تصادفات رانندگی؛ سومین عامل مرگ‌ومیر در کشور

به گزارش آتیه‌آنلاین ورود به بحث تصادفات از منظر آماری می‌تواند عمق واقعیت‌های این مبحث را شفاف‌سازی کند؛ به نحوی که در سال ۱۴۰۱ حدود ۱۹ هزار و ۵۰۰ نفر جان خود را از دست دادند که این میزان نسبت به سال قبل حدود ۱۶ درصد افزایش داشته است. بنابر اعلام سازمان پزشکی قانونی در نیمه نخست امسال ۱۰ هزار و ۷۲۰ نفر در حوادث رانندگی جان خود را از دست دادند که این رقم در مقایسه با مدت مشابه سال قبل که آمار تلفات ۹ هزار و ۹۰۴ نفر بود، ۸.۲ درصد افزایش یافته است. در نتیجه تصادفات جاده‌ای به عنوان بحرانی برای سلامت عمومی جامعه شناخته می‌شود و با هر تصادف شدید به‌ویژه از نوع جاده‌ای عده‌ای از هموطنان جان خود را از دست می‌دهند، مصدوم شده یا برای همیشه دچار نقص عضو می‌شوند. باید توجه داشت که سوانح و حوادث رانندگی مهمترین عامل مرگ‌ومیر در کشورهای درحال توسعه به‌شمار می‌رود اما نباید از این حقیقت تلخ غافل شد که در این کشورها قربانیان اصلی حوادثی از این دست را جوانان تشکیل می‌دهد به نحوی که نخستین علت مرگ‌ومیر در سنین زیر ۴۰ سال در اثر تصادفات رانندگی اتفاق می‌افتد و نیز سومین علت مرگ در میان تمام گروه‌های سنی در اثر تصادفات رانندگی در کشورهای درحال توسعه رخ می‌دهد. ۵ میلیون مصدوم در ۷ سال صرف‌نظر از آمار فوتی‌های تصادفی، به مخاطره افتادن سلامت افراد را در اثر سوانح و تصادفات رانندگی نباید از نظر دور داشت؛ داده‌های سازمان پزشکی قانونی نشان می‌دهد از سال ۱۳۸۴ تا ۱۴۰۱ در مجموع ۵ میلیون و ۵۲۵ هزار و ۸۶۰ نفر در تصادفات رانندگی مصدوم شده‌ و برای آن‌ها در آن سازمان پرونده تشکیل شده است. آمار تلخ‌تر اینکه ۱۵ تا ۲۰ درصد مجروحان تصادفات رانندگی، منجر به قطع نخاع می‌شود. سازمان پزشکی قانونی کشور همچنین اعلام کرد که تعداد مصدومان حوادث رانندگی که به مراکز پزشکی قانونی مراجعه کرده‌اند در ۶ ماهه نخست امسال رشد ۳.۷ درصدی داشته است و در این مدت ۲۰۱ هزار و ۵۴۲ مصدوم تصادف به مراکز پزشکی قانونی در سطح کشور مراجعه کرده‌اند که از این تعداد ۱۴۲ هزار و ۱۷۵ نفر مرد و ۵۹ هزار و ۳۶۷ نفر زن بودند. دکتر همایون صادقی بازرگانی، استاد دانشگاه و رییس کارگروه فنی حوادث ترافیکی دبیرخانه شورای عالی سلامت و امنیت غذایی در گفت‌وگو با ایسنا، اعلام کرده است: «در ایران سالانه قریب به ۸۰۰ هزار نفر به‌دلیل حوادث ترافیکی مجروح می‌شوند که تفریبا نیمی از این موارد را می‌توان به عنوان مصدومیت‌های شدید تلقی کرد. بر این اساس احتمال می‌رود سالانه قریب به ۲۷ هزار نفر از مصدومین یا سایر افراد درگیر در حوادث ترافیکی به اختلال استرس پس از تروما که یک مشکل روانشناختی جدی است، مبتلا شوند. این اختلال به تنهایی بار بیماری حوادث ترافیکی را ۵۰ درصد افزایش می‌دهد. همچنین برآورد می‌شود سالانه حداقل ۲۹ هزار نفر دچار ناتوانی شدید پس از حوادث ترافیکی شوند.» ۷ هزار میلیارد تومان هزینه درمان تصادفی‌ها آسیب‌های ناشی از حوادث نه تنها سلامت افراد را به مخاطره می‌اندازد بلکه سبب ایجاد اختلال در روند زندگی و معیشتی آن‌ها می‌شود که باید بار هزینه‌های نظام