دلایل رشد اختلالات طیف اوتیسم در ایران

به گزارش آتیه‌آنلاین به نقل از ایسنا، سید جواد حسینی در بازدید از انجمن اوتیسم ایران از راه اندازی دبیرخانه کیفیت بخشی به تعامل و توانمندسازی خانواده‌های دارای طیف اوتیسم با همکاری انجمن خبر داد. وی با بیان این که اختلال طیف اوتیسم رو به گسترش است، گفت: بر اساس اطلاعات آماری و اختلالات رفتاری که در دی اس ام ۵ در سال ۲۰۲۲ منتشر شده شیوع طیف اوتیسم یک درصد اعلام شده است که در نسخه دی اس ام ۴ در سال ۱۹۹۴ منتشر شده ۸ در ۱۰ هزار بوده است. وی با اعلام اینکه در این سالها رشدی در میزان طیف اوتیسم ایجاد شده است، تشریح کرد: این رشد می‌تواند به دلیل غربالگریها و سیستم دقیق تشخیصی باشد و یا به دلیل شرایط بروز این طیف و یا هردو باشد این در حالی است که در همین دوره ما با کاهش میزان اکثر معلولیتها از جمله جسمی حرکتی، ذهنی، شنوایی و ... مواجه بوده‌ایم. حسینی با بیان اینکه با این روند رشد در سالهای آتی با یک سونامی و گسترش اختلالات طیف اوتیسم ممکن است روبرو شویم، افزود: اوتیسم زیر مجموعه اختلالات رشدی عصبی و بیشتر مبتنی بر کارکردهایی دستگاه عصبی است. این اختلال مادرزادی و از دوره‌های جنینی آغاز می‌شود و بعد از تولد علائمی که این اختلال را نشان می دهد تا قبل از سه سالگی قابل تشخیص است. رئیس سازمان بهزیستی کشور با اشاره به اینکه تشخیص طیف اوتیسم در دوره طلایی از اهمیت بسیار ویژه ای برخوردار است، گفت: بر مبنای سن تشخیص، زیر سه سال بحث مداخلات بهنگام طلایی مطرح می شود که در آمریکا مداخلات لازم برای طیف اوتیسم از ۲.۵ سالگی آغاز می شود، ولی در کشور ما متاسفانه سن مداخله بالای ۴ سال و نزدیک به شروع سن تحصیلی است که اگر تا ۷ سالگی تشخیص و مداخله در مورد طیف اوتیسم انجام نگیرد پس از آن تقریبا امکان مداخله موثری را نخواهیم داشت. وی افزود: نکته مهم اینکه ما نیازمند به غربالگری‌های بدو تولد و تا دو سالگی هستیم که شوربختانه غربالگری هایی که در کشور ما صورت می گیرد به یکدیگر متصل نیست. به طور مثال در بدو ورود به دبستان غربالگری سنجش آمادگی تحصیلی و جسمانی را داریم که اطلاعات گران قیمتی در دست آموزش و پرورش استثنایی است، در سنین ۳ تا ۵ سال در سازمان بهزیستی غربالگری های تنبلی چشم و شنوایی را نیز داریم که ۵۶ میلیون نفر تا کنون در غربالگری‌های تنبلی چشم شرکت کرده‌اند و مداخلات آن باعث شده تنبلی چشم از شیوع ۳.۵ تا ۴ درصدی در جهان به ۱.۵ تا ۲ درصد در ایران کاهش پیدا کند و اطلاعاتی نیز در وزارت بهداشت و درمان در طرح آبکا وجود دارد. حسینی تاکید کرد: اگر سازمان بهزیستی، وزارت بهداشت و آموزش و پرورش استثنایی بتوانند این اطلاعات از جمله در طیف اوتیسم و با رویکرد تشخیص اتیسم در سن زیر ۲ تا ۳ سالگی را به هم اتصال دهند، به طبع آن می توان مداخلات بهنگام طلایی را انجام داد و در درمان و تغییر رفتار موفق باشیم تا کار و