تدوین لایحه برای ساماندهی دستفروشان؛ اقتصاد دیجیتال در برابر شوک‌های جنگی

دلایل آسیب‌پذیری اقتصاد شهری در شرایط بحران در نشست «تاب‌آوری مشاغل و صنوف شهر تهران در زمان جنگ» مورد بررسی قرار گرفت. در این نشست که با حضور نمایندگان صنفی، مدیران شهری و فعالان اقتصادی برگزار شد، هم بر ضرورت بازطراحی سازوکارهای پدافند اقتصادی تأکید شد و هم از تدوین لایحه‌ای در شورای شهر برای ساماندهی دستفروشان خبر داده شد؛ گروهی که به گفته مسئولان، «در خط مقدم آسیب‌های اقتصادی» قرار دارند.

فتاح رمضانعلی، مشاور رئیس اتاق اصناف ایران، در این نشست با تأکید بر اینکه جنگ‌ها فقط میدان نظامی ندارند، گفت یکی از اهداف اصلی حملات، فلج‌کردن اقتصاد شهرهاست. او هشدار داد شهرهایی که اقتصادشان متکی بر چند منبع محدود است، در برابر شوک‌های بیرونی شکننده‌تر هستند.

به گفته او، تاب‌آوری اقتصادی زمانی معنا پیدا می‌کند که تنوع شغلی، انعطاف‌پذیری کسب‌وکارها و آمادگی ساختاری در سطح اصناف وجود داشته باشد؛ در غیر این صورت، کاهش فروش، اختلال در تولید، افت خدمات و از دست رفتن مشتری، به سرعت به بحران معیشتی تبدیل می‌شود.

رمضانعلی بر ضرورت آمادگی ساختاری اصناف تأکید کرد و افزود: شناسایی تهدیدها، رصد دارایی‌های صنفی و به‌کارگیری اصول پدافند غیرعامل باید به بخشی ثابت از مدیریت شهری و صنفی تبدیل شود.

او همچنین با اشاره به ضرورت هماهنگی نهادی گفت ارتباط منسجم میان اتحادیه‌ها، اصناف و دستگاه‌های مسئول، شرط اصلی عبور از بحران است.

در بخش دیگری از سخنانش، او به اولویت‌های پدافند غیرعامل اشاره کرد: تداوم زنجیره تأمین کالاهای اساسی، آمادگی برای واکنش فوری در لحظه بحران، طراحی مسیرهای جایگزین خدماتی، کاهش زمان بازسازی و افزایش تاب‌آوری زیرساخت‌های صنفی. به گفته او، «جنگ شناختی» نیز امروز به اندازه اختلالات فیزیکی، تهدیدی جدی برای بازارها محسوب می‌شود.

دستفروشان در خط مقدم آسیب

در ادامه نشست، مهدی کاوه، نماینده شرکت ساماندهی صنایع و مشاغل شهر تهران، از تغییر ماهیت جنگ‌ها سخن گفت و تأکید کرد که درگیری‌های امروز، بیش از آنکه صرفاً نظامی باشند، اقتصاد و معیشت شهروندان را هدف می‌گیرند.

او گفت جنگ اخیر نه‌تنها هزینه‌های حمل‌ونقل و لجستیک را افزایش داد، بلکه الگوی مصرف را نیز تغییر داد و تقاضا را به سمت کالاهای اساسی سوق داد؛ تغییری که بسیاری از مشاغل خرد را تحت فشار قرار داد.

به گفته کاوه، دستفروشان و فعالان معیشتی خیابانی بیش از سایر گروه‌ها آسیب دیدند، چراکه فاقد زیرساخت ثابت برای ادامه فعالیت هستند. او افزود در برخی مناطق امن تلاش شد بازارهای محلی حفظ شوند و همزمان مسیرهای دیجیتال برای حمایت از این گروه‌ها فعال بماند.

کاوه همچنین از همکاری محدود برخی زنجیره‌های تأمین با بساط‌گستران انتقاد کرد و گفت این گروه‌ها که سرمایه‌شان در حد «یک میز کوچک» است، برای ادامه فعالیت نیازمند دسترسی عادلانه‌تر به کالا هستند.

او از تدوین یک لایحه در شورای شهر تهران خبر داد که در صورت تصویب و نهایی شدن دستفروشان را تحت پوشش یک سامانه رسمی قرار می‌دهد تا از خدمات شهری و بیمه‌ای بهره‌مند شوند.

او تأکید کرد: حمایت از کسب‌وکارها در شرایط بحران، بخشی از همان اندازه از اهمیت دارد که دفاع از زیرساخت‌های فیزیکی شهر.

اقتصاد دیجیتال؛ تاب‌آوری شکننده

امیرحسین پورجوهری، فعال اقتصادی، به بررسی وضعیت اقتصاد دیجیتال در دوره بحران پرداخت و تهران را «حساس‌ترین نقطه اقتصادی کشور» توصیف کرد؛ شهری که به‌طور همزمان مرکز تصمیم‌گیری، مصرف و توزیع است.

او با تفکیک کسب‌وکارها به تولیدی، خدماتی، توزیعی و استارتاپی گفت جنگ‌های امروز دیگر محدود به میدان نبرد نیستند و مستقیماً زندگی روزمره شهر را هدف می‌گیرند.

پورجوهری تأکید کرد پیش از بحران، بخش قابل توجهی از اقتصاد شهری بر بستر دیجیتال شکل گرفته بود؛ از سفارش‌گیری آنلاین تا پرداخت‌های الکترونیکی و خدمات پلتفرمی. اما به گفته او، با آغاز شوک‌های جنگی، این ساختار با اختلال‌های جدی مواجه شد.

او از توقف یا کاهش فروش در شبکه‌های اجتماعی، اختلال در سفارش‌های آنلاین، از کار افتادن تبلیغات دیجیتال و قطع ارتباط میان تولیدکنندگان، تأمین‌کنندگان و مشتریان به‌عنوان مهم‌ترین پیامدها یاد کرد و افزود کسب‌وکارهای خدماتی و فریلنسری بیشترین آسیب را متحمل شدند.

این فعال اقتصادی گفت تاب‌آوری امروز دیگر فقط به ذخایر کالایی وابسته نیست؛ بلکه «جریان داده، ارتباطات و اطلاعات» به همان اندازه تعیین‌کننده است.