ساخت بیش از ۱۴۰۰ واحد مسکونی توسط فراجا در شمال منطقه ۲۲ دور از چشم نبود. چندین بلوک در ارتفاعات منطقه بالا رفت. مسئولان از پروژه بازدید کردند. درباره سرعت ساخت آن نشست خبری برگزار شد. سازندگان از اجرای پروژه در ۱۹۰ روز گفتند و ادامه کار در جریان جنگ هم متوقف نشد. حالا مدیریت شهری میگوید همین مجموعه بدون پروانه شهرداری و در حریم ارتفاعی تهران ساخته شده است.
موضوع در جریان ارائه گزارش ناصر امانی عضو شورای شهر تهران درباره چالشهای منطقه ۲۲ مطرح شد. امانی از کمبود مدرسه، خدمات درمانی، شبکه فاضلاب و مشکل تأمین آب فضای سبز و ادامه بارگذاری جمعیتی در منطقه گفت. پس از این گزارش محمدجواد خسروی شهردار منطقه ۲۲ درباره یکی از پروژههای بزرگ مسکونی منطقه توضیح داد.
خسروی گفت: «بیش از۱۵۰۰ واحد ساخته شده و هیچ هماهنگی با شهرداری صورت نگرفته است. این ساختوساز هیچ مجوزی ندارد و در حریم ارتفاعی شهر تهران انجام شده است. ما شکایت کردهایم اما متأسفانه عملیات همچنان ادامه دارد.»
او درباره پیگیریهای شهرداری هم توضیح داد و گفت: «جلسات متعددی برگزار کردهایم و رفتوآمدهای زیادی انجام شده است اما این مجموعه تاکنون هیچ پروانهای دریافت نکرده است. این ساختوساز ارتباطی نیز با پروانههای مربوط به بازسازی خسارتهای جنگ ندارد و در هفت تا ۱۰ ماه اخیر انجام شده است.»
شهرداری در نقاط دیگر شهر ساختوساز بدون مجوز را متوقف میکند اما در این پروژه بیش از هزار واحد ساخته شده است. خسروی درباره علت متوقف نشدن کار گفت: «ساختوساز بدون مجوز ممکن است وجود داشته باشد اما نه به این شکل و در چنین ابعادی. اینجا بین ۱۵۰۰ تا دو هزار واحد مسکونی در شمال منطقه و در کوه و حریم ارتفاعی ساخته شده است. موضوع کاملاً جدی است.»
به گفته شهردار منطقه پرونده به دادسرای نظامی نیز رسیده است: «ما شکایت کردهایم و موضوع را از طریق دادسرای نظامی پیگیری میکنیم اما تاکنون نتیجهای نگرفتهایم.»
خسروی معتقد است مسئله این پروژه فقط نداشتن پروانه نیست. محل ساخت نیز با ضوابط ارتفاعی تهران تعارض دارد: «دوستان معتقدند املاکی که برخلاف ضوابط ساخته شدهاند باید به کمیسیون ماده ۱۰۰ بروند اما نکته اینجاست که اساساً مسئله به همین سادگی نیست. پرسش من این است که چند رأی قلع صادرشده از کمیسیون ماده ۱۰۰ درباره ساختمانهای مسکونی در تهران را میتوانیم اجرا کنیم؟ عملاً هیچ.»
به گفته این او تاکنون در این منطقه با این حجم و به این شکل ساخت و ساز بدون تامین هیچ سرانهای انجام نشده است: «گاهی ساختوساز داخل محدوده شهر اتفاق میافتد. چنین تخلفی سازوکار خاص خود را دارد و شاید بتوان برای آن یک مسیر قانونی پیدا کرد. میتوان توافق کرد یا مجوز لازم را گرفت و حتی در نهایت برای ساختمان پایان کار صادر کرد اما بنایی که در حریم ارتفاعی ساخته شده است هیچ راهی جز صدور حکم قلع ندارد.»
ناصر امانی نیز ساخت مجموعه بدون مجوز را خلاف قانون دانست و گفت: «مجموعهای بدون اینکه از شهرداری تهران مجوز بگیرد در حال ساختوساز مسکن است. این اقدام خلاف قانون و خلاف ضوابط موجود در کشور است.»
او تأکید کرد که مخالفتی با تأمین مسکن کارکنان این مجموعه ندارد اما: «وقتی قرار است مجوز بگیرند باید ضوابط مربوط به خط ارتفاع را نیز رعایت کنند. ساختوساز نباید در ارتفاعات انجام شود و کوههای تهران نباید به محل ساخت برجهای بلندمرتبه مسکونی تبدیل شوند. این ضوابط اکنون وجود دارد و باید رعایت شود.»
علیرضا زاکانی شهردار تهران نیز ساخت واحدها بدون پروانه را تأیید کرده اما از مسیر دیگری برای تعیین تکلیف آنها سخن میگوید: «صحبت از ساخت ۱۰۰ واحد در منطقه بود اما موضوع به ۱۴۰۰ واحد بدون پروانه رسیده است. برخی از وزیران و مسئولان از این مجموعه بازدید کردهاند اما من هنوز برای بازدید به آنجا نرفتهام.»