فعالیت حرفه ای مان بتواند اثربخش باشد. رئیس سازمان بهزیستی کشور با بیان اینکه اوتیسم درمان مرسوم پزشکی ندارد و تنها راه درمان اوتیسم توانبخشی است، تشریح کرد: در مداخلات طیف اوتیسم اول فعالیت‌های توانبخشانه، دوم آموزش مبتنی بر توانبخشی و سوم سن مداخله است که بهترین زمانش ۲ تا ۳ سال است. وی تاکید کرد: رویکردهای جدید در خصوص مداخلات توانبخشی طیف اوتیسم مثل رویکرد سانرایز، گیژ یا فلورتایم وجود داشته نشان می دهد وقتی با نگاه توانبخشی و آموزش مبتنی بر توانبخشی و در سن مداخله بهنگام کار را آغاز می کنیم نتیجه مداخلات ما اثر بخش تر و اگر این کار تا ۷ سال صورت نگیرد کار مداخله اثر بخش بسیار دشوار و گاه نشدنی خواهد بود. حسینی همچنین مراحل انجام برنامه‌های طیف اوتیسم را در چهار مرحله عنوان کرد و افزود: مرحله اول آگاه سازی و حساسیت آفرینی، در محیط جامعه و خانواده است به این معنی که باید مجموعه برنامه‌ها و فعالیت‌هایی داشته باشیم تا آگاهی نسبت به طیف اتیسم و شناخت اختلال طیف اوتیسم و شیوه نگاه و برخورد خانواده، جامعه و محله نسبت به این افراد اصلاح شود. رئیس سازمان بهزیستی ادامه داد: تا سال ۱۳۸۲ آموزش طیف اوتیسم را در مدارس استثنایی نداشتیم یعنی کودکان طیف اوتیسم و عادی در یک جا درس می خواندند و رفتار طبیعی طیف اتیسم برای معلمان رفتاری غیر طبیعی و برهم زنی و شلوغ کاری و ... تعبیر می شد که ظلم آشکاری به این کودکان بود. از سالهای ۱۳۸۲ تا ۱۳۸۴ مدارس طیف اوتیسم تشکیل و مربیان آموزش دیدند و رو به جلو حرکت کردیم ولی در شکل وسیع تر در جامعه از فروشندگان بلیط هواپیما تا خدمات دهنده فروشگاه و ... طیف اوتیسم را نمی‌شناسند و باید آگاه سازی و حساسیت آفرینی پیرامون این طیف ترویج شود. وی تصریح کرد: بهترین زمینه برای این آگاه سازی انجمن‌های اتیسم به ویژه انجمن اوتیسم ایران است. در سازمان بهزیستی نیز طرح بهزیست محله یک بستر بسیار مناسب است تا در این قالب با استفاده از بخش های غیر دولتی و نهادهای مردمی فعال در طیف اتیسم از جمله انجمن طیف اوتیسم بتوانیم فعالیت های دو جانبه گسترده ای را شروع کنیم. حسینی با اشاره به اینکه در غربالگری‌ها متاسفانه غربالگری‌های طیف اوتیسم ضعیف است، افزود: غربالگریها به صورت جداگانه و جزیره ای صورت می گیرد و ابعاد مختلف طیف اتیسم در غربالگری ها خیلی مورد توجه نیست. رئیس سازمان بهزیستی کشور گفت: در برنامه آمادگی تحصیلی وزارت آموزش با ۲۲ هزار پایگاه و ۲۲ هزار پرسنل بیش از ۱.