چتر گسترده تأمین اجتماعی با پوشش بیمه‌ای در جامعه

به گزارش آتیه آنلاین، با وجود ۱۸ صندوق بازنشستگی در کشور اما هنوز پوشش کامل بیمه‌های اجتماعی در میان گروه‌های مختلف جامعه تحقق نیافته است. ضریب پوشش بیمه‌های اجتماعی کل کشور که بیانگر سهم تعداد افراد تحت پوشش سازمان‌ها و صندوق‌های بیمه‌ای از جمعیت کل کشور است و از تقسیم مجموع بیمه‌شدگان، مستمری‌بگیران و افراد تبعی به جمعیت کشور به دست می‌آید، هنوز به رقم قابل قبولی نرسیده است. ضریب پوشش بیمه‌ای نشان‌دهنده کارایی سازمان‌های بیمه‌گر در ایجاد چتر حمایتی بیمه اجتماعی در کشور است و اکنون تأمین اجتماعی به عنوان بزرگترین سازمان بیمه‌گر چتر گسترده‌ای برای بیمه شدن افراد شاغل و غیرشاغل در راستای اجرای طرح‌های مختلف بیمه‌ای گسترانده است. تأمین اجتماعی امروز به واسطه اجرای طرح‌های مهم بیمه‌ای همچون بیمه فراگیر خانواده ایرانی برای بیمه شدن دانشجویان و زنان خانه‌دار، بیمه‌های اختیاری، اجباری، صاحبان حرف و مشاغل آزاد و بیمه‌های توافقی در حدود ۲.۵ سال گذشته رشد مناسبی در تعداد بیمه‌شدگان جدید داشته است که همین موضوع بر ضریب پوشش بیمه‌ای این سازمان افزوده است. براساس داده‌ها و اطلاعات موجود سازمان تأمین اجتماعی، در این مدت یک میلیون و ۹۲۰ هزار نفر به جمع ‌بیمه‌شدگان جدید این سازمان افزوده شده که برنامه‌ریزی و هدف‌گذاری این نهاد بیمه‌ای بر افزایش تعداد یک میلیون و ۵۰۰ هزار نفر بیمه‌شده جدید در سال جاری است. در همین راستا اکنون ۱۵ میلیون و ۳۰۰ هزار بیمه‌شده اصلی و چهار میلیون و ۲۰۰ هزار مستمری‌بگیر و بازنشسته با جامعه آماری حدود ۴۷ میلیون نفر و ۵۳ درصد جامعه از خدمات سه‌جانبه بیمه‌ای، درمانی و بازنشستگی سازمان تأمین اجتماعی برخوردار هستند. ۷۳ درصد جامعه تحت پوشش بیمه‌های اجتماعی داده‌های آماری نشان‌دهنده این موضوع است که در حال حاضر نسبت کل جمعیت تحت پوشش صندوق‌ها شامل بیمه‌شده اصلی و تبعی به علاوه مستمری‌بگیر اصلی و تبعی به کل جمعیت کشور حدود ۷۳ درصد است. بخش عمده پوشش بیمه‌ای در کشور به صندوق‌های اصلی یعنی سازمان تأمین اجتماعی، صندوق بازنشستگی کشوری، صندوق نیروهای مسلح و صندوق بیمه اجتماعی کشاورزان، روستاییان و عشایر اختصاص دارد. از این مقدار ۵۳ درصد سهم سازمان تأمین اجتماعی، ۷ درصد سهم صندوق بازنشستگی کشوری و حدود ۱۲ درصد سهم بقیه صندوق‌ها شامل نیروهای مسلح، کشاورزان، روستاییان و عشایر، بانک‌ها، نفت، آینده‌ساز و دیگر صندوق‌ها است. مهمترین خلا و نارسایی وضع موجود در پوشش جمعیت بیمه‌های اجتماعی، نبود نظام بیمه‌ای مناسب و عدم استمرار پوشش بیمه‌ای برای شاغلان غیرمزد و حقوق‌بگیر است. میانگین کشوری این شاخص برای سه صندوق تأمین اجتماعی، صندوق بازنشستگی کشوری و نیروهای مسلح در پایان سال ۱۳۹۸ برابر با ۶۶ درصد است. به این