تامین منابع پایدار؛ پاشنه آشیل طرح دارویاری

دکتر حمید بهمنش در گفت‌وگو با آتیه‌آنلاین، آخرین وضعیت پرداخت مطالبات به‌ویژه داروخانه ها با توجه به اجرای طرح دارویاری را تشریح و اظهار کرد: صورتحساب تیرماه تمام داروخانه‌ها و پاراکلینیک‌ها، پزشکان و درمانگاه‌ها پرداخت شده و صورتحساب مردادماه نیز در مرحله رسیدگی قرار دارد. وی افزود: نظارت، بازرسی میدانی و همچنین پایش نامحسوس از طریق سیستم از داروخانه‌ها به منظور حسن اجرای طرح دارویاری انجام می‌شود. گزارش‌ها بررسی و به ستاد اداره کل درمان غیرمستقیم ارسال می‌شود. از ابتدای اجرای طرح تاکنون ۱۵۹ بازرسی حضوری از داروخانه‌های سطح استان انجام شده است. معاون خرید راهبردی و اسنادپزشکی مدیریت درمان تامین اجتماعی استان سمنان درباره میزان رشد نسخ دارویی و رشد قیمتی داروها پس از اجرای طرح دارویاری گفت: حداقل باید سه ماه از اجرای این طرح بگذرد تا بتوان دقیق‌تر و بهتر آن را ارزیابی کرد. اما بر اساس داده‌هایی که اکنون داریم و مقایسه با داده‌های مشابه سال قبل، پیش بینی می‌شود پرداختی سازمان‌های بیمه‌گر نزدیک به ۹۰ درصد افزایش می‌یابد. بهمنش افزود: تعداد نسخ دارویی از ۶۱ هزار و ۳۰۰ مورد در اردیبهشت ۱۴۰۰ به ۷۴ هزار و ۵۶۱ مورد در اردیبهشت سال ۱۴۰۱ رسیده و ۲۲ درصد افزایش را نشان می‌دهد. در مرداد ماه سال ۱۴۰۰، تعداد نسخ دارویی ۷۲ هزار و ۵۶۱ مورد بوده که در مرداد ۱۴۰۱ به ۱۰۱ هزار و ۹۴۸ مورد رسیده و ۴۰ درصد رشد را نشان می‌دهد. به لحاظ جمع ریالی نسخ مورد نظر، ۴۷ درصد رشد در اردیبهشت، ۴۵ درصد رشد در خرداد و ۱۲۴ درصد رشد نسبت به خردادماه سال جاری نسبت به مدت مشابه سال گذشته را شاهد هستیم. وی ادامه داد: سهم سازمان از جمع ریالی نسخ دارویی در اردیبهشت ماه سال جاری ۲۴ درصد، در خردادماه ۲۷ درصد و در مردادماه ۱۱۸ درصد رشد را نشان می‌دهد. معاون خرید راهبردی و اسنادپزشکی مدیریت درمان تامین اجتماعی استان سمنان در پاسخ به اینکه آیا تخلفاتی از سوی داروخانه‌ها محرز و رسیدگی شده است گفت: تخلفی صورت نگرفته است اما مشکلاتی مربط به مراکز درمان مستقیم و غیر مستقیم مشاهده شد. گزارش مشکلات طرح دارویار مربوط به دانشگاه‌های علوم پزشکی استخراج و برای معاونت غذا و دارو با رونوشت معاونت درمان ارسال شد. برای مراکز ملکی نیز مکاتبه جهت آموزش طرح دارویار برای دسترسی آسان بیمه‌شدگان از مزایای طرح و همچنین تاکید بر نسخه الکترونیک صورت گرفت. همچنین به داروخانه‌های سطح استان الزام نسخه‌پیچی کاغذی به عنوان جایگزین غیرالکترونیک با توجه به بروز شرایط اضطراری نظیر قطعی برق و اینترنت و اختلال در زیرساخت‌های ارتباطی داده شده است. بهمنش به تبیین مشکلات و چالش‌های طرح دارویاری یرداخت و گفت: با اجرای این طرح با عنایت به افزایش قیمت داروها و کاهش سهم بیمار از هزینه دارو و افزایش سهم بیمه‌ها، داروخانه‌ها در چرخه تامین دارو به نقدینگی بیشتری نیاز دارند. بنابر این جهت اطمینان از زنجیره تامین دارو، پرداخت‌ سازمان و سایر بیمه‌ها باید به‌موقع باشد تا شاهد موفقیت این طرح باشیم. وی افزود: با توجه به پیش‌بینی هزینه ۷۳ هزار میلیارد تومانی طرح و همچنین با توجه به اینکه نیمی از جمعیت کشور تحت پوشش بیمه تامین اجتماعی هستند. ؛ ضرورت پرداخت مداوم و منظم ارز ترجیحی دارو به سازمان‌های بیمه‌گر لازمه موفقیت اجرای این طرح است. معاون خرید راهبردی و اسنادپزشکی مدیریت درمان تامین اجتماعی استان سمنان با بیان اینکه برآورد خبرگی (مصاحبه کارشناسی) نشان می‌دهد که سهم بخش عمومی شبه‌دولتی و حتی دولتی در کارخانه‌ها و بخش تولید دارو بیش از ۷۰ درصد (از لحاظ تعداد) و کمتر از ۳۰ درصد (از لحاظ ارزش) است و سهم بخش خصوصی در این صنعت با کمتر از ۳۰ درصد(از لحاظ تعداد) بیش از ۷۰ درصد (از لحاظ ارزش) است، که مهمترین علت آن را می‌توان در تمرکز بخش خصوصی روی داروهای گران‌قیمت و کم‌مصرف خلاصه کرد گفت: از سوی دیگر با توجه به اینکه پرداخت‌ها به صورت زنجیره‌ای هستند و عمده تولید از نظر ارزش مربوط به شرکت‌های خصوصی است؛ اگر پرداخت‌ها به‌موقع از سوی دولت به بیمه‌ها صورت نگیرد، پرداخت بیمه‌ها به داروخانه‌ها، داروخانه‌ها به شرکت‌های پخش و در نهایت به شرکت‌های داروسازی صورت نمی‌گیرد و صنعت داروسازی را با مشکل مواجه می‌کند. لذا به نظر می‌رسد که این موضوع باید با دقت بیشتری بررسی شود. بهمنش تامین منابع پایدار را پاشنه آشیل طرح دارویاری دانست و گفت: این منابع باید در قالب تبصره و بودجه تامین شود تا با تغییر مدیریت‌ها، خللی در تزریق آن ایجاد نشود، در غیر این صورت، طرح با شکست مواجه خواهد شد. بزرگترین معضل دارویار، آن است که منابع مالی پایدار برای آن دیده نشده و از سویی، نباید هر گروهی تحت پوشش این طرح قرار گیرد، در غیر این صورت تامین اعتبار آن از توان دولت خارج می شود. اگر قرار باشد همچنان به فهرست داروهای تحت پوشش بیمه اضافه شود، رقم تعهدات سازمان برنامه و بودجه بسیار بالا می رود و عملا قابلیت پرداخت نخواهند داشت. وی اضافه کرد: با اینکه درمورد پرداخت هزینه طرح و تخمین بودجه اختصاصی تدوین شده با سازمان‌های بیمه‌گر مواردی مطرح شده است؛ اما به نظر می‌رسد هنوز سازوکاری برای پرداخت هزینه ناشی از طرح دارویاری به سازمان‌های بیمه‌گر اعلام نشده است. معاون خرید راهبردی و اسنادپزشکی مدیریت درمان تامین اجتماعی استان سمنان با اشاره به اینکه یکی دیگر از نگرانی‌های طرح این است که افرادی که احتیاج به دارو دارند، حتما باید به پزشک مراجعه کنند گفت: این مسئله شاید در نگاه اول مثبت به نظر برسد که تجویز و مصرف دارو با مراجعه به پزشک کنترل شده و با یارانه از طریق بیمه دریافت و از مصرف خودسرانه دارو جلوگیری می‌کند؛ اما سوال اینجاست که آیا دسترسی به پزشک همیشه وجود دارد؟ نگاه ما نباید منحصربه شهرهای بزرگ باشد. باید ببینیم که آیا افراد می‌توانند از شهرها و روستاها به پزشکان مراجعه ‌کنند و نسخه خود را دریافت ‌کرده و داروی خود را از کانال بیمه‌ای با یارانه دریافت کنند؟ آیا این سطح دسترسی در تمام شهرستان‌ها، روستاها و مناطق محروم برای مراجعه به پزشک وجود دارد یا خیر؟ بهمنش افزود: همانطور که در بالا اشاره شد که الزام مراجعه به پزشک برای دریافت یارانه‌ای دارو باعث افزایش بار مراجعه به پزشکان و در نتیجه تحمیل هزینه ویزیت به سازمان‌های بیمه‌گر به صورت غیرمستقیم شده، و همچنین بار کاری مراکز ملکی را نیز افزایش می‌دهد. وی با بیان اینکه در داروهایی که قیمت آزاد آن به نمونه خارجی نزدیک‌تر است ممکن است شاهد قاچاق دارو به داخل کشور و رونق گرفتن بازار سیاه باشیم؛ به ویژه اگر در طول زمان، کیفیت داروهای تولیدی کاهش یابد گفت: یک چالش دیگر اینکه با تغییر درصد سهم سازمان برای بیشتر داروها در صورت بروز شرایط اجرای پدافند غیرعامل مانند قطعی برق محاسبه سهم سازمان و فرانشیز بیمه شده سخت خواهد بود.