۵ میلیون نفر را مورد سنجش قرار می دهد. غرباگری ها به لحاظ کمی و کیفی و نظام شبکه ارتباطی که دادهای خوبی را در اختیار قرار می دهد می تواند مورد توجه قرار گیرد. وی با اعلام اینکه در تشخیص به دنبال آنیم تا شدت اختلال مشخص شود، افزود: سامانه‌ای طراحی شده و با چک لیستهای موجود اطلاعات را وارد سامانه می کنند و پس از بررسی در صورت وجود علائم افراد به ۱۵۱ مرکز توانبخشی بهزیستی ارجاع می شوند تا بررسیهای تکمیلی و سنجش اعتبار صورت گیرد. حسینی گفت: ۴میلیون ۴۵۰ هزار تومان سرانه هر فرد اوتیسم است که نسبت سایر معلولیت‌ها از درجه بالاتری برخوردار است ولی بازهم این میزان کم است. رئیس سازمان بهزیستی در خصوص تشخیص اوتیسم بیان کرد: سامانه‌ها و روندها را باید تقویت و اطلاعاتی را که در انجمن ها به ویژه انجمن اوتیسم ایران است را برای تشخیص استفاده بیشتری کنیم از جمله آزمونهای به روز جدید را بکار بگیریم و مرکز تخصص آزمونها در آموزش و پرورش استثنایی را تقویت کنیم و جدیدترین و بروزترین آزمونها که روایی و اعتبار آن سنجیده شده استفاده کنیم. وی همچنین گفت: موثر ترین اقدامات مداخلات توانبخشی است که کیفیت مراکز روزانه توانبخشی از یک سو باید ارتقا و گسترش یابد و توانبخشی مبتنی بر خانواده راه دیگری است که بهزیستی در ۱۵۱ مرکز ۶ هزار نفر را تحت پوشش دارد در حالی که ۳۰ هزار نفر در سامانه بهزیستی ثبت شده اند و بر اساس نرخ جهانی ۸۰۰ هزار اوتیسم در کشور وجود دارد. حسینی ادامه داد: بخش عمده‌ای از این افراد در خانواده هستند و هرچه خانواده توانمند شود کار بهتر پیش می رود که بر این اساس دبیرخانه تعامل و افزایش توانمندی های خانواده های طیف اوتیسم دبیرخانه کیفیت بخشی به تعامل و توانمندسازی خانواده های دارای طیف اوتیسم را راه اندازی خواهیم کرد. رئیس سازمان بهزیستی با بیان اینکه جامعه باید دوستدار انسان و افراد دارای معلولیت باشد، تاکید کرد: انجمن اوتیسم ایران انواع مناسب سازی های انسانی، محیطی و ... را تدوین و با همکاری ستاد مناسب سازی که دبیری ان را بهزیستی دارد و بستر قانونی این کار است اقدامات موثری انجام خواهد گرفت. برنامه ویژه دولت برای ارتقای سازمان های مردم نهاد علی ربیعی، دستیار اجتماعی رئیس جمهور نیز در این بازدیدبا بیان اینکه سند ملی اوتیسم را پیگیری می کنیم، گفت: از ویژگی‌های انجمن اوتیسم ایران این است که والدین کودکان اتیسم در این انجمن فعال هستند که هم خودشان مبتلا به و درک بیشتری از مشکلات آن گروه از جامعه دارند. وی با بیان اینکه دولت برنامه ویژه‌ای برای ارتقای سازمان‌های مردم نهاد دارد، گفت: در مراحل اولیه این اقدام آموزش‌هایی برای بهتر کردن این نهادها و در سطح بالاتر اتصال به انجمن‌های بین المللی و رفع موانع کاری در نظر خواهد بود. ربیعی همچنین به ضعف در عدم اتصال داده‌ها در کشور اشاره کرد و گفت: حتما اتصال سامانه‌های دستگاه‌ها به یکدیگر به ویژه در غربالگری ها را دنبال خواهیم کرد. به گزارش روابط عمومی و امور بین الملل سازمان بهزیستی کشور، دستیار اجتماعی رئیس جمهور در پایان گفت: حمایت جامعه و دولت از خانواده های دارای کودک طیف اوتیسم باید افزایش یابد تا مشکلات نگهداری این افراد توسط خانواده ها کمتر شود. در این دیدار رئیس انجمن اوتیسم ایران و برخی خانواده‌ها به بیان مشکلات و نظرات خود پرداختند.