معنا که ۶۶ درصد جمعیت کل کشور تحت پوشش سه صندوق بیمه‌ای اصلی کشور قرار گرفته‌اند و از ۶ درصد باقیمانده، ۴ درصد به صندوق بیمه اجتماعی کشاورزان، روستاییان و عشایر و ۲ درصد به سایر صندوق‌های اختصاصی تعلق دارد. ضریب پوشش بیمه‌ای شاغلان کل کشور هرچند از نظر پوشش نظام مستمری، ایران در مقایسه با سایر کشورهای منطقه وضعیت مناسب‌تری دارد اما نکته کلیدی و چالش اساسی این است که نظام مستمری مشارکتی بر جمعیت مزد و حقوق‌بگیر تمرکز دارد؛ به نحوی که قادر به تحت پوشش قرار دادن گروه‌های خوداشتغال به خصوص مشاغل غیررسمی نیست. براساس گزارش سالیانه مرکز آمار کشور در پایان سال، ۱۳۹۸ تعداد ۲۳ میلیون و ۴۴۷ هزار نفر در کشور شاغل بوده‌اند که ۱۳ میلیون و ۲۹۴ هزار نفر آنان را مزد و حقوق‌بگیران (شامل مزد و حقوق‌بگیران بخش عمومی و خصوصی) و حدود ۱۰ میلیون نفر را غیرمزد و حقوق‌بگیران (شامل کارفرمایان، کارکنان مستقل و کارکنان فامیلی بدون مزد) تشکیل می‌دهند. از مجموع کل شاغلان کشور تعداد ۱۹ میلیون و ۲۰۳ هزار نفر تحت پوشش بیمه اجتماعی قرار دارند. از این تعداد، ۶ میلیون و ۸۷۱ هزار نفر را بیمه‌شدگان غیراجباری (کارفرمایان، کارکنان مستقل و کارکنان فامیلی بدون مزد) و تعداد ۱۲ میلیون و ۳۳۲ هزار نفر را بیمه‌شدگان اجباری (مزد و حقوق‌بگیران بخش عمومی و خصوصی) تشکیل می‌دهند. با این وجود اکنون تعداد ۴ میلیون و ۲۴۳ هزار نفر از شاغلان کشور فاقد هرگونه پوشش بیمه اجتماعی هستند. ضریب نفوذ بیمه‌ای در کشور ۸۲ درصد است براساس این اطلاعات ضریب نفوذ بیمه‌ای در کشور ۸۲ درصد است که در مقایسه با سال ۱۳۹۹ که ضریب پوشش ۷۲.۶ درصد بوده است، با افزایشی حدود ۹ درصدی مواجه شده است. این افزایش ناشی از دو عامل افزایش بیمه‌شدگان صندوق بیمه اجتماعی کشاورزان، روستاییان و عشایر و سازمان تأمین اجتماعی و کاهش تعداد کل شاغلان کشور از ۲۴.۲ میلیون در سال ۱۳۹۹ به ۲۳.۴ میلیون در سال ۱۴۰۰ ناشی از خروج برخی شاغلان مشاغل غیررسمی از بازار کار ناشی از همه‌گیری کووید۱۹- است. بنابراین توسعه پوشش بیمه‌ای به عنوان گامی اساسی برای ارائه خدات مطلوب به شاغلان و مسیری برای رشد منابع صندوق‌های بازنشستگی به شمار می‌رود که در سال‌های اخیر موضوع افزایش شمار بیمه‌شدگان براساس اصل ۲۹ قانون اساسی و اصل یکم قانون تأمین اجتماعی در دستور کار قرار دارد تا نفع افزایش ضریب پوشش بیمه برای افراد بدون بیمه به سازمان‌های بیمه‌گر و بیمه‌شدگان جدید برسد. همانگونه که در ۲.۵ سال گذشته با افزایش ضریب پوشش بیمه‌ای در تأمین اجتماعی و رشد شمار بیمه‌شدگان به یک میلیون و ۹۲۰ هزار نفر، منابع تأمین اجتماعی برای ارائه بهتر خدمات و اجرای به هنگام تعهدات به میزان ۴۹ هزار میلیارد تومان افزایش داشته و این اقدام موثر همچنان جزء برنامه‌ها و اولویت‌های اصلی این سازمان دنبال می‌شود.