مرگ‌های خاموش در هوای آلوده؛ هشدار تازه درباره وضعیت محیط‌زیست ایران

به گزارش خبرآنلاین، رئیس پژوهشکده محیط زیست و توسعه پایدار اعلام کرده است که آلودگی هوا سالانه موجب حدود ۵۰ هزار مرگ در کشور می‌شود؛ آماری که بار دیگر ضرورت کاهش آلاینده‌ها و اجرای سیاست‌های مؤثر محیط‌زیستی را برجسته می‌کند. 

جلیل بادام‌فیروز در دوازدهمین سمینار ملی شیمی و محیط زیست با تأکید بر اهمیت پیوند میان دانش و مدیریت محیط‌زیست گفت که بررسی کیفیت هوا، منابع آب، آلودگی خاک، پسماندهای صنعتی و آلاینده‌های نوظهور به شناخت علمی و داده‌های قابل اتکا نیاز دارد. او تأکید کرد نتایج پژوهش‌ها نباید به مقاله و مطالعات آزمایشگاهی محدود بمانند، بلکه باید در تصمیم‌گیری‌های اجرایی و سیاست‌گذاری‌های کشور به کار گرفته شوند.

آلودگی هوا چگونه سلامت مردم را تهدید می‌کند؟

خطر آلودگی هوا تنها به سرفه، سوزش چشم یا تنگی نفس محدود نمی‌شود. بر اساس توضیحات سازمان جهانی بهداشت، ذرات معلق ریز، به‌ویژه ذرات کوچک‌تر از ۲.۵ میکرون، می‌توانند به بخش‌های عمیق ریه نفوذ کنند و با ورود به جریان خون، خطر بیماری‌های قلبی‌عروقی، سکته مغزی و بیماری‌های تنفسی را افزایش دهند. مواجهه طولانی‌مدت با این آلاینده‌ها با سرطان ریه نیز ارتباط دارد. 

مطالعه‌ای منتشرشده در مجله علمی Scientific Reports در سال ۲۰۲۲ نیز با بررسی مواجهه با ذرات معلق PM2.5 در ایران، برآورد کرد که در سال ۲۰۱۸ حدود ۴۹ هزار مرگ در میان افراد ۲۵ سال به بالا به این آلاینده منتسب بوده است. این پژوهش با استفاده از داده‌های ماهواره‌ای، برآورد بالاتری ارائه کرد؛ بنابراین ارقام به روش محاسبه و داده‌های مورد استفاده وابسته‌اند و نباید آنها را آمار قطعی شمارش مستقیم مرگ‌ها دانست. 

از ترافیک تا صنعت؛ منابع آلودگی هوا

آلودگی هوای شهرها معمولاً حاصل مجموعه‌ای از منابع است؛ از تردد خودروها و مصرف سوخت‌های فسیلی گرفته تا فعالیت صنایع، نیروگاه‌ها، ساخت‌وساز و سوزاندن پسماندها. سهم هر منبع در شهرها و فصل‌های مختلف متفاوت است و شناسایی دقیق آن به پایش مستمر و داده‌های معتبر نیاز دارد.

به همین دلیل، مقابله با آلودگی هوا تنها با توصیه‌های فردی یا تعطیلی‌های مقطعی امکان‌پذیر نیست. کنترل انتشار آلاینده‌ها، بهبود حمل‌ونقل عمومی، استفاده از انرژی پاک‌تر و نظارت بر فعالیت منابع آلاینده باید در کنار یکدیگر دنبال شوند.

فرونشست زمین و بحران آب؛ هشدار درباره محیط‌زیست ایران

بادام‌فیروز در بخش دیگری از سخنانش با اشاره به وضعیت منابع آب و فرونشست زمین گفت که شرایط در برخی حوزه‌های محیط‌زیستی از مرحله چالش عبور کرده و به بحران رسیده است. او توسعه همکاری دانشگاه‌ها، مراکز پژوهشی، دستگاه‌های اجرایی و صنایع را برای دستیابی به راهکارهای کاربردی ضروری دانست.

جدول | مهم‌ترین نکات درباره آلودگی هوا و پیامدهای آن

آمار مرگ‌ومیر، در کنار هشدار درباره منابع آب و فرونشست زمین، نشان می‌دهد که حل مسائل محیط‌زیستی به اقدام‌های پیوسته و مبتنی بر شواهد نیاز دارد؛ اقدام‌هایی که پژوهش علمی را به تصمیم‌های اجرایی و کاهش واقعی آلودگی پیوند بزنند.