دام خطرناک ترامپ در هرمز؛ محاصره‌ای که جنگ را شعله‌ور می‌کند و جهان را گران‌تر

نشریه ژاپن تایمز (japantimes) به تازگی در گزارشی به روند اتفاقات در جنوب غرب آسیا و تهدید ترامپ به محاصره تنگه هرمز پرداخته است. این نشریه خطرات طرح ترامپ و مواضع ادعایی آن را مطرح می‌کند، بر این اساس احتمالا ترامپ در حال ورود به مرحله‌ای است که به خودزنی اقتصادی خواهد انجامید، آنچه در ادامه می‌خوانید ترجمه این مقاله است.  

تهدید دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، برای مسدود کردن تنگه هرمز پس از شکست مذاکرات با ایران در آخر هفته، خطر گسترش جنگی را افزایش داده است که اکنون وارد هفتمین هفته خود می‌شود. این اقدام قیمت نفت را بالا برده و احتمال دردسرهای اقتصادی بیشتر در سراسر جهان را تشدید کرده است.

ارتش آمریکا اعلام کرد که از روز دوشنبه ساعت ۱۰ صبح به وقت واشنگتن، محاصره تمام ترافیک دریایی ورودی و خروجی به بنادر ایران را اجرا خواهد کرد. سنتکام افزود که به سایر کشتی‌ها در صورت عدم توقف در جمهوری اسلامی اجازه عبور از تنگه هرمز داده می‌شود.

ارتش ایران روز دوشنبه این اقدام را غیرقانونی خواند و آن را مصداق دزدی دریایی دانست. بیانیه‌ای که از سوی قرارگاه مرکزی خاتم‌الانبیاء (فرماندهی مرکزی ارتش ایران) صادر و از تلویزیون دولتی پخش شد، اعلام کرد: «اگر امنیت بنادر جمهوری اسلامی ایران در آب‌های خلیج فارس و دریای عمان تهدید شود، هیچ بندری در خلیج فارس و دریای عمان امن نخواهد بود.»

این رویارویی تازه پس از آن رخ داد که آمریکا و ایران در مذاکرات طولانی در پاکستان به توافق نرسیدند. این مذاکرات به رهبری جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، و محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس ایران، به دلیل اختلاف نظر در چند مسئله به نتیجه نرسید.

ترامپ یکشنبه شب به خبرنگاران گفت که برایش مهم نیست ایران به میز مذاکره بازگردد یا نه و ادعا کرد که آمریکا قبلا به اهداف نظامی خود از جمله تضعیف توانایی ایران در ساخت موشک و پهپاد دست یافته است. او گفت: «اگر برنگردند، برای من مشکلی نیست.»

جهش قیمت نفت و گاز

تنگه هرمز مهم‌ترین گلوگاه انرژی جهان است و حدود یک‌پنجم نفت و گاز طبیعی مایع جهان از آن عبور می‌کند. یک محاصره کامل با متوقف کردن همان جریان ناچیز باقی‌مانده، فشار بیشتری بر بازارهای جهانی نفت وارد می‌کند.

در پی اعلام ارتش آمریکا به محاصره تنگه هرمز، قیمت نفت و گاز طبیعی روز دوشنبه به شدت افزایش یافت. نفت برنت تا ۹.۱ درصد جهش کرد و به نزدیک ۱۰۴ دلار در هر بشکه رسید و قیمت آتی گاز طبیعی اروپا نیز تا ۱۸ درصد افزایش یافت.

یوان گراهام، تحلیلگر ارشد موسسه سیاست استرالیا، دراین‌باره گفت: «محاصره برای افزایش فشار اقتصادی بر ایران طراحی شده، اما محاصره‌ها به ندرت سریعا اثر می‌کنند، هرچند در بلندمدت می‌توانند تعیین‌کننده باشند. آنچه واشنگتن بیش از هر چیز برایش ارزش قائل است، نتیجه سریع است.»

آتش‌بس در آستانه فروپاشی؛ سپاه هشدار داد

موافقت‌نامه آتش‌بس دو هفته‌ای قرار است ۲۲ آوریل منقضی شود، مگر اینکه محاصره ادعایی ترامپ پیش از آن منجر به فروپاشی آتش‌بس شود. به گزارش تلویزیون دولتی ایران، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی اعلام کرده است که هرگونه کشتی نظامی که «تحت هر بهانه‌ای» برای نزدیک شدن به تنگه تلاش کند، نقض آتش‌بس تلقی خواهد شد.

همچنین اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، دراین‌باره گفت که دو کشور درباره مسائل مختلف به تفاهم رسیده‌اند اما اختلافات بر سر «دو یا سه نکته کلیدی» باقی مانده است. او افزود: «طبیعی بود که از ابتدا نباید انتظار داشت در یک جلسه به توافق برسیم. دیپلماسی هرگز پایان نمی‌یابد و ایران در همه شرایط به پیگیری منافع ملی ادامه خواهد داد.»

هزینه‌ها و ریسک‌های محاصره

تحلیلگران بلومبرگ و اکونومیکس نوشتند که اگرچه آمریکا قادر به اعمال محاصره است، اما این کار هزینه‌ها و ریسک‌های قابل توجهی به همراه خواهد داشت. آنها این کار را بازی با آتش می‌دانند چرا که ناوهای آمریکایی در معرض تهدید پهپادها و موشک‌های ایران قرار خواهند گرفت که می‌تواند به چرخه خطرناکی از تشدید تنش منجر شود. متحدان ایران نیز ممکن است جریان نفت و گاز در دریای سرخ را مختل کنند، اگر این اتفاق رخ دهد، تصمیم ترامپ به خودزنی اقتصادی تبدیل می‌شود.

تحلیلگران این دو نشریه ادامه می‌دهند: «ریسک‌ها و هزینه‌های یک محاصره پایدار و احتمال فشار از سوی سایر ذی‌نفعان مانند چین نشان می‌دهد که ترامپ ممکن است این تهدید را عملی نکند یا نتواند محاصره را تداوم بخشد. با این حال، خود تهدید، احتمال محاسبه اشتباه را افزایش می‌دهد، فضای دیپلماسی را کاهش می‌دهد و ریسک‌های نزولی برای جریان نفت و بازارها را بالا نگه می‌دارد.»

واکنش متحدان آمریکا؛ بریتانیا مشارکت نمی‌کند

منابع آگاه گفتند بریتانیا در این محاصره شرکت نخواهد کرد. این کشور پهپادهای مین‌یاب خودران در منطقه دارد اما تنها در صورت ارائه یک طرح عملی همراه با متحدان دیگر برای بازگشایی تنگه، آنها را به کار خواهد گرفت.

ترامپ بارها از متحدان اروپایی و آسیایی خواسته است در بازگشایی تنگه هرمز کمک کنند، اما تقریبا تمام و کمال با پاسخ منفی مواجه شده است. برخی متحدان از جمله بریتانیا و ژاپن گفته‌اند تنها پس از توقف درگیری‌ها در منطقه به این تلاش‌ها خواهند پیوست.

جان برادفورد، مدیر اجرایی «شورای مطالعات آسیا-اقیانوسیه یوکوسوکا» و افسر پیشین نیروی دریایی آمریکا معتقد است که مشخص نیست این تاکتیک علیه ایران مؤثر واقع شود. او تاکید کرد: «کاهش تنش از طریق تشدید تنش به ویژه با ایران بسیار پرریسک است. این تاکتیک با برخی بازیگران بهتر از دیگران جواب می‌دهد و ایران نشان داده است که در برابر آن مقاوم است.»