سلامت را نیز به آن افزود. سالانه ۷ هزار میلیارد تومان خرج درمان مجروحان تصادفات می‌شود که معادل آن خسارت به تولید ناخالص داخلی به‌وجود می‌آید. این درحالی است که خسارت‌های غیرمادی و معنوی این حوادث را نیز باید لحاظ کرد؛ افسردگی، عزاداری، از دست دادن نان‌آور خانواده‌ها، خسارت ناشی از از دست دادن نیروهای مولد کشور از جمله این خسارت‌ها به‌شمار می‌رود. بنابر اعلام هما یوسفی، مدیر گروه مدیریت خطر بلایا و حوادث مرکز مدیریت شبکه وزارت بهداشت در وبدا، «در سال ۱۴۰۰ بر اساس سامانه ثبت مراجعان حوادث ترافیکی بیمارستان‌ها، حدود ۷۷۹ هزار نفر در اثر تصادف ترافیکی به بیمارستان‌ها مراجعه کرده‌اند که ۵۳۵ هزار نفر آنها (۶۹.۱۴ درصد) مرد بوده‌اند. همچنین ۵۶۸ هزار نفر (۷۳.۳ درصد) در گروه سنی ۱۵-۶۰ سال قرارد اشته‌اند که جمعیت مولد کشور محسوب می‌شوند.» هزینه‌های انتقال به بیمارستان، هزینه هتلینگ و خدمات پزشکی، هزینه خدمات توانبخشی، هزینه حمل و نقل، هزینه تخریب اموال، هزینه کفن و دفن و سایر موارد از جمله برخی از هزینه‌های برآوردی را تشکیل می‌دهد. هزینه از دست دادن شغل یا کاهش درآمد در رانندگان حرفه‌ای نیز از جمله مواردی است که باید مورد توجه ویژه قرار گیرد. علل تصادفات جاده‌ای عوامل بروز سوانح رانندگی در سه بخش عمده عوامل انسانی، جاده‌های خطرساز و خودروهای ناایمن بررسی می‌شود. بنابر اعلام سردار سید تیمور حسینی، جانشین رئیس پلیس راهور فراجا، «سهم خطای انسانی در تصادفات جاده‌ای ۲۹ درصد، سهم راه ۲۰ درصد و سهم خودرو به‌ویژه خودروهای ایرانی مانند پراید و پژو ۵۱ درصد است.» سیدکمال هادیانفر، رئیس پلیس راهور فراجا در هفتمین نمایشگاه‌ بین‌المللی حمل‌ونقل لجستیک و صنایع وابسته در آذر امسال اعلام کرد: «درحال حاضر با ۸۵ میلیون نفر جمعیت بیش از ۵۲ میلیون نفر دارای گواهینامه مختلف هستند. حدود ۴۰ میلیون وسیله نقلیه در کشور مورد استفاده قرار می گیرد و ۴۷ درصد این وسایل نقلیه در سن فرسودگی قرار دارد.» طی سالیان اخیر، مباحث مربوط به خودروهای ناایمن و نقش پررنگ آن‌ها در میزان فوتی‌های تصادفات مطرح بوده است و همه مراجع ذی‌صلاح در این حوزه از جمله پلیس بر مسئله «خودروهای ناایمن» به‌عنوان عامل اصلی تلفات بالای تصادفات جاده‌ای تأکید کرده‌اند. به‌طور حتم عدم اجرای استانداردهای ساخت خودرو که از آن به عنوان استانداردهای ۸۵‌گانه خودرویی نام برده می‌شود، عامل اصلی بی‌کیفیت بودن ساخت خودروهای داخلی است که دود این بی‌توجهی به چشم مردم می‌رود. بنابر اعلام تسنیم: «رئیس انجمن خودروسازان در اظهار نظری گفته بود که در صورت اجرایی شدن استانداردهای ۸۵‌گانه خودرو، حداقل تولید ۸۰۰ هزار خودرو متوقف خواهد شد.» این اظهار نظر خود گویای وضعیت بی‌کیفیت تولید خودروهای داخلی است که به قیمت جان مردم تمام می‌شود. تصادفات جاده‌ای درحالی زندگی و سلامت افراد جامعه را با تهدید مواجه می‌کند که تا پایان سال و آغاز سفرهای نوروزی کمتر از ۲ ماه و نیم دیگر باقی مانده و با روند رو به افزایش تصادفات جاده‌ای آغاز سال جدید نیز طبق روال با آمار کشته و مجروح شدن هموطنان در تصادفات جاده‌ای عجین خواهد شد.