زاکانی گفت این خانهها سازمانیاند و قابل فروش نیستند و توضیح داد: «این مجموعه پیشتر براساس قاعدهای مشخص از شهرداری مجوز میگرفت اما آن قاعده به هم خورد. اکنون با محوریت دبیرخانه شورای عالی امنیت ملی در حال تنظیم تفاهمنامهای هستند تا تمام مجموعههای نظامی و انتظامی در چارچوب یک قاعده مشترک قرار گیرند.»
به گفته شهردار تهران چارچوبی هفتبندی نیز برای این موضوع تهیه شده است: «اگر این مجموعهها برخلاف ضوابط ساختوساز کنند با آنها برخورد میشود و باید جریمه پرداخت کنند. شهرداری نیز میتواند مجوزهای لازم را براساس مصوبات صادر کند.»
زاکانی همچنین تاکید کرد: «مخالفتی با تأمین این نیازها نداریم اما شهر را باید با ضابطه اداره کنیم.»
این مجموعه پیش از مطرح شدن در مدیریت شهری با عنوان یک پروژه سریع و صنعتی معرفی شده بود. سردار حمید اورعی معاون مهندسی فراجا در نشست خبری از ساخت ۱۵۰۰ واحد مسکونی سازمانی در غرب تهران خبر داده بود و پروژه را نمونهای قابل توسعه در مقیاس ملی خوانده بود.
او گفته بود برنامه ساخت دو هزار و ۲۰۰ واحد خانه سازمانی در غرب تهران تهیه شده و فاز نخست شامل ۱۵۰۰ واحد است. به گفته اورعی ساخت پروژههایی با این ابعاد معمولا سه تا پنج سال زمان میبرد اما این مجموعه در ۱۹۰ روز اجرا شده است. او همچنین گفته بود عملیات در جریان جنگ ۱۲ روزه نیز متوقف نشده است.
در آن نشست از روش صنعتی ساخت و صرفهجویی در آب و انرژی و نظارت فنی گفته شد. اما موضوع پروانه ساختمانی شهرداری و قرار گرفتن پروژه در حریم ارتفاعی تهران در توضیحات عمومی پروژه مطرح نشد.
سامان سالاریپور، عضو انجمن سازههای فولادی نیز تعداد کل واحدهای مجموعه را ۲۳۰۰ واحد اعلام کرده است. به گفته او ۱۵۰۰ واحد در فاز نخست اجرا شده و ۸۰۰ واحد دیگر در فاز دوم قرار دارد. هزینه ساخت هر مترمربع نیز ۳۷ میلیون تومان اعلام شده بود.
موضوع این پروژه فقط به پروانه ساختمانی محدود نمیشود. خسروی گفته است مجموعه نزدیک به دو هزار واحد مسکونی دارد و بیش از ۶ هزار نفر جمعیت تازه به منطقه اضافه میکند: «این جمعیت بدون تأمین هیچگونه سرانهای بارگذاری شده است. نه سرانه آموزشی دارد نه سرانه مذهبی، نه فضای ورزشی، نه خدمات درمانی و نه هیچیک از خدمات موردنیاز.»
این گفته در منطقهای مطرح میشود که براساس آمار سال گذشته، حدود ۳۴ هزار دانشآموز دارد اما تنها ۶۰ مدرسه دولتی در آن فعال است. ۷۰ مدرسه غیردولتی نیز وجود دارد و بخشی از دانشآموزان برای تحصیل به مناطق ۲ و ۵ میروند.
کمبودها فقط آموزشی نیست. امانی در گزارش خود از ضعف خدمات درمانی و ناتمام بودن شبکه جمعآوری و انتقال فاضلاب و مشکل تأمین آب فضای سبز نیز گفته بود. چیتگر و خرگوشدره و فضای سبز شهرکهای منطقه هم در سالهای خشکسالی با کمبود آب روبهرو بودهاند.
شورای عالی شهرسازی و معماری سقف جمعیتپذیری منطقه ۲۲ را ۵۵۰ هزار نفر تثبیت کرده است. غلامرضا کاظمیان دبیر این شورا گفته است گزارشی که شهرداری تهران ارائه کرده نشان میدهد جمعیت ناشی از پروانههای صادرشده هنوز به این سقف نرسیده است. او همچنین تأکید کرده که خدمات محلهای و ناحیهای مانند مدرسه و درمانگاه و مسجد و کلانتری باید همزمان با توسعه منطقه تأمین شود و سازندگان بزرگ سهم خود را در تأمین این خدمات بپردازند.
اما گزارش شورای عالی بر «پروانههای صادرشده» استوار است. اگر بیش از هزار واحد خارج از نظام صدور پروانه ساخته شده باشد جمعیت این مجموعه در کدام محاسبه قرار گرفته است؟
این پروژه پنهان نبود. درباره سرعت ساختش خبر منتشر شد و مسئولان از آن بازدید کردند. حالا شهردار منطقه از شکایت قضایی و قلع بنای ساختهشده در حریم ارتفاعی میگوید و شهردار تهران از تفاهم و تعیین تکلیف. بیش از هزار واحد اما پیش از رسیدن این بحثها به نتیجه ساخته شده است.
