سهام دوبی در دشوارترین روزها پس از حملات حدود یک تا دو درصد کاهش یافته و تقریبا 4 تا 5 میلیارد دلار از ارزش دفتری بازار کاسته شده است؛ زیرا سرمایه‌گذاران در حال بازنگری در پیش‌بینی سود شرکت‌های هواپیمایی، توسعه‌دهندگان املاک و بانک‌ها هستند. گمانه‌زنی‌ها بر این است که سرمایه‌گذارهای خارجی احتمالا برای جابجایی سرمایه‌های خود به بازارهای آسیای شرقی اقدام خواهند کرد.