چرا با وجود بالا رفتن سطح رفاه، نارضایتی بیشتر شده است؟

به گزارش خبرنگار آتیه‌آنلاین، نشست معرفی و بررسی کتاب "نابرابری با ما چه می‌کند؟ " اثر ریچارد ویلکینسون و کیت پیکت که از سوی مزدک دانشور ترجمه و در انتشارات ثالث به چاپ رسیده با حضور مترجم، محمد مالجو (اقتصاددان) و حسین رفیعی (روانپزشک) برگزار شد. محمد مالجو، اقتصاددان و پژوهشگر اقتصادی در نشست نقد و بررسی این کتاب به ارائه توضیحاتی درباره اثرات نابرابری در اجتماع پرداخت و اظهار کرد: واقعیت آن است که طی دهه‌های گذشته سطح زندگی مردم از نظر رفاهی پیشرفت قابل توجهی داشته اما با این وجود رضایت آنها از زندگی به تدریج کمتر شده است. وی گفت: این نارضایتی می‌تواند حاصل فاکتورهای متعددی مانند اضطراب، استرس و بسیاری موارد دیگر باشد. مالجو ادامه داد: هزینه متوسط واقعی یک خانواده بدون در نظر گرفتن دهک آنها و یا تورم، طی سال‌های ۷۱ تا ۹۶ حدود ۷۱ درصد رشد داشته است. بر این اساس می‌توان گفت طی این دو دهه سطح متوسطی از ایرانیان به شدت ازنظر برخورداری از امکانات رفاهی رشد کرده‌اند اما رضایت به عنوان یک متغیر ذهنی متناسب با امکانات رفاهی رشد نکرده و طبق قرائنی که وجود دارد در این مدت نارضایتی اجتماعی به شدت افزایش داشته است. محمد مالجو با تاکید بر اینکه نابرابری در بهره‌مندی از رفاه یکی از دلایلی است که به این نارضایتی‌ها دامن می‌زند؛ سیاست‌های نئولیبرال را یکی از مواردی دانست که می‌تواند باعث افزایش نابرابری در جامعه شود چرا که به دنبال اجرای این سیاست‌ها نابرابری‌ها به نفع گروه خاص بیشتر می‌شود. وی همچنین اظهار کرد: تجربه زیسته ما گویای آن است که در دهه‌های اخیر نابرابری به شدت افزایش پیدا کرده است. البته در اینجا منظور از نابرابری در مصرف درآمد، مصرف و ثروت است هر چند که نابرابری وجوه متعدد دیگری نیز دارد. از سوی دیگر با گسترش ارتباطات افراد در هر سطحی از رفاه هم که باشند وضعیت میان خود و سطوح بالاتری که حتی ممکن است در کشورهای دیگر ساکن باشند را قیاس می‌کنند و این روند منجر به افزایش نارضایتی آنها خواهد شد. مالجو افزود: اگر این سوال را مطرح کنیم که مسئول اصلی این نابرابری‌ها چه عاملی است شاید از سوی عده‌ای این مسئله به سخره گرفته شده و گویندگان آن افرادی بی‌اطلاع انگاشته شوند، اما بررسی‌ها حاکی از آن است که سیاست‌های نئولیبرال می‌تواند منجر به افزایش نابرابریی‌ها شود. وی در عین حال به تاثیر سیاست‌های ناشی از اسلام سیاسی پرداخت و اظهار کرد: از دوره فتحعلی شاه به بعد همواره میان ایرانیان و سایر کشورهای دنیا نوعی نابرابری وجود داشته است. حال اگر ما بخواهیم در سطح ملی این نابرابری را از بین ببریم باید حتماً به کاهش نابرابری میان ایران و سایر کشورها نیز توجه داشته باشیم. مالجو در بخش دیگری از صحبت‌های خود نیز به اثرات رانت و فساد اقتصادی اشاره کرد و گفت: این دو عامل موجب می‌شود که اقلیتی به زیان اکثریت به سود بالا دست پیدا کنند. این سود نیز از طریق تولید یا یک فعالیت اقتصادی مولد حاصل نمی‌شود. متاسفانه اکنون موارد رانت و فساد در اقتصاد ما پرشمار است که یکی از این موارد را می‌توان شیوه انجام خصوصی‌سازی دانست. همچنین نحوه مالیات ستانی، نحوه توزیع مخارج دولت، نحوه تعرفه بندی گمرکات و کالایی سازی آموزش، بهداشت، مسکن و غیره از این موارد به شمار می‌رود. حسین رفیعی، روانپزشک نیز در این نشست به ارائه توضیحاتی درباره اثرات پدیده نابرابری در سلامت اجتماع پرداخت و اظهار کرد: این یک واقعیت مسلم است که نابرابری‌های اجتماعی در جوامع امروزی منجر به بروز مشکلاتی در زمینه سلامت اجتماعی می‌شوند. وی با اشاره به مطالعاتی که در سطح جهان در این حوزه صورت گرفته، متذکر شد: به استناد این تحقیقات می‌توان گفت مواردی مانند اضطراب، استرس و افسردگی تحت تاثیر شرایط اجتماعی قرار دارند و با توجه به سببیت اجتماعی میزان ابتلا به آنها تغییر می‌کند.