تهران با هشت رودخانه و حدود ۵۵۰ کیلومتر مسیر انتقال آبهای سطحی خود را برای بارندگیهای شدید آماده میکند. سازمان هواشناسی هشدار قرمز صادر کرده، هشداری که به گفته مسئولان مدیریت بحران تهران بهندرت برای پایتخت صادر میشود و از احتمال وقوع سیلاب با خسارت گسترده حکایت دارد. با وجود لایروبی کانالها و آمادهسازی تجهیزات هنوز نقاطی در شبکه هدایت آب وجود دارد که احتمال پسزدگی و خروج آب از مسیر در آنها بالاست.
علی نصیری رئیس سازمان پیشگیری و مدیریت بحران شهر تهران از تهیه نقشههای سیلاب و ریسک سیلاب خبر داده به گفته او این نقشهها علاوه بر مسیرهای احتمالی حرکت سیلاب محل استقرار زیرساختهای حساس شهری در پهنههای پرخطر را نیز مشخص میکنند.ایستگاههای مترو و بیمارستانها از جمله مراکزی هستند که موقعیت آنها در محدودههای پرخطر بررسی شده است. اطلاعات مربوط به این مراکز در اختیار مدیران و مسئولان مربوط قرار گرفته تا اقدامات پیشگیرانه برای کاهش خسارت انجام شود.
نصیری میگوید: «مدیریت بحران با چشم بسته وارد این شرایط نمیشود.» او تأکید کرده که نقاط مستعد حادثه شناسایی شدهاند و مدیران مناطق موظف شدهاند مشکلات احتمالی را برطرف کنند.
تهران هشت رودخانه دارد و شبکهای به طول حدود ۵۵۰ کیلومتر از رودخانهها و کانالها و تونلها وظیفه انتقال آبهای سطحی را برعهده دارند. این شبکه باید روانآبهایی را که از ارتفاعات شمالی به سمت شهر حرکت میکنند به مسیرهای خروجی هدایت کند.علی شریفی معاون پیشگیری سازمان مدیریت بحران تهران پیشتر در گفتوگو با ایسنا توضیح داده بود که مدلسازی مسیرهای سیلاب نشان میدهد جریان اصلی روانآبهای ارتفاعات شمالی به سمت مرکز شهر حرکت نمیکند.
به گفته او بخش مهمی از این روانآبها از دو مسیر شرقی و غربی از تهران خارج میشوند. مسیر شرقی به سیلبرگردان شرق میرسد و پس از عبور از بلوار ابوذر در منطقه ۱۴ و منطقه ۱۵ و شرق منطقه ۲۰ از محدوده تهران خارج میشود. مسیر غربی نیز آب را به سمت جنوب غرب پایتخت هدایت میکند.
بر همین اساس شریفی احتمال وقوع سیلاب گسترده ناشی از ارتفاعات شمالی در مرکز تهران را منتفی دانسته بود و گفته بود که خطر اصلی در این محدوده آبگرفتگیهای مقطعی معابر است.با این حال این ارزیابی به معنای نبود خطر در سایر نقاط پایتخت نیست. سیل تجریش در سال ۱۳۶۶ و سیل امامزاده داوود از نمونههای تاریخی وقوع سیلاب در حوزه آبریز شمال تهران هستند.
یکی از نگرانیهای مدیریت بحران تهران ظرفیت عبور آب در بخشهایی از شبکه انتقال روانآب است. در نقاطی که عرض یا عمق کانال کافی نیست یا مسیر عبور آب با مانع روبهرو میشود احتمال بالا آمدن سطح آب و خروج آن از کانال افزایش پیدا میکند.شریفی پیشتر از شناسایی و اولویتبندی این گلوگاهها خبر داده بود و اعلام کرده بود شرکت خاکریزآب مسئولیت توسعه مسیرهای انتقال آب و رفع محدودیتهای موجود را برعهده دارد.اکنون علی نصیری نیز تأیید کرده که با وجود لایروبی و پاکسازی گسترده انهار و کانالها همچنان نقاط گلوگاهی در تهران وجود دارد که ممکن است هنگام بارش شدید با پسزدگی آب مواجه شوند.
به گفته او تجهیزات تخلیه آب و ماشینآلات موردنیاز در نقاط حساس مستقر شدهاند. همچنین پمپهای تخلیه آب و کیسههای شن و ماسه برای جلوگیری از ورود سیلاب به محدودههای آسیبپذیر آماده شدهاند.
موضوع سیلاب تنها به آبگرفتگی خیابانها محدود نمیشود. براساس اعلام رئیس سازمان مدیریت بحران تهران داراییها و زیرساختهای شهری واقع در پهنههای پرخطر شناسایی شدهاند.این بررسیها ایستگاههای مترو و بیمارستانها و دیگر زیرساختهای مهم شهر را دربرمیگیرد. با این حال هنوز جزئیاتی درباره تعداد این مراکز و مناطق قرارگیری آنها در پهنههای پرخطر منتشر نشده است.نصیری همچنین نسبت به احتمال اختلال در شبکههای ارتباطی و تلفن همراه و خطوط ثابت هشدار داده است. آسیب به شبکه آب و برق و خطر برقگرفتگی و برخورد صاعقه نیز از دیگر پیامدهای احتمالی بارندگی شدید اعلام شده است.
رئیس سازمان مدیریت بحران تهران پیشبینیهای هواشناسی را نشانه احتمال وقوع پدیدهای کمسابقه دانسته است. به گفته او بارشهای شدید میتوانند باعث بالا آمدن سطح آب رودخانهها و طغیان مسیلها شوند. حتی رودخانهها و مسیرهایی که در شرایط معمول خشک هستند ممکن است با حجم زیادی از روانآب مواجه شوند.او از برگزاری مانورهای آمادگی سیلاب در محدوده دریاچه چیتگر و سد طالقان با حضور بیش از هزار نفر از مدیران و امدادگران خبر داده است.
مدیریت بحران تهران از شهروندان خواسته در روزهای شنبه و یکشنبه از کوهنوردی و حضور در ارتفاعات و حاشیه رودخانهها خودداری کنند. رودخانه کن و دره فرحزاد نیز پیشتر از سوی معاون پیشگیری این سازمان بهعنوان مسیرهایی معرفی شده بودند که هنگام بارندگی شدید باید از آنها فاصله گرفت.نصیری همچنین خواستار کاهش ترددهای غیرضروری و استفاده بیشتر از حملونقل عمومی شده است تا مسیرهای شهری برای عبور خودروهای امدادی باز بماند.
با تهیه نقشههای خطر سیلاب اکنون محدودههای آسیبپذیر و زیرساختهای در معرض خطر برای مدیریت شهری مشخص شدهاند. با این حال هنوز تعداد گلوگاههای باقیمانده و میزان پیشرفت عملیات اصلاح آنها اعلام نشده است. موضوعی که با صدور هشدار قرمز هواشناسی اهمیت بیشتری پیدا میکند.