طرح تجمیع خدمات آزمایشگاهی، راهبردی خلاق

جرقه‌ ایجاد این طرح را می‌توان ناشی از مسأله بازنشسته شدن یا در شرف بازنشستگی تعداد زیادی از مسئولان فنی آزمایشگاه دانست. این شرایط در حالی ایجاد شد که کمبود مسئول فنی آزمایشگاه به عنوان یک چالش کشوری مطرح بود و امکان جذب و به‌کارگیری این مسئولان به سختی میسر می‌شد. در نتیجه طرح تجمیع آزمایشگاه‌ها به عنوان یک راه برون‌رفت از مسائل پیش‌رو تدبیر شد و بر اساس آن، آزمایشگاه‌های بخش سرپایی که به دلیل حجم کم خدمات و پایین بودن تعداد مراجعه‌کننده، فاقد مسئول فنی آزمایشگاه بودند در طرح تجمیع قرار گرفتند. به این ترتیب، بخشی از امور پایه آزمایشگاه مانند پذیرش، نمونه‌گیری و جواب‌دهی در همین مرکز انجام شده و بخش دیگر امور مربوط به آنالیز خون، با ارسال نمونه‌ به نزدیکترین آزمایشگاه که در طرح تجمیع به عنوان «آزمایشگاه ارجاع» یا گیرنده (آزمایشگاه ریفرال) انتخاب و معرفی شده، ادامه می‌یابد؛ هرچند علاوه بر مجاورت مکانی، عواملی مانند برخورداری از مسئول فنی و امکانات و تجهیزات آزمایشگاهی نیز در انتخاب آزمایشگاه مرجع در اولویت قرار دارد. باید اشاره کنم اجرای این طرح برای بیمار نه‌تنها تفاوتی در نحوه قدیمی دریافت خدمات ایجاد نمی‌کند - زیرا بیمار مانند قبل با مراجعه به مرکز، نسبت به انجام آزمایش او اقدام می‌شود- بلکه از نظر کیفیت و همچنین تنوع خدمات از امکانات بهتری برخوردار می‌شود. به این دلیل که انجام برخی از تست‌های آزمایشگاهی در آن مرکز به دلیل محدود بودن تجهیزات و امکانات، برای بیماران میسر نمی‌شد و بیمار برای تکمیل آزمایش به ناچار به سایر مراکز مراجعه می‌کرد. یکی دیگر از دلایل اجرایی شدن طرح تجمیع به محدود بودن فضای فیزیکی آزمایشگاه‌ها و عدم امکان گسترش آنها بازمی‌گردد. برای توسعه خدمات آزمایشگاهی، برخورداری از حداقل استاندارد فضای فیزیکی امری ضروری است و آزمایشگاه‌های مشمول این طرح، فاقد فضای فیزیکی استاندارد بودند. از سویی، محدود بودن مساحت درمانگاه امکان گسترش فضای آزمایشگاهی را نیز ممکن نمی‌کرد. در مقابل، آزمایشگاه ارجاع یا گیرنده، تمامی ویژگی‌های یک آزمایشگاه استاندارد را دارا بوده و نقاط ضعف آزمایشگاه‌های تجمیع شده را نیز پوشش می‌دهد. بنابراین ارتقاء کیفیت آزمایشگاه‌ها به مدد فعالیت مسئول فنی، مناسب بودن فضای فیزیکی، به‌روز بودن تجهیزات آزمایشگاه و امکان ارائه آزمایش‌های متنوع مجموعه عواملی است که در نتیجه آن سازمان، طرح تجمیع آزمایشگاه‌ها را به عنوان یک راهبرد مدیریتی ارائه داد تا بیمه‌شدگان با اطمینان‌خاطر بیشتری نسبت به انجام آزمایش در مراکز ملکی اقدام ‌